Odsunięty od władzy lider tureckiej opozycji Özgür Özel ogłasza powstanie nowej partii, która może stać się największą siłą opozycyjną

Wymuszone odejście

Özgür Özel, 51-letni były lider tureckiej Republikańskiej Partii Ludowej (CHP), ogłosił utworzenie nowej partii socjaldemokratycznej podczas przemówienia w parlamencie w Ankarze 21 lipca 2026 roku. Decyzja ta jest następstwem orzeczenia sądu z końca maja, który unieważnił zjazd CHP z 2023 roku, na którym Özel został wybrany na przewodniczącego, powołując się na rzekome nieprawidłowości. Sąd przywrócił jego poprzednika, Kemala Kılıçdaroğlu, na stanowisko tymczasowego lidera. Özel przekazał, że przez wiele tygodni walczył o pozostanie w strukturach CHP i złożył apelację, jednak sąd udał się na przerwę wakacyjną, nie rozpatrzywszy jej.

Stoimy dziś na progu smutnego pożegnania, które stało się nieuniknione i na które nadszedł czas.

Dodał, że CHP znajduje się "pod okupacją", a nowa partia będzie kontynuować dziedzictwo założyciela państwa, Kemala Atatürka. Tureckie media donoszą, że ugrupowanie będzie nosić nazwę "Nowa Partia", a Özel planuje złożyć wniosek o rejestrację w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w przyszłym tygodniu.

Perspektywy nowej partii

Obserwatorzy spodziewają się, że około 80 ze 135 parlamentarzystów CHP przejdzie do nowego ugrupowania, co natychmiast uczyniłoby je największą siłą opozycyjną w parlamencie. Kılıçdaroğlu pozostałby z mniejszościowym zapleczem. Badanie przeprowadzone przez think tank Istanpol oraz Friedrich-Ebert-Stiftung na początku lipca wykazało, że około 30% respondentów mogłoby zagłosować na hipotetyczną partię pod przywództwem Özela, co przewyższa poparcie dla AKP prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana.

Chcemy stworzyć coś nowego.

Sondaż wskazał również, że nowa partia może przyciągnąć wyborców spoza tradycyjnego elektoratu CHP. Mimo to Özel stoi przed wyzwaniem przekucia początkowego entuzjazmu w trwałą siłę polityczną.

Tło represji

Rozłam następuje w obliczu nasilającej się presji sądowej na opozycję. Po tym, jak CHP zadała AKP Erdoğana dotkliwą porażkę w wyborach lokalnych w 2024 roku, władze wzięły partię na celownik. Ekrem İmamoğlu, były burmistrz Stambułu postrzegany jako najpoważniejszy rywal Erdoğana, od ponad roku przebywa w więzieniu pod zarzutami korupcyjnymi. Wielu innych opozycyjnych burmistrzów również przebywa w areszcie. Krytycy postrzegają wyrok sądu przeciwko Özelowi jako politycznie motywowaną interwencję, czemu rząd zaprzecza. Kryzys budzi obawy o stan demokracji i praworządności w tym państwie członkowskim NATO.

Droga polityczna Özela

Özel, z wykształcenia farmaceuta, kierował niegdyś stowarzyszeniem farmaceutów w swojej rodzinnej prowincji Manisa. Jako poseł zyskał rozgłos po katastrofie górniczej w Somie w 2014 roku, w której zginęło 301 pracowników, ostro krytykując rząd i domagając się rozliczeń. W 2023 roku pokonał Kılıçdaroğlu w zaciętym głosowaniu na lidera i zmienił kurs CHP, promując młodszych polityków. Jego usunięcie i późniejszy rozłam w partii stanowią dramatyczny zwrot w karierze, którą dotychczas cechował stały awans.

Co dalej

Rejestracja nowej partii spodziewana jest w ciągu kilku dni. Jej bezpośrednia liczebność w parlamencie będzie zależeć od tego, ilu deputowanych CHP podąży za Özelem. Kolejne wybory powszechne muszą odbyć się do 2028 roku, a fragmentacja opozycji może paradoksalnie zwiększyć szanse Erdoğana na przedłużenie jego ponad dwudziestoletnich rządów. Na razie Özel stawia na to, że czyste zerwanie z przeszłością i socjaldemokratyczny rebranding zmobilizują wyborców zmęczonych zarówno AKP, jak i wewnętrznymi sporami w CHP.