Niemcy wnoszą do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości o oddalenie pozwu Nikaragui ws. eksportu broni
Niemieccy przedstawiciele prawni poinformowali w poniedziałek Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, że trybunał ONZ nie posiada jurysdykcji do rozpatrywania pozwu Nikaragui dotyczącego rzekomego współudziału w ludobójstwie poprzez eksport broni do Izraela.
Niemieckie zastrzeżenia co do jurysdykcji
Przedstawiciele prawni Niemiec rozpoczęli w poniedziałek, 7 września 2026 r., czterodniowe przesłuchania przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości w Hadze. Berlin zwrócił się do głównego sądu ONZ o odrzucenie pozwu Nikaragui, która oskarża Niemcy o wspieranie ludobójstwa poprzez dostawy broni do Izraela. Doradczyni prawna MSZ, Julia Monar, przekazała sędziom, że Nikaragua zignorowała właściwe procedury, dając Niemcom mniej niż miesiąc na odpowiedź przed wszczęciem postępowania. Monar podkreśliła, że oba kraje znajdują się poza bezpośrednim teatrem działań wojennych, zauważając, że sąd ma rozstrzygnąć spór, w którym żadna ze stron nie jest bezpośrednio zaangażowana w konflikt.
Niemcy broniły swoich kontroli eksportowych podczas sesji otwierającej.
Wszystkie niemieckie dostawy broni do Izraela i innych krajów podlegają rygorystycznym procedurom kontrolnym, które są bardziej restrykcyjne niż regulacje międzynarodowe.
Monar zakwestionowała również uprawnienia prawne Trybunału do rozpatrzenia skargi na podstawie Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r.
Ani Nikaragua, ani Niemcy nie są bezpośrednio zaangażowane w konflikt, który stanowi faktyczny przedmiot niniejszego postępowania, czyli konflikt izraelsko-palestyński.
Zarzuty Nikaragui i wcześniejsze orzeczenia
Nikaragua wszczęła postępowanie w 2024 r., twierdząc, że niemiecka pomoc wojskowa i wsparcie polityczne ułatwiły naruszenia Konwencji w sprawie ludobójstwa w Strefie Gazy. Pozew zawierał wniosek o wydanie nakazu w trybie pilnym, zobowiązującego Niemcy do natychmiastowego wstrzymania dostaw broni do Izraela oraz przywrócenia składek finansowych na rzecz UNRWA, agencji ONZ ds. pomocy Palestyńczykom. W 2024 r. trybunał oddalił wniosek Nikaragui o zastosowanie tymczasowych środków nadzwyczajnych, uznając, że przedstawione dowody faktyczne i prawne nie uzasadniają wiążących ograniczeń. Sąd odrzucił jednak równoległy wniosek Niemiec o całkowite oddalenie wniosku, co doprowadziło do obecnych przesłuchań w sprawie dopuszczalności i jurysdykcji.
- Atak Hamasu rozpoczyna wojnę w Strefie Gazy
- RPA składa w MTS pozew o ludobójstwo przeciwko Izraelowi
- MTS odrzuca wniosek o wstrzymanie eksportu broni przez Niemcy, ale utrzymuje sprawę
- Wspierane przez USA zawieszenie broni zatrzymuje walki na dużą skalę w Strefie Gazy
- Niemcy wnoszą o oddalenie pozwu Nikaragui z powodu braku jurysdykcji
- Oczekiwane pełne przesłuchania MTS w sprawie o ludobójstwo RPA przeciwko Izraelowi
Tło konfliktu i kontekst dyplomatyczny
Działania Nikaragui przebiegają równolegle do sprawy o ludobójstwo wytoczonej Izraelowi przez Republikę Południowej Afryki pod koniec 2023 r., po ataku Hamasu na Izrael w październiku 2023 r. W tymczasowym orzeczeniu z 2024 r. w sprawie RPA trybunał uznał za wiarygodne, że Izrael naruszył prawa chronione Konwencją w sprawie ludobójstwa podczas operacji w Strefie Gazy. Izrael odrzuca wszelkie oskarżenia o ludobójstwo jako motywowane politycznie, utrzymując, że jego kampania jest wymierzona wyłącznie w Hamas i jest zgodna z prawem międzynarodowym. Berlin w 2025 r. na kilka miesięcy wstrzymał eksport wojskowy do Izraela, po czym wznowił wydawanie zgód. Zawieszenie broni z października 2025 r. zatrzymało walki na dużą skalę w Strefie Gazy, choć sporadyczne izraelskie ataki są kontynuowane, a Nikaragua zerwała stosunki dyplomatyczne z Izraelem w 2024 r.
- Niemcy przedstawiają zastrzeżenia jurysdykcyjne i dokumentację eksportową
- Nikaragua przedstawia argumenty za kontynuacją sprawy
- Rozpoczyna się druga runda prezentacji prawnych
- Obie strony kończą rozprawy ustne w ramach czterodniowego przesłuchania
Harmonogram przesłuchań i przyszłe decyzje
Proceduralny harmonogram w Hadze przewiduje cztery dni rozpraw ustnych, mających ustalić, czy sprawa może być kontynuowana. Po poniedziałkowej prezentacji Niemiec, delegaci Nikaragui przedstawią swoje kontrargumenty prawne we wtorek. Zespoły prawników obu krajów złożą dodatkowe pisma w środę i czwartek, po czym sędziowie udadzą się na naradę w celu wydania orzeczenia. Wyrok w sprawie wstępnych zastrzeżeń Niemiec spodziewany jest w dalszej części 2026 r., przy czym trybunał zazwyczaj potrzebuje około sześciu miesięcy na wydanie ustaleń jurysdykcyjnych. Jeśli sędziowie oddalą zastrzeżenia Niemiec, rozstrzygnięcie kwestii merytorycznych zajmie lata, podczas gdy pełne przesłuchania w sprawie RPA przeciwko Izraelowi zaplanowano na koniec 2029 r.
