Niemcy zatwierdzają produkcję paliwa jądrowego z rosyjskim Rosatomem w Lingen, wprowadzając zakaz wstępu dla pracowników koncernu

Zgoda po latach impasu

22 lipca 2026 r. ministerstwo środowiska Dolnej Saksonii wydało spółce Advanced Nuclear Fuels (ANF), będącej częścią francuskiego koncernu Framatome, zezwolenie na produkcję prętów paliwowych w zakładzie w Lingen we współpracy z rosyjskimi spółkami państwowymi TVEL i Rosatom. Wniosek złożono w marcu 2022 r., tuż po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, a przez ponad cztery lata pozostawał on zablokowany w obliczu silnej presji politycznej. Projekt ma na celu wytwarzanie elementów paliwowych kompatybilnych z reaktorami konstrukcji radzieckiej i rosyjskiej, które wciąż działają w Europie Środkowej i Wschodniej.

Warunki bezpieczeństwa

Licencja zawiera rygorystyczne warunki mające odpowiedzieć na obawy dotyczące bezpieczeństwa narodowego. Pracownicy Rosatomu i TVEL mają zakaz wstępu na teren zakładu w Lingen. Sprzęt oraz pręty paliwowe przybywające z Rosji będą podlegać zewnętrznym audytom bezpieczeństwa. Minister środowiska Dolnej Saksonii Christian Meyer przekazał, że zgodę wydano, ponieważ władze federalne potwierdziły brak podstaw prawnych do jej odmowy w świetle prawa jądrowego. Resort dodał, że w przypadku pojawienia się nowych zagrożeń, zwłaszcza w obszarze bezpieczeństwa narodowego, zezwolenie może zostać poddane ponownej analizie.

Prawne ograniczenia Berlina i dążenie do sankcji UE

Federalne ministerstwo środowiska przyznało, że sprawa jest politycznie wrażliwa, wskazując, że Rosja prowadzi "wojnę napastniczą sprzeczną z prawem międzynarodowym" i traktuje UE, a w szczególności Niemcy, jako przeciwników. Resort podkreślił jednak, że prawo jądrowe nie daje podstaw do zablokowania projektu.

Właściwym instrumentem do rozwiązania tego problemu nie jest jednak prawo jądrowe, lecz sankcje na poziomie całej Unii Europejskiej, w tym te obejmujące sektor jądrowy.

Ministerstwo zaznaczyło, że większość państw członkowskich UE dotychczas nie poparła takich sankcji, i zadeklarowało dalsze działania na rzecz ich wprowadzenia.

Strategiczne uzasadnienie Framatome

Koncern Framatome z zadowoleniem przyjął decyzję, przedstawiając ją jako krok w stronę zmniejszenia europejskiej zależności od bezpośrednich dostaw paliwa z Rosji.

Ta decyzja wzmacnia europejskie bezpieczeństwo energetyczne, wspiera suwerenność przemysłową i potwierdza nasze zaangażowanie w dostarczanie bezpiecznych oraz zdywersyfikowanych rozwiązań paliwowych dla operatorów elektrowni jądrowych w całej Europie.

Francuska firma argumentuje, że współpraca jest środkiem tymczasowym, który ma pomóc operatorom reaktorów rosyjskiej konstrukcji w uniezależnieniu się od Moskwy, podczas gdy firma rozwija własną technologię produkcji.

Presja polityczna i dalsze kroki

Projekt spotkał się z silnym sprzeciwem niemieckiej partii Zielonych oraz innych krytyków, którzy uważają każdą współpracę jądrową z Rosją za nie do pogodzenia z obecną sytuacją bezpieczeństwa. Według portalu Politico kluczowa dla odblokowania wniosku okazała się nowa ocena bezpieczeństwa dotycząca rosyjskiego zaangażowania. Prezydent Francji Emmanuel Macron omawiał tę kwestię z niemieckim politykiem Friedrichem Merzem, co pokazuje wagę polityczną projektu. Wobec braku unijnych sankcji na rosyjski sektor jądrowy, zakład w Lingen rozpocznie produkcję na zatwierdzonych warunkach, choć Berlin ostrzegł, że licencja może zostać cofnięta w przypadku wystąpienia zagrożeń dla bezpieczeństwa.