Sąd w Hamburgu rozpoczyna proces Ukraińca oskarżonego o sabotaż gazociągu Nord Stream
Wyższy Sąd Krajowy w Hamburgu rozpocznie 14 października 2026 r. proces Serhija K., obywatela Ukrainy oskarżonego o współudział w wysadzeniu gazociągów Nord Stream w 2022 r. Sprawa budzi w Niemczech duże emocje polityczne ze względu na narodowość oskarżonego.
Zarzuty
Prokuratorzy Federalni (Generalbundesanwaltschaft) oskarżają 50-letniego Serhija K. o współudział w zbrodni wojennej. Zarzut opiera się na paragrafie 11 niemieckiego Kodeksu zbrodni przeciwko międzynarodowemu prawu. Prokuratura argumentuje, że gazociągi były obiektami cywilnymi chronionymi przez międzynarodowe prawo humanitarne, a nie uzasadnionym celem wojskowym. Akt oskarżenia obejmuje również zarzuty z kodeksu karnego, w tym spowodowanie eksplozji w sześciu przypadkach, zniszczenie mienia oraz zakłócenie funkcjonowania infrastruktury publicznej. Senat ds. bezpieczeństwa państwa (Staatsschutzsenat) przyjął akt oskarżenia, uznając, że Serhij K. jest "wystarczająco podejrzany" o działanie w charakterze współsprawcy. Według Handelsblatt, w czasie ataku służył on w jednostce operacji specjalnych ukraińskiej armii w stopniu porównywalnym do niemieckiego kapitana. Proces rozpoczyna się w środę, 14 października 2026 r. przed Wyższym Sądem Krajowym w Hamburgu.
Ustalenia prokuratury
Według aktu oskarżenia, Serhij K. dowodził we wrześniu 2022 r. małą grupą cywilnych nurków i personelu wojskowego na pokładzie czarterowanego jachtu Andromeda. Sześciu mężczyzn i jedna kobieta są oskarżeni o podłożenie ładunków wybuchowych na głębokości 80 metrów. Handelsblatt podaje, że grupa wypłynęła z portu Wiek na Rugii z fałszywymi dokumentami tożsamości i przez kilka dni żeglowała po Bałtyku, podczas gdy The Independent wskazuje Rostock jako port wyjścia. Świadkowie w portach w Szwecji i Polsce mieli zauważyć załogę. Handelsblatt informuje, że ładunki były ukryte w butlach nurkowych, a The Independent podaje, że użyto co najmniej czterech bomb o wadze od 14 do 27 kilogramów, umieszczonych na głębokości od 70 do 80 metrów w pobliżu duńskiej wyspy Bornholm. Prokuratorzy twierdzą, że celem było trwałe zakłócenie dostaw gazu i uniemożliwienie Rosji finansowania działań wojennych z zysków. Śledczy z Policji Federalnej i BKA wykonali bardzo szczegółową pracę, a lista dowodów liczy blisko 30 stron i obejmuje opinie biegłych, zeznania świadków oraz zdjęcia z fotoradarów samochodów, które miały posłużyć do dotarcia na wybrzeże.
Wrażliwość polityczna
Narodowość oskarżonego nadaje sprawie w Niemczech szczególny ciężar. Niemcy wspierają Ukrainę militarnie, finansowo i humanitarnie, przyjmując około 1,3 mln ukraińskich uchodźców (dane Deutsche Welle). Krytycy, głównie z partii Alternatywa dla Niemiec (AfD) oraz lewicowo-populistycznej BSW, domagają się lepszych relacji z Moskwą, wznowienia dostaw rosyjskiej energii (w tym przez naprawiony gazociąg) oraz zakończenia pomocy dla Ukrainy. Niektórzy z nich wydali już wyrok, podejrzewając ukraińskie władze państwowe lub wojskowe o zlecenie ataku, mimo że proces jeszcze się nie rozpoczął. Sahra Wagenknecht z BSW komentowała sprawę dla Reutersa po aresztowaniu Serhija K. w 2025 r. Wołodymyr Zełenski wielokrotnie powtarzał, że Ukraina nie była zaangażowana w atak.
Ukraina nigdy oficjalnie nie brała udziału w żadnej operacji związanej z wysadzeniem Nord Stream.
Dziennikarz śledczy Holger Stark, który jako jeden z pierwszych informował, że trop prowadzi na Ukrainę, stwierdził, że nie ustalono jednoznacznie, czy Zełenski i ukraińskie kierownictwo polityczne byli poinformowani o planach. Argumentował, że prawda powinna zostać ujawniona w każdym przypadku.
Ale to oznacza również, że jeśli osoba, którą się wspiera, zdecydowała się działać przeciwko interesom Niemiec i przeciwko temu gazociągowi, należy powiedzieć prawdę.
Gazociągi i tło sprawy
26 września 2022 r. eksplozje w pobliżu Bornholmu uwolniły duże ilości metanu i uszkodziły trzy z czterech nitek Nord Stream 1 i 2 (dane Deutsche Welle). Nord Stream 1 był główną trasą dostaw gazu z Rosji do Niemiec, dopóki Moskwa nie wstrzymała dostaw w sierpniu 2022 r., a Nord Stream 2 nigdy nie został uruchomiony. Przed wybuchami Rosja wielokrotnie ograniczała lub wstrzymywała przesył przez Nord Stream 1. Handelsblatt podaje, że w skład konsorcjum Nord Stream 1 wchodziły: Gazprom (51 proc.), Wintershall Dea (15,5 proc.), Eon oraz firmy z Francji i Holandii. Serhij K. został aresztowany we Włoszech w sierpniu 2025 r. na podstawie europejskiego nakazu aresztowania wydanego z inicjatywy Niemiec, a następnie poddany ekstradycji.
- Eksplozje uszkadzają trzy z czterech nitek gazociągów Nord Stream 1 i 2 w pobliżu Bornholmu
- Serhij K. zostaje aresztowany we Włoszech na podstawie europejskiego nakazu aresztowania wydanego z inicjatywy Niemiec
- Proces Serhija K. rozpoczyna się przed Wyższym Sądem Krajowym w Hamburgu
Co dalej
Wyższy Sąd Krajowy w Hamburgu rozpoczyna przesłuchania w środę, 14 października 2026 r. Tagesspiegel opisuje proces jako skomplikowany. Lista dowodów prokuratury liczy blisko 30 stron. Sprawa koncentruje się na tym, czy Serhij K. brał udział w planowaniu i podłożeniu ładunków wybuchowych oraz czy gazociągi podlegały ochronie jako obiekty cywilne.
