Holenderskie służby ostrzegają przed skrajną prawicą infiltrującą partie polityczne poprzez tzw. politykę fasadową

Strategia polityki fasadowej

22 września 2026 r. holenderski Generalny Służba Wywiadu i Bezpieczeństwa (AIVD) oraz Krajowy Koordynator ds. Bezpieczeństwa i Antyterroryzmu (NCTV) opublikowały wspólny raport zatytułowany "Za fasadą". Analiza opisuje, w jaki sposób prawicowi ekstremiści systematycznie maskują ideologię białej supremacji narracją o obronie tożsamości kulturowej. Służby nazywają tę metodę polityką fasadową, zauważając, że prezentowanie łagodniejszej wersji radykalnych idei zmniejsza opór społeczny i zwiększa zasięg tych grup. Kluczowe dla tego przekazu są eufemizmy, takie jak teoria wymiany (omvolking) czy remigracja (remigratie), które stanowią zakodowane odniesienia do przymusowego wydalania osób niebiałych i tworzenia państwa opartego na białej etniczności.

Infiltracja partii politycznych

Służby bezpieczeństwa ostrzegają, że prawicowi ekstremiści coraz częściej próbują wpływać na instytucje demokratyczne, wstępując do partii głównego nurtu oraz ugrupowań prawicowych. Dzięki obejmowaniu ról partyjnych i uczestnictwu w konferencjach, radykałowie docierają ze swoją retoryką do szerszego grona odbiorców. Choć raport nie wymienia bezpośrednio partii parlamentarnych, terminy takie jak remigracja pojawiły się w niedawnych programach wyborczych PVV, JA21, BBB oraz Forum voor Democratie (FvD). W maju 2026 r. na międzynarodowej konferencji w Portugalii, w której uczestniczyła liderka FvD Lidewij de Vos, dyskutowano o wprowadzaniu terminu remigracja do debaty publicznej.

Podczas wtorkowej godziny pytań w holenderskiej Izbie Reprezentantów, minister sprawiedliwości i bezpieczeństwa David van Weel odrzucił ekstremistyczną retorykę, jednak odmówił komentowania programów partyjnych w odpowiedzi na pytania posła partii Denk, Ismaila el Abassiego.

Nie wiem, czy to do mnie należy ocenianie parlamentu w tej chwili. Szczerze mówiąc, nie czuję się z tym zbyt komfortowo.

Szef NCTV Marc Kuipers potwierdził neutralne stanowisko służb wywiadowczych wobec polityki partyjnej, ostrzegając jednocześnie przed szerszymi konsekwencjami dla bezpieczeństwa.

Osoby skłonne do przemocy mogą czuć się uprawomocnione przez tę normalizację do podjęcia działań. Dlatego tak ważne jest rozpoznanie sposobu, w jaki prawicowi ekstremiści próbują normalizować swoje idee i język, oraz ograniczenie ich wpływu.

Obecność na ulicach i w sieci

Raport identyfikuje kilka aktywnych grup ekstremistycznych w Holandii, w tym White Lives Matter, Geuzenbond, Groot-Nederlandsche Studentenvereniging (GNSV), Active Club Dietsland, Wolvenrad oraz Voorpost. Choć grupy takie jak GNSV prezentują się publicznie jako konserwatywne stowarzyszenia studenckie skupione na kulturze, funkcjonariusze wywiadu wskazują, że ich główni członkowie wyznają głęboko rasistowskie poglądy. W wyborach samorządowych w marcu co najmniej trzech kandydatów z list FvD miało przeszłość związaną z Geuzenbond.

Ocena wywiadowcza wskazuje, że kilkuset Holendrów jest aktywnych w internetowych środowiskach skrajnie prawicowych, rozpowszechniając zakodowane memy, filmy i wiadomości na platformach takich jak TikTok czy X. Służby konkludują, że podstępna, pozbawiona przemocy normalizacja stanowi większe zagrożenie dla demokratycznego porządku prawnego niż odizolowane akty terroryzmu. Ostrzeżenie to następuje po demonstracji z 19 września 2026 r. na Malieveld w Hadze, gdzie uczestnicy skrajnej prawicy stosowali przemoc, prezentowali symbole neonazistowskie i skandowali rasistowskie hasła.