Izrael oskarża osadnika Yinona Leviego o nieumyślne spowodowanie śmierci palestyńskiego aktywisty Awdaha Hathaleena

Akt oskarżenia

Izraelscy prokuratorzy wnieśli w czwartek, 6 sierpnia, akt oskarżenia przeciwko 33-letniemu osadnikowi z Ma'on, Yinonowi Elii Leviemu. Zarzucono mu nieumyślne spowodowanie śmierci palestyńskiego aktywisty Awdaha Hathaleena. Prokuratura Okręgu Południowego złożyła dokumenty w sądzie w Beer Szewie, uwzględniając również zarzuty wtargnięcia z bronią w ręku oraz umyślnego zniszczenia mienia. Za nieumyślne spowodowanie śmierci grozi kara do 12 lat pozbawienia wolności. Według organizacji B'Tselem jest to pierwszy przypadek oskarżenia izraelskiego osadnika o zabójstwo Palestyńczyka na Zachodnim Brzegu od 7 października 2023 roku. Izraelskie Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało w serwisie X, że Levi został oskarżony o oddanie strzałów w stronę miejsca, w którym przebywali ludzie podczas konfrontacji dotyczącej prac ziemnych na prywatnym terenie.

Przebieg zdarzenia

Hathaleen zginął w lipcu 2025 roku (według „The New York Times” w czerwcu 2025 roku) podczas konfrontacji w swojej wiosce Umm al-Khair w regionie Masafer Jatta niedaleko Hebronu. Do starcia doszło, gdy osadnicy używali dużej koparki na prywatnej palestyńskiej ziemi. Nagranie opublikowane przez B'Tselem pokazuje, jak Levi wyciąga broń i strzela w stronę tłumu Palestyńczyków. Hathaleen, który filmował zajście, uwiecznił moment postrzelenia; nagranie kończy się dźwiękiem jego jęków, gdy upada. Palestyńska organizacja praw człowieka Al-Haq przeprowadziła analizę kryminalistyczną z wykorzystaniem tego materiału. Prawnik Leviego, Avichai Hajbi, twierdził wcześniej, że jego klient działał w obronie własnej, argumentując, że Palestyńczycy rzucali kamieniami, a Levi strzelał w powietrze w obawie o własne życie.

Rzadki proces

Ostatni raz izraelski osadnik został oskarżony o zabójstwo Palestyńczyka w 2019 roku, jak podaje Ziv Stahl, dyrektor wykonawcza izraelskiej organizacji praw człowieka Yesh Din. Organizacja przeanalizowała ponad 1700 przypadków przemocy ze strony żydowskich ekstremistów na Zachodnim Brzegu w latach 2005–2024 i ustaliła, że 3 procent z nich zakończyło się pełnym lub częściowym wyrokiem skazującym. Od 7 października 2023 roku izraelscy żołnierze i osadnicy zabili co najmniej 1100 Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu, w tym co najmniej 240 dzieci, zgodnie z danymi ONZ cytowanymi przez Reuters. B'Tselem określiło akt oskarżenia jako wyjątkowy.

„Decyzja o postawieniu zarzutów Yinonowi Leviemu to wyjątek potwierdzający regułę. Bezkarność, jaką Izrael zapewnia żołnierzom i osadnikom krzywdzącym Palestyńczyków, nie jest błędem systemu, lecz kluczowym elementem polityki mającej na celu utrzymanie i eskalację przemocy.”

Reakcje rodziny i obrońców

Rodzina Hathaleena wyraziła ulgę, ale jednocześnie frustrację z powodu braku surowszych zarzutów. 39-letni Khalil Hathaleen, brat ofiary, przekazał, że rodzinna miejscowość od czasu zabójstwa często pada ofiarą ataków.

„Mamy nadzieję, że osiągniemy sprawiedliwość dla Awdaha. To nasze jedyne żądanie.”

Adwokat Hathaleena, Eitan Peleg, nazwał akt oskarżenia bardzo ważną decyzją i wyraził nadzieję, że stanie się on precedensem w przyszłych sprawach dotyczących przestępstw przeciwko Palestyńczykom. Zauważył, że wielu Palestyńczyków ginie z rąk osadników lub armii, ale po raz pierwszy przeprowadzono pełne śledztwo.

Sankcje i szerszy kontekst

Stany Zjednoczone i Unia Europejska nałożyły sankcje na Leviego w kwietniu 2024 roku za wcześniejsze ataki na Palestyńczyków. Wielka Brytania również objęła go sankcjami. Prezydent USA Donald Trump zniósł amerykańskie sankcje po objęciu urzędu w 2025 roku. Według różnych źródeł na Zachodnim Brzegu mieszka około 500 000 izraelskich osadników wśród około trzech milionów Palestyńczyków. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznał obecność Izraela na okupowanych terytoriach palestyńskich za niezgodną z prawem i zażądał natychmiastowego wstrzymania budowy osiedli, co Izrael odrzucił. Izraelskie wojsko twierdzi, że bada przypadki niewłaściwego postępowania swoich żołnierzy oraz że wraz z policją podejmuje kroki w celu zwalczania przemocy osadników.