Międzynarodowy Trybunał Karny ujawnia nakazy aresztowania czterech przywódców talibów za prześladowania ze względu na płeć

Ujawnione nakazy aresztowania

Międzynarodowy Trybunał Karny (MTK) ujawnił 5 października 2026 r. nakazy aresztowania czterech wysokich rangą urzędników talibskich, oskarżając ich o zbrodnię przeciwko ludzkości, jaką jest prześladowanie ze względu na płeć w Afganistanie. Wśród wymienionych osób znajdują się najwyższy przywódca talibów Hibatullah Akhundzada, prezes Sądu Najwyższego Abdul Hakim Haqqani, minister edukacji Habibullah Agha oraz minister szkolnictwa wyższego Neda Mohammad Nadeem. Sędziowie w Hadze zatwierdzili pierwotnie tajne nakazy wobec Akhundzady i Haqqaniego w lipcu 2025 r., a wobec Aghy i Nadeema 9 września 2025 r. Trybunał zdecydował o publikacji nakazów po ustaleniu, że jawność nie zaszkodzi trwającym dochodzeniom i może pomóc w zapobieganiu kolejnym przestępstwom. Obaj ministrowie edukacji są bliskimi współpracownikami Akhundzady, realizującymi politykę zakazującą dziewczętom powyżej 12. roku życia dostępu do edukacji średniej.

Zarzuty prześladowania ze względu na płeć

Izba Przygotowawcza MTK uznała, że istnieją uzasadnione podstawy do przypisania czterem urzędnikom odpowiedzialności karnej za zlecanie, nakłanianie i podżeganie do prześladowań ze względu na płeć. Zarzucane zbrodnie miały miejsce na terytorium Afganistanu między 15 sierpnia 2021 r., kiedy talibowie zajęli Kabul, a co najmniej 20 stycznia 2025 r. Nakazy odnoszą się do systemowej dyskryminacji dziewcząt, kobiet oraz osób, których ekspresja płciowa lub tożsamość nie są zgodne z polityką talibów, a także osób wspierających prawa kobiet. Były główny prokurator MTK Karim Khan złożył wniosek o wydanie nakazów w styczniu 2025 r. po przeanalizowaniu dekretów reżimu.

Afgańskie kobiety i dziewczęta, a także społeczność LGBTQI+, mierzą się z bezprecedensowymi, nieakceptowalnymi i trwającymi prześladowaniami ze strony talibów.

Systemowe dekrety przeciwko kobietom

Sędziowie ustalili, że czterej urzędnicy wdrożyli ogólnokrajową politykę, która doprowadziła do poważnych naruszeń praw i wolności cywilnych w Afganistanie. Trybunał powiązał dekrety dotyczące płci z aktami morderstw, więzienia, tortur, gwałtów i wymuszonych zaginięć. Pod rządami Akhundzady władze pozbawiły kobiety prywatności, życia rodzinnego oraz wolności przemieszczania się, wypowiedzi, myśli, sumienia i religii, zakazując nawet budynkom posiadania okien wychodzących na miejsca, w których mogą przebywać kobiety. Według UN Women Afganistan pozostaje jedynym krajem na świecie, który zakazuje dziewczętom edukacji średniej i wyższej, utrzymując bezterminowy zakaz nauki powyżej szóstej klasy.

Ograniczenia operacyjne i presja dyplomatyczna

Egzekwowanie nakazów napotyka na poważne przeszkody, ponieważ MTK nie posiada własnych sił policyjnych i polega wyłącznie na współpracy międzynarodowej. Przed przejęciem władzy w sierpniu 2021 r. przedstawiciele talibów obiecywali ochronę dostępu do pracy i edukacji zgodnie z ich interpretacją prawa szariatu, jednak szybko wprowadzili szerokie zakazy w życiu publicznym. Statystyki ONZ wskazują, że połowa Afganek opuszcza dom tylko raz lub dwa razy w miesiącu z powodu przepisów wymagających obecności męskiego opiekuna. Choć rzecznik talibów Zabihullah Mujahid wielokrotnie twierdził, że urzędnicy pracują nad warunkami szkolnymi zgodnymi z szariatem, Rada Praw Człowieka ONZ w Genewie wezwała 5 października 2026 r. talibów do natychmiastowego uchylenia wszystkich restrykcyjnych środków.