Głębokie częściowe zaćmienie Księżyca 28 sierpnia 2026 roku. Srebrny Glob przybierze miedzianą barwę

Globalny harmonogram i obserwacje nieba

Obserwatorzy na kilku kontynentach będą mogli śledzić częściowe zaćmienie Księżyca w nocy z 27 na 28 sierpnia 2026 roku. Całe zjawisko potrwa 5 godzin i 38 minut i będzie widoczne w Europie, obu Amerykach, Afryce oraz zachodniej Azji. W kulminacyjnym momencie cień Ziemi przesłoni do 96% powierzchni Księżyca. Ponieważ zjawisko to zbiega się z sierpniową pełnią, nazywaną w tradycji ludowej Księżycem Jesiotrów, obserwatorzy zobaczą, jak tarcza Księżyca ciemnieje i zmienia barwę w ciągu kilku godzin.

Poranne warunki obserwacji w Polsce

W Polsce zaćmienie będzie przebiegać wczesnym rankiem w piątek, 28 sierpnia. Faza częściowa rozpocznie się około godziny 04:30 czasu polskiego, a do godziny 05:00 cień Ziemi pokryje niemal połowę tarczy Księżyca. Maksymalna faza zaćmienia nastąpi około godziny 06:12, jednak obserwatorzy w Polsce nie zobaczą tego momentu, ponieważ Księżyc znajdzie się już pod zachodnim horyzontem. Warunki obserwacyjne będą nieco lepsze w zachodniej Polsce, gdzie Księżyc zachodzi później.

Księżyc zajdzie około godziny 05:45 w Warszawie i tuż po godzinie 06:00 w Poznaniu. Polska Agencja Kosmiczna (POLSA) zaleca wybór podwyższonych miejsc z niezakłóconym widokiem na zachodni horyzont, z dala od drzew i wysokich budynków. W przeciwieństwie do zaćmień Słońca, obserwacja zaćmienia Księżyca nie wymaga żadnych filtrów ochronnych i jest całkowicie bezpieczna dla nieuzbrojonego oka, choć lornetka lub mały teleskop pomogą w śledzeniu granicy cienia Ziemi na powierzchni Księżyca.

Rozpraszanie Rayleigha i efekty optyczne

Podczas zaćmienia Księżyc przybierze czerwonawy, miedziany lub głęboki pomarańczowy odcień, zamiast całkowicie zniknąć z nocnego nieba. Ten efekt wizualny wynika z rozpraszania Rayleigha, tego samego procesu atmosferycznego, który sprawia, że dzienne niebo wydaje się niebieskie. Krótsze fale światła słonecznego, w tym światło niebieskie i fioletowe, rozpraszają się w atmosferze Ziemi, podczas gdy dłuższe fale czerwone i pomarańczowe załamują się w warstwach atmosfery i wpadają w stożek cienia. POLSA wyjaśniła ten mechanizm w oficjalnym komunikacie:

Ziemia blokuje bezpośrednie światło słoneczne, więc teoretycznie Księżyc powinien całkowicie zniknąć, ale atmosfera naszej planety zmienia ten prosty scenariusz. Część promieni słonecznych przechodzi przez atmosferę Ziemi, ulega rozproszeniu i załamaniu, a następnie dociera do obszaru cienia i delikatnie oświetla powierzchnię Księżyca. NASA opisuje atmosferę Ziemi jako rodzaj pierścieniowej soczewki, która załamuje światło w kierunku cienia Ziemi.

Poza obserwacjami z powierzchni Ziemi, przejście cienia planety wymusza korekty operacyjne dla sond księżycowych. Sondy orbitujące wokół Księżyca polegają na panelach słonecznych, a utrata bezpośredniego światła słonecznego tymczasowo ogranicza generowanie energii dla pokładowej aparatury.

Nadchodzące zjawiska astronomiczne

Zaćmienie kończy miesiąc intensywnej aktywności niebieskiej, po zaćmieniu Słońca z 12 sierpnia i corocznym roju meteorów Perseidów. Astronomowie opracowali już harmonogram kolejnych zaćmień Księżyca widocznych w nadchodzących latach.

Kolejne zaćmienie Księżyca będzie zjawiskiem półcieniowym 20 lutego 2027 roku. Następnie obserwatorzy zobaczą kolejne częściowe zaćmienie Księżyca 12 stycznia 2028 roku, co poprzedzi całkowite zaćmienie Księżyca 31 grudnia 2028 roku.