Pożar w skansenie w Sanoku: spłonął zabytkowy kościół z 1667 roku

Pożar

W nocy z 15 na 16 sierpnia 2026 roku na terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku (województwo podkarpackie) wybuchł pożar. Strażacy otrzymali zgłoszenie krótko po godzinie 1:00 (jedno ze źródeł wskazuje na 1:20), gdy alarm podnieśli pracownicy ochrony muzeum. W chwili przybycia pierwszych jednostek drewniany kościół św. Mikołaja, pochodzący z 1667 roku i przeniesiony z Bączala Dolnego, był już całkowicie objęty ogniem. Zagrożonych było około 10 innych drewnianych obiektów w promieniu 50 metrów. Ogień przeniósł się z kościoła na dwa sąsiednie budynki: XIX-wieczną chałupę z Niebocka oraz stodołę. Stodoła została całkowicie zniszczona, a chałupa straciła dach i jedną ścianę. Strażakom udało się uratować część eksponatów z chałupy, jednak z kościoła, który niedawno przeszedł renowację, nie udało się odzyskać niczego.

Akcja ratunkowa i straty

Na miejsce skierowano 27 zastępów straży pożarnej i blisko 140 strażaków z Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP). Jedno ze źródeł podało informację o ponad 120 strażakach i około 20 jednostkach. Na miejscu obecny był zastępca podkarpackiego komendanta wojewódzkiego PSP, Grzegorz Oleniacz. Jeden strażak doznał poparzenia ręki. Strażacy skupili się na ochronie sąsiednich budynków, ponieważ kościół był już całkowicie zniszczony. Wszystkie pozostałe zagrożone obiekty udało się zabezpieczyć. Dyrektor muzeum, Marcin Krowiak, potwierdził, że ani budynek kościoła, ani jego wyposażenie nie przetrwały. W kościele znajdowały się organy starsze niż sam budynek, ołtarz główny z obrazem św. Mikołaja, dwa ołtarze boczne, sprzęty liturgiczne, obrazy religijne oraz rzeźby.

Niepowetowana strata

Krowiak przyznał, że jego pierwszą myślą po otrzymaniu wiadomości było niedowierzanie.

„Może to zabrzmi okrutnie, ale pomyślałem: każdy inny, tylko nie ten kościół. Bo to była prawdziwa perła naszego muzeum.”

Opisał kościół jako jeden z najstarszych nie tylko na Podkarpaciu, ale w całej Polsce. Zauważył, że drewniany krzyż stojący w odległości 6–10 metrów od kościoła pozostał niemal nienaruszony, podczas gdy gontowe pokrycie niskiego muru otaczającego kościół spłonęło całkowicie. Wysoka temperatura była widoczna na okolicznych drzewach. Krowiak dodał, że jest za wcześnie na decyzję o ewentualnej odbudowie kościoła. Muzeum, założone w 1958 roku, gromadzi ponad 150 zabytkowych obiektów ukazujących kulturę polsko-ukraińskiego pogranicza karpackiego. Jest to pierwsze i największe muzeum etnograficzne w Polsce powstałe po II wojnie światowej. Na jego terenie kręcono filmy takie jak „Syberiada polska” Janusza Zaorskiego czy „Wołyń” Wojciecha Smarzowskiego.

Śledztwo i zamknięcie obiektu

Policja zabezpieczyła teren do czasu zakończenia działań gaśniczych. Na niedzielę na godzinę 11:00 zaplanowano oględziny z udziałem biegłego z zakresu pożarnictwa.

„Zebrany materiał dowodowy i zabezpieczone ślady posłużą do wyjaśnienia okoliczności i przyczyn tego zdarzenia.”

Muzeum poinformowało o zamknięciu dla zwiedzających do odwołania, a zaplanowany na niedzielę jarmark antyków i rękodzieła na rynku galicyjskim został odwołany. Przyczyny pożaru pozostają nieznane.