Kyriakos Mitsotakis przed rozmowami w UE proponuje nowe uprawnienia nadzwyczajne, w tym zawieszenie prawa do azylu w obliczu instrumentalizacji migracji

Premier Grecji Kyriakos Mitsotakis wykorzystał artykuł w Politico z 4 sierpnia 2026 r., aby wywrzeć nacisk na Unię Europejską w kwestii stworzenia dedykowanego mechanizmu nadzwyczajnego przeciwko instrumentalizacji migracji. Apel pojawił się na kilka godzin przed nadzwyczajną telekonferencją ministrów UE dotyczącą niedawnego wzrostu liczby migrantów w hiszpańskiej enklawie Ceuta.

Nowe zagrożenie hybrydowe

Mitsotakis napisał, że środowisko bezpieczeństwa Europy uległo fundamentalnej zmianie. Poza konwencjonalnymi zagrożeniami militarnymi i atakami cybernetycznymi, UE mierzy się z bardziej podstępną formą presji hybrydowej: celowym wykorzystywaniem migracji przez państwa i podmioty niepaństwowe, które chcą sprawdzić odporność Europy, podważyć jej spójność i wymusić ustępstwa polityczne.

Ostatnie wydarzenia na granicach Europy, a w szczególności w hiszpańskiej eksklawie Ceuta, są kolejnym przypomnieniem, że migracja nie jest już tylko kwestią humanitarną czy wyzwaniem zarządczym. W niektórych przypadkach stała się narzędziem geopolitycznego przymusu.

Przyznał, że UE poczyniła znaczne postępy dzięki Paktowi o migracji i azylu, wprowadzając mechanizmy elastyczności i solidarności. Argumentował jednak, że narzędzia te zaprojektowano z myślą o sytuacjach, które pozostają w pełni zarządzalne i nie adresują scenariuszy, w których migracja jest wykorzystywana jako broń, a przepływy są organizowane, wzmacniane lub ułatwiane w sposób tworzący wyzwanie hybrydowe.

Lekcje z Evros i Białorusi

Mitsotakis wskazał na wcześniejsze kryzysy, aby podkreślić, że ten schemat nie jest nowy. Grecja zmierzyła się z podobną sytuacją na granicy lądowej z Turcją w regionie Evros w 2020 r., a Litwa, Polska i Łotwa doświadczyły tego na granicach z Białorusią w 2021 r. Zauważył, że w każdym z tych przypadków cechą charakterystyczną nie był stopniowy wzrost liczby przybyszów, lecz nagłe, masowe i często skoordynowane ruchy ludzi, liczące niekiedy dziesiątki tysięcy osób w ciągu kilku dni, co przeciążało zdolności państw i testowało odporność całej UE.

Proponowane ramy nadzwyczajne

Premier wezwał do stworzenia konkretnych europejskich ram reagowania na sytuacje masowej i instrumentalizowanej presji migracyjnej, z jasnymi i obiektywnymi kryteriami aktywacji. Kryteria te uwzględniałyby zarówno tempo i skalę przyjazdów w relacji do możliwości państwa członkowskiego, jak i przesłanki wskazujące na koordynację lub zaangażowanie państw trzecich oraz zorganizowanych grup przestępczych.

Standardowe procedury UE nie adresują w wystarczającym stopniu scenariuszy, w których azyl jest wykorzystywany jako środek wywierania presji hybrydowej.

Czasowe zawieszenie azylu

W ramach proponowanego reżimu nadzwyczajnego państwa członkowskie mogłyby, w wyjątkowych okolicznościach masowej i nieproporcjonalnej presji, czasowo zawiesić przyjmowanie nowych wniosków o azyl, jednocześnie przyspieszając procedury powrotowe osób nieuprawnionych do ochrony międzynarodowej. Mitsotakis podkreślił, że miałoby to zastosowanie tylko pod surowymi warunkami i w pełnej zgodności z prawem UE oraz międzynarodowymi zobowiązaniami prawnymi.

Nie chodzi tu o porzucenie europejskich wartości, lecz o niezbędną adaptację do nowych realiów.

Nadchodząca telekonferencja UE

Artykuł opublikowano w czasie, gdy ministrowie UE przygotowywali się do nadzwyczajnej telekonferencji w sprawie sytuacji w Ceucie. Mitsotakis stwierdził, że nie jest jeszcze jasne, co wywołało wydarzenia z poprzedniego tygodnia, ale nalegał, aby UE wyposażyła się w narzędzia prawne i operacyjne niezbędne do reagowania na takie wyzwania.