Androulakis: Greckie gminy na skraju bankructwa, lider PASOK ogłasza pięć reform dla samorządów

Podwójny kryzys samorządności

Lider PASOK i szef oficjalnej opozycji Nikos Androulakis przemawiał w czwartek, 5 listopada 2026 r., podczas dorocznego kongresu Centralnego Związku Gmin Grecji (KEDE) w Kalamacie. Hasło kongresu brzmiało "Silne gminy, silne społeczności lokalne, silna Grecja". Androulakis wykorzystał to forum, by przekonywać, że samorządy znajdują się w kryzysie instytucjonalnym i gospodarczym. Jego zdaniem sytuacja ta zagraża zdolności gmin do zaspokajania nawet podstawowych potrzeb mieszkańców. Zarzucił rządowi traktowanie władz lokalnych jako wykonawców decyzji podejmowanych centralnie i obwinił za to politykę prowadzoną przez ostatnie siedem lat. Według niego gminy i regiony zostały pozbawione kompetencji w zakresie gospodarki wodnej, odpadów, energii oraz planowania przestrzennego.

Luka finansowa a budżet na 2027 rok

Androulakis ocenił lukę w finansowaniu potrzeb operacyjnych gmin na 2,5 mld euro. Stwierdził, że budżet państwa na 2027 rok nie przewiduje żadnego wzrostu środków dla samorządów, mimo rosnących kosztów energii, wynagrodzeń, zaopatrzenia w wodę, sprzątania, utrzymania szkół i usług społecznych. Polityk twierdzi, że 60% należnych gminom dochodów jest obecnie wstrzymywanych. Oskarżył również rząd o nieprzekazywanie gminom wpływów z opłat za składowanie odpadów oraz o wykluczenie ich z opłaty na rzecz odporności (Resilience Fee). W trakcie wystąpienia wielokrotnie powracał do kwestii uzależnienia od władz centralnych.

„W praktyce chcą, abyście byli zależni od władzy centralnej.”

Pięć zobowiązań

Androulakis obiecał pełny zwrot ustawowych środków dla samorządów, co jego zdaniem zapewni gminom autonomię gospodarczą. Zapowiedział uchylenie kodeksu przyjętego za rządów Nowej Demokracji i zastąpienie go nowymi ramami prawnymi, wypracowanymi w drodze rzeczywistego dialogu, z jasnym podziałem odpowiedzialności między państwem, regionami a gminami. Każde uprawnienie przekazane samorządom miałoby wiązać się z odpowiednimi środkami finansowymi i kadrowymi. Zapowiedział również utworzenie Regionalnego Funduszu Odporności, który finansowałby prace przeciwpowodziowe, ochronę przed pożarami oraz prewencję katastrof. Kolejne obietnice obejmują instytucjonalną gwarancję, że opinia KEDE będzie wymagana przy kluczowych aktach prawnych, oraz system wyborczy zapewniający, że władze gminne będą odzwierciedlać wolę większości lokalnych społeczności. Zmiany te mają odwrócić obecny model administracji po najbliższych wyborach parlamentarnych, choć nie podano konkretnej daty.

„Nie może być silnej Grecji bez silnego samorządu i bez zintegrowanego rozwoju regionalnego.”

Zasady dotyczące przedszkoli a minister

Androulakis skrytykował niedawną decyzję ministerialną dotyczącą funkcjonowania przedszkoli, która jego zdaniem zapewnia prywatnym placówkom korzystniejsze warunki bez analogicznych zmian dla przedszkoli gminnych. Zwracając się bezpośrednio do ministra, zapytał o intencje rządu i o to, czy chce on przyznawać więcej przywilejów prywatnym podmiotom kosztem gminnych usług społecznych. Argumentował, że usługi te służą uboższym i bardziej wrażliwym grupom Greków oraz ograniczają nierówności. Ostrzegł, że ich osłabianie pogłębi marginalizację rodzin, które z nich korzystają. Zażądał od ministra konkretnej odpowiedzi na te pytania.