Badanie: paracetamol w ciąży powiązany z mniejszymi narządami rozrodczymi u dziewczynek

Wyniki badania z Kopenhagi

Naukowcy pod kierownictwem Margit Bistrup Fischer ze Szpitala Uniwersyteckiego w Kopenhadze zbadali wpływ prenatalnej ekspozycji na paracetamol na rozwój układu rozrodczego u dziewczynek. Badanie, zatytułowane Copenhagen Analgesic Study (Copana), objęło 685 kobiet w ciąży, które zrekrutowano w pierwszym trymestrze między marcem 2020 r. a listopadem 2022 r. Uczestniczki wypełniały co dwa tygodnie kwestionariusze dotyczące stosowania leków przeciwbólowych, a obecność substancji weryfikowano w próbkach moczu. Po porodzie specjaliści pediatrii z Rigshospitalet przebadali 302 córki w średnim wieku 106 dni. Badania kliniczne obejmowały ultrasonografię jamy brzusznej oraz analizy krwi w celu pomiaru wewnętrznych struktur rozrodczych. Wykazano mierzalne różnice anatomiczne między niemowlętami narażonymi na lek a grupą kontrolną.

Czas ekspozycji a pomiary anatomiczne

Wyniki ujawniły różnice rozwojowe zależne od etapu ciąży, w którym doszło do ekspozycji. Przyjmowanie leku przed 17. tygodniem ciąży wiązało się z o 40 proc. mniejszą objętością jajników i o 13 proc. mniejszą objętością macicy u dziewczynek. Ekspozycja od 17. tygodnia wzwyż odpowiadała za 23-procentowy spadek liczby pęcherzyków jajnikowych, czyli struktur anatomicznych zawierających niedojrzałe komórki jajowe. Dziewczynki narażone wyłącznie we wczesnym okresie ciąży wykazywały również niższy poziom hormonu antymüllerowskiego (AMH), będącego klinicznym biomarkerem rezerwy jajnikowej. Analizy statystyczne wskazały na zależność dawka-odpowiedź, gdzie częstsze stosowanie paracetamolu korelowało z większą redukcją objętości narządów i liczby pęcherzyków.

Obserwacje długoterminowe i dawkowanie

Kobiety rodzą się z pełną pulą komórek rozrodczych i pęcherzyków, która stopniowo wyczerpuje się aż do menopauzy. Aby ocenić, czy zaobserwowane różnice strukturalne utrzymują się w czasie, naukowcy przeanalizowali oddzielną grupę 1210 dziewcząt obserwowanych od niemowlęctwa do okresu dojrzewania. W tej kohorcie spożycie paracetamolu przez matki wiązało się z mniejszym rozmiarem macicy w okresie dojrzewania oraz mniejszą objętością jajników w wieku nastoletnim. Matki w grupie Copana przyjmowały umiarkowane ilości leku i żadna nie przekroczyła standardowego dziennego limitu 4000 miligramów. Najczęstszym powodem stosowania były bóle głowy i migreny, a następnie bóle mięśniowo-szkieletowe.

Kontekst kliniczny i wezwania do rewizji

Paracetamol jest standardowym lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym pierwszego wyboru dla kobiet w ciąży według międzynarodowych wytycznych medycznych. Choć wcześniejsze badania na zwierzętach sugerowały, że lek może działać jako czynnik zaburzający gospodarkę hormonalną i skracać okres płodności, dotychczas nie udokumentowano prospektywnych dowodów u ludzi. Autorzy badania zaznaczają, że analiza ma charakter obserwacyjny i nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między lekiem a przyszłymi zaburzeniami rozrodczymi. Konieczne są dalsze badania podłużne, aby ustalić, czy zmniejszenie rozmiarów narządów wpływa na przyszłą płodność lub przyspiesza menopauzę. W komentarzu opublikowanym w Human Reproduction Open, Christian De Geyter ze Szpitala Uniwersyteckiego w Bazylei stwierdził, że wytyczne dotyczące stosowania paracetamolu w ciąży powinny zostać zrewidowane.