Portugalski parlament zawiesza dwie komisje śledcze na czas debaty nad budżetem na 2027 rok

Dwie komisje głosują za przerwą

We wtorek, 27 października 2026 r., parlamentarna komisja śledcza ds. cyfrowej klasyfikacji egzaminów państwowych z lat 2025 i 2026 zatwierdziła zawieszenie swoich prac na czas debaty parlamentarnej nad budżetem państwa na 2027 r. (OE2027). Przeciwko głosowała jedynie partia Chega, argumentując, że komisja powinna kontynuować działalność. Komisja badająca kadencję Luísa Nevesa na stanowisku szefa Policji Sądowej (PJ) zatwierdziła taką samą przerwę, przy sprzeciwie Chegi oraz Inicjatywy Liberalnej (IL). W komisji ds. Nevesa odrzucono wcześniej wniosek jej przewodniczącego, André Ventury, o kontynuację prac. Obecnie w parlamencie trwają cztery dochodzenia, dotyczące pożarów na obszarach wiejskich, INEM, egzaminów państwowych oraz Luísa Nevesa, a głosowanie plenarne w sprawie zawieszeń zaplanowano na środę, 28 października.

Termin wznowienia prac

Komisja egzaminacyjna ma wznowić prace 2 grudnia, tydzień po ostatecznym głosowaniu nad budżetem na 2027 r., które odbędzie się 24 listopada, uwzględniając przerwę na obchody rocznicy 25 listopada. Źródła podają różne daty dla komisji ds. Nevesa. Większość doniesień wskazuje, że przerwa potrwa od 28 października do 26 listopada, podczas gdy Notícias ao Minuto oraz jeden z raportów Observador podają, że prace zostaną wznowione 28 listopada. Komisja ds. Nevesa została powołana 14 października w celu oceny pracy Nevesa jako dyrektora PJ w latach 2018–2026, a także odpowiedzialności członków rządu, którzy go mianowali i nadzorowali. Chega wymusiła dochodzenie po kontrowersjach związanych z pracami wykonanymi w nieruchomości należącej do Nevesa (obecnie ministra spraw wewnętrznych) przez firmę posiadającą kontrakty z PJ oraz w sprawie przyczepy z przejętymi chemikaliami, która była przechowywana na terenie tej firmy.

Przesłuchania zatwierdzone i odrzucone

Komisja zatwierdziła przesłuchania pisemne premiera Luísa Montenegro oraz byłego premiera Antónia Costy. W przypadku Montenegro wstrzymały się partie PSD i CDS-PP, a wniosek dotyczący Costy przyjęto bez głosowania. Wniosek o przesłuchanie byłego prezydenta Marcelo Rebelo de Sousy, zgłoszony przez IL, został odrzucony głosami PS i PSD. Komisja odrzuciła również wnioski dotyczące dziennikarek Felícii Cabrity i Sandry Felgueiras, które prowadziły śledztwa w sprawie kontrowersji wokół Nevesa, a także sędziego sądu apelacyjnego Carlosa Alexandre oraz burmistrza Odemiry Héldera Guerreiro. Przesłuchanie samego Ventury zostało zatwierdzone na wniosek partii Livre, mimo argumentacji PSD, że wykracza to poza zakres kompetencji komisji. Chega twierdziła, że dokumenty dotyczące prac komisji zniknęły w wyniku włamania do jej biura w parlamencie.

Kiedy Paulo Muacho z partii Livre zapytał, czy Ventura pozostanie przewodniczącym po tej decyzji, odpowiedział:

„W momencie przesłuchania ocenimy to stanowisko, zarówno pod względem prawnym, jak i politycznym.”

Odpowiedź ta otworzyła drogę do rezygnacji Ventury z funkcji przewodniczącego komisji.

Dążenia Chegi do kontynuacji prac

Chega chciała, aby obie komisje kontynuowały pracę równolegle z debatą budżetową, jednak większość się na to nie zgodziła. Ventura wcześniej deklarował, że opowiada się za brakiem przerwy, co powtórzył w poniedziałek, 26 października, po zamkniętym spotkaniu zarządu komisji i koordynatorów, na którym omawiano harmonogram. Po wyjściu ze spotkania powiedział dziennikarzom, że wobec braku poparcia dla jego propozycji, opcja zatwierdzona 27 października powinna zostać poddana pod głosowanie. Zawieszanie komisji podczas debat budżetowych jest tradycją parlamentarną, a zgromadzenie plenarne zatwierdziło już taką samą przerwę dla komisji stałych oraz komisji ds. pożarów na obszarach wiejskich. Głosowanie plenarne w środę, 28 października, zdecyduje, czy zawieszenia obu dochodzeń wejdą w życie formalnie.