Friedrich Merz proponuje w Tokio sojusz handlowy oparty na zasadach i rozważa współpracę z Japonią przy budowie myśliwca

Sojusz na rzecz handlu opartego na zasadach

Kanclerz Friedrich Merz zaproponował w środę, 28 października, podczas wizyty w Tokio globalny sojusz polityczny na rzecz handlu opartego na zasadach. Grupa miałaby na celu obronę, wzmacnianie i rozwijanie zasad handlowych, w tym tych wypracowanych przez WTO, oraz wspólne działanie w przypadku zagrożenia tego porządku. Merz zaznaczył, że 70% światowego handlu nadal odbywa się zgodnie z zasadami WTO i podkreślił, że sojusz nie zastąpi organizacji, lecz przyspieszy reformy, których ta pilnie potrzebuje. Powiązał ten pomysł z kwestią bezprawnych ceł i przymusu gospodarczego, a pytany o Stany Zjednoczone stwierdził, że inicjatywa nie jest wymierzona w nikogo.

Merz jasno przedstawił swoje stanowisko w Tokio:

„Widzimy, jak wielkie mocarstwa realizują nową politykę, a zasady międzynarodowe ulegają erozji.”

We wtorek, 27 października, podobne argumenty przedstawił w Singapurze, gdzie poparł umowę o wolnym handlu między UE a ASEAN oraz zacieśnienie więzi UE z CPTPP, dwunastopaństwowym partnerstwem transpacyficznym.

Japonia jako partner

Merz spotkał się z premier Sane Takaichi, która określiła relacje między krajami mianem partnerstwa premium. Merz nazwał Japonię sąsiadem, mimo dzielącej oba kraje odległości, oraz partnerem podzielającym te same wartości. Podpisano około 30 porozumień o współpracy na szczeblu państwowym i prywatnym, w tym dotyczące wspólnych prac nad technologią fuzji jądrowej i wodoru, w których oba kraje należą do światowych liderów badań. Strony uzgodniły również dywersyfikację źródeł pozyskiwania surowców krytycznych, w których obecnie dominuje Chiny.

„Japonia i Niemcy są sąsiadami.”

Kwestia myśliwca

Niemcy i Francja uzgodniły w czerwcu zakończenie francusko-niemieckiego projektu myśliwca FCAS po długotrwałych sporach, a Berlin analizuje obecnie alternatywy. Jedną z nich jest GCAP, planowany myśliwiec stealth szóstej generacji, który ma być gotowy do operacji do 2035 roku, a nad którym pracują Japonia, Wielka Brytania i Włochy. Te trzy kraje przeznaczyły już ponad 5,5 mld dolarów (około 4,9 mld euro), a Kanada uczestniczy w projekcie jako obserwator. Brytyjski premier Andy Burnham podczas swojej pierwszej wizyty w Berlinie na początku października wykazał otwartość na udział Niemiec w GCAP.

We wtorek, 27 października, szef Airbusa Guillaume Faury powiedział podczas telekonferencji, że dołączenie do GCAP jest możliwym rozwiązaniem, choć istnieją też inne opcje. Dodał, że decyzje o nowych partnerstwach należą do rządów i powinny zapaść w niedalekiej przyszłości.

„W Airbusie nadal wierzymy w potrzebę stworzenia myśliwca szóstej generacji w Europie jako projektu współpracy.”

Merz poinformował, że gotowe jest zlecenie przeglądu możliwości współpracy przy budowie samolotów myśliwskich. Wyraził również zaniepokojenie rosnącymi napięciami w regionie Indo-Pacyfiku, zwłaszcza wokół Cieśniny Tajwańskiej, i zapewnił, że Niemcy utrzymają swoją politykę jednych Chin.

Bruksela i WTO

Urzędnicy unijni przyjęli inicjatywę z zadowoleniem, ale ostrzegli przed zbyt wysokimi oczekiwaniami. Komisja Europejska prowadzi już rozmowy z dwunastoma państwami CPTPP na temat reformy WTO, w tym zaostrzenia przepisów przeciwko dotacjom zakłócającym konkurencję, co jest dialogiem zainicjowanym przez komisarza ds. handlu Maroša Šefčoviča. Według Handelsblatt, departament handlu UE jest sceptyczny wobec przystąpienia do CPTPP lub łączenia umów, ponieważ UE posiada już preferencyjne porozumienia z dziesięcioma z dwunastu członków, a CPTPP ustala niższe standardy w zakresie bezpieczeństwa żywności i ochrony inwestycji.

Co dalej

Merz zapowiedział, że chce omówić propozycję ze wszystkimi krajami zainteresowanymi utrzymaniem handlu opartego na zasadach. Argumentował również, że dwustronne umowy UE już nie wystarczają i wezwał do prac nad dużym porozumieniem międzyregionalnym. Jego podróż po Azji jest kontynuowana w Korei Południowej, podczas gdy odpowiedź potencjalnych partnerów oraz decyzja w sprawie współpracy przy myśliwcu pozostają otwarte.