Aguiar-Branco blokuje pilne przesłuchanie ministra Luísa Nevesa, co wywołuje oskarżenia IL o „degradację instytucji”

Decyzja

Przewodniczący parlamentu José Pedro Aguiar-Branco formalnie odrzucił 27 lipca 2026 r. wniosek Inicjatywy Liberalnej (IL) o wezwanie ministra administracji wewnętrznej Luísa Nevesa przed oblicze Komisji Stałej. IL złożyła wniosek w trybie pilnym w poprzedni czwartek, domagając się wyjaśnień w związku z serią kontrowersji dotyczących wcześniejszej roli Nevesa jako dyrektora krajowego Policji Sądowej (PJ). Aguiar-Branco uzasadnił odrzucenie wniosku brakiem jednoznacznego konsensusu wśród grup parlamentarnych, co uznał za warunek konieczny do zwołania posiedzenia w czasie przerwy w obradach Zgromadzenia.

Jedynie IL wyraziła jasne poparcie dla przesłuchania. Partia Socjaldemokratyczna (PSD) oraz CDS – Partia Ludowa, czyli ugrupowania wspierające rząd, sprzeciwiły się mu. Pozostałe kluby albo zadeklarowały brak sprzeciwu, albo pozostały niejednoznaczne, nie wyrażając poparcia, które mogłoby spełnić wymóg „wyraźnej i jednoznacznej” manifestacji przychylności. Przewodniczący zauważył ponadto, że ramy regulacyjne Komisji Stałej nie gwarantują obowiązkowej obecności ministra, co dodaje niepewności prawnej do politycznej arytmetyki.

Reakcja Inicjatywy Liberalnej

Mariana Leitão, przewodnicząca IL, zareagowała ostro w mediach społecznościowych, oskarżając PSD o utrudnianie kontroli parlamentarnej. Dołączyła zdjęcie przedstawiające premiera Luísa Montenegro, szefa klubu PSD Hugo Soaresa oraz Aguiara-Branco siedzących razem, przedstawiając odrzucenie wniosku jako skoordynowaną blokadę polityczną.

„PSD na to nie pozwoliła. To poważna sprawa, a oni są współwinni degradacji instytucji w Portugalii.”

Leitão argumentowała, że gdy wyjaśnienia są spóźnione, parlament ma obowiązek sprawowania kontroli, a postawa PSD uniemożliwiła realizację tego zadania.

Kontrowersje wokół Luísa Nevesa

Wniosek IL dotyczył kilku epizodów z czasów pracy Nevesa w PJ. Obejmują one prace remontowe przeprowadzone w jego wiejskiej posiadłości w Alentejo oraz odkrycie przyczepy w firmie należącej do wykonawcy, który był zatrudniany przez samą PJ. Sprawy te wywołały trwałą presję polityczną, a opozycja domaga się od ministra przejrzystych wyjaśnień. Neves do tej pory nie udzielił odpowiedzi, których oczekiwała IL, co skłoniło partię do wezwania o nadzwyczajne przesłuchanie nawet w trakcie letniej przerwy parlamentarnej.

Arytmetyka parlamentarna i zasada konsensusu

Epizod ten obnażył napięcie między większościami de facto a wewnętrznymi zasadami Komisji Stałej. Z wielu doniesień wynika, że Chega, Partia Socjalistyczna, Livre, Partia Komunistyczna, Blok Lewicy oraz PAN zasygnalizowały poparcie lub przynajmniej akceptację przesłuchania, tworząc liczebną większość. Jednakże decyzja Aguiara-Branco podtrzymała stanowisko, że utrwalona praktyka zawsze wymagała konsensusu dla debat tego typu w czasie przerwy. Podkreślił, że kompetencje konstytucyjne Komisji są celowo ograniczone, gdy pełne Zgromadzenie nie obraduje, co czyni szerokie porozumienie warunkiem wstępnym.

Co dalej

Komisja Stała ma zebrać się 9 września, kiedy wznowione zostaną normalne prace parlamentarne. Pozostaje niejasne, czy IL ponownie złoży wniosek o formalne przesłuchanie w ramach komisji stałej. Odrzucenie wniosku już wzmogło krytykę mniejszych partii dotyczącą funkcjonowania kontroli parlamentarnej pod rządami mniejszościowymi wspieranymi przez dwie partie centroprawicowe. Ponieważ Neves wciąż nie odniósł się publicznie do kontrowersyjnych spraw, wezwania do jego wystąpienia prawdopodobnie będą trwały po powrocie Zgromadzenia z przerwy.