NATO rozpoczyna ćwiczenia nuklearne Steadfast Noon z udziałem 17 sojuszników, Niemcy wysyłają Tornada do Włoch

Ćwiczenia rozpoczynają się z udziałem 17 sojuszników

NATO rozpoczęło coroczne ćwiczenia Steadfast Noon we wtorek 13 października, co potwierdził rzecznik kwatery głównej wojsk w Mons w Belgii. W manewrach biorą udział siły z 17 państw członkowskich, a ćwiczenia potrwają do 23 października. Obejmują one procedury obrony nuklearnej, a według ekspertów wojskowych polegają na bezpiecznym przemieszczaniu broni z podziemnych magazynów do samolotów i podwieszaniu jej pod myśliwcami. Podczas tych procedur oraz symulowanych ataków używane są wyłącznie bomby szkoleniowe bez głowic jądrowych. NATO poinformowało, że skala ćwiczeń jest porównywalna z ubiegłoroczną, kiedy zaangażowano około 2000 żołnierzy i ponad 70 samolotów, w tym myśliwce F-35 oraz maszyny rozpoznawcze i tankowce.

Uczestnicy i skład sojuszniczy

W tym roku bierze udział 17 sojuszników, w porównaniu do 14 w 2025 roku i 13 w 2024 roku. Turcja uczestniczy w manewrach, a Stany Zjednoczone są obecne z załogami lotniczymi i personelem technicznym. Francja pozostaje poza ćwiczeniami, ponieważ nie przystąpiła do Grupy Planowania Nuklearnego NATO, jednak dziesięć krajów europejskich dołączyło do inicjatywy „zaawansowanego odstraszania” zainicjowanej przez prezydenta Emmanuela Macrona, którą NATO traktuje jako uzupełnienie sojuszniczego odstraszania nuklearnego. W ostatnich latach ćwiczenia były organizowane głównie przez Holandię w 2025 roku, Belgię i Holandię w 2024 roku oraz Włochy wraz z Chorwacją w 2023 roku.

Niemcy, Włochy i trasy lotów

Niemcy wysłały trzy odrzutowce Tornado z 33. Eskadry Lotnictwa Taktycznego do bazy lotniczej Aviano w północnych Włoszech, a Luftwaffe podaje, że zaangażowanych jest kilkudziesięciu niemieckich żołnierzy. Tornada stacjonują zazwyczaj w Büchel w Nadrenii-Palatynacie, gdzie według nieoficjalnych informacji przechowywana jest amerykańska broń jądrowa, którą niemieckie myśliwce mogłyby zrzucić w sytuacji awaryjnej w ramach ustaleń NATO dotyczących współdzielenia broni jądrowej. Włochy, Belgia i Holandia są również uważane za miejsca składowania amerykańskiej broni jądrowej w Europie. Nad Włochami serwis śledzący Itamilradar odnotował aktywność tankowania nad Morzem Tyrreńskim między lądem a Sardynią, przy czym bazą odniesienia była Pratica di Mare. Śledzone samoloty obejmowały niemiecki Airbus A400M, włoski tankowiec Boeing KC-767A, NATO-wski Airbus A330 MRTT oraz włoski Gulfstream E.550 CAEW nad Sardynią, podczas gdy Boeing E-3A Sentry latał nad zachodnią częścią Morza Śródziemnego. W ćwiczeniach biorą udział także myśliwce, ale ich ruchy nie mogą zostać zidentyfikowane, ponieważ samoloty bojowe mogą operować bez publicznie dostępnych danych identyfikacyjnych.

Jak Włochy dowiedziały się o ćwiczeniach

Włoscy parlamentarzyści dowiedzieli się o ćwiczeniach w nietypowy sposób. Angelo Bonelli, poseł z Sojuszu Zielonych i Lewicy (AVS), ujawnił tę informację 7 października na podstawie noty technicznej wydanej przez Enav, firmę zarządzającą cywilnym ruchem lotniczym. Bonelli stwierdził, że nie dowiedział się o manewrach od rządu, zapowiedział interpelację do ministra obrony Guido Crosetto i wezwał do wycofania głowic jądrowych z terytorium Włoch. Włoskie Siły Powietrzne poinformowały, że ćwiczenia przebiegają zgodnie z rutynowym harmonogramem i nie są powiązane z konkretnymi kryzysami, a Włochy gościły je sześciokrotnie od 2010 roku. Nota Enav nie wspomina o broni jądrowej, ale rezerwuje przestrzeń powietrzną nad Morzem Tyrreńskim na potrzeby strzelań i aktywności dronów w dniach 13, 14, 16 i 20 października. Mapa połączeń obejmuje pięć baz, w tym Ghedi i Aviano, gdzie według doniesień rozmieszczone są amerykańskie bomby jądrowe, co nie jest oficjalnie potwierdzane ani przez NATO, ani przez Rzym.

Reakcja Rosji i wątpliwości ekspertów

NATO przedstawia ćwiczenia jako rutynowe i niezwiązane z bieżącymi wydarzeniami, choć ocena zagrożeń sojuszu od lat koncentruje się na Rosji. Moskwa odpowiedziała na ćwiczenia NATO przeprowadzone w sierpniu w pobliżu Królewca groźnym listem, a wcześniej ostrzegała, że może użyć całego swojego arsenału wojskowego, w tym broni jądrowej. Ambasada Rosji w Belgii odrzuciła tegoroczne manewry, argumentując, że takie ćwiczenia nie pomagają w obniżeniu napięcia, ponieważ NATO uznaje Rosję za główne zagrożenie. Nassima Barrows, szefowa polityki nuklearnej NATO, opisała ćwiczenia jako przewidywalne i stwierdziła, że nie ma powodów do błędnych kalkulacji. Generał Leonardo Tricarico, były szef sztabu włoskich Sił Powietrznych, powiedział, że celem jest wysłanie ostrzeżenia do Putina.