Luís Marques Mendes wzywa do konsensusu politycznego, PS oskarża rząd o brak pokory demokratycznej

Apel o pokorę demokratyczną w Castelo de Vide

Były lider Partii Socjaldemokratycznej (PSD) Luís Marques Mendes wystąpił w środę, 26 sierpnia 2026 r., podczas Letniego Uniwersytetu PSD w Castelo de Vide. Przemawiając w ramach hołdu dla założyciela partii Francisco Pinto Balsemão, który zmarł 21 października 2025 r., Mendes ostrzegł, że portugalska scena polityczna pogrążyła się w stanie ciągłego napięcia przypominającego niekończącą się kampanię wyborczą. Wezwał zarówno rząd, jak i partie opozycyjne do przyjęcia postawy pokory demokratycznej oraz dążenia do odpowiedzialnych porozumień ponadpartyjnych. Nawiązując do dawnej współpracy między Balsemão a socjalistycznym mężem stanu Mário Soaresem, Mendes stwierdził, że pokora odzwierciedla siłę polityczną, a nie słabość. W konferencji wzięła również udział dziennikarka i komentatorka Maria João Avillez.

Nie możemy żyć w permanentnej kampanii wyborczej, ponieważ w przeciwnym razie problemy nie zostaną rozwiązane. Konieczne jest to zrozumienie, konieczne jest wysłuchanie wszystkich stron oraz pokora, by podjąć kroki w tym kierunku.

Rewizja konstytucji i propozycje instytucjonalne

Podczas wystąpienia Mendes odniósł się również do debaty nad reformą konstytucyjną. Utrzymywał, że szeroka rewizja ustawy zasadniczej pozostaje zbędna, zauważając, że obecna konstytucja nie blokuje rozwiązań administracyjnych w obszarach zdrowia publicznego, mieszkalnictwa, edukacji czy gospodarki. Jednak w związku z zapowiedzią harmonogramu rewizji przez PSD i Chega na przyszły rok, Mendes zalecił, aby wszelkie zmiany miały charakter ściśle chirurgiczny. Zasugerował ograniczenie poprawek do konkretnych tematów, takich jak regulacje dotyczące metadanych cyfrowych, uprawnienia zdrowotne w sytuacjach pandemii oraz ramy etyczne dla sztucznej inteligencji. Ponadto Mendes promował swoją propozycję ustanowienia Nagrody Wolności Prasy im. Balsemão, przedstawioną po raz pierwszy w 2025 r.

Reakcja socjalistów i kontrola rządu mniejszościowego

Sekretarz generalny Partii Socjalistycznej (PS) José Luís Carneiro odpowiedział na przemówienie w czwartek, 27 sierpnia 2026 r., podczas wizyty w regionach przygranicznych Portugalii w Nisa. Carneiro stwierdził, że Mendes słusznie zidentyfikował deficyt pokory demokratycznej w obecnej administracji. Według lidera PS partia rządząca wykorzystuje oficjalne spotkania i wykłady letniego uniwersytetu do ataków partyjnych na opozycję, zamiast wspierać dialog. Carneiro argumentował, że język konfrontacji jest nieproduktywny dla gabinetu działającego w mniejszości parlamentarnej, który zależy od konsensusu ponadpartyjnego w procesie legislacyjnym. Podczas wizyty burmistrz Nisa José Dinis Serra przedstawił regionalne plany budowy międzynarodowego mostu nad rzeką Sever, łączącego Nisa z hiszpańskim Cedillo.

Odejście od polityki partyjnej i perspektywy medialne

Przed wejściem na scenę w Castelo de Vide Mendes odniósł się do swojej przyszłości po zajęciu piątego miejsca w wyborach prezydenckich w styczniu 2026 r., w których uzyskał około 11% głosów przy poparciu PSD i CDS-PP. Oświadczył, że jego kariera w aktywnej polityce partyjnej i kandydowaniu w wyborach dobiegła końca. Były komentator telewizji SIC przyznał jednak, że otrzymał zaproszenia od stacji nadawczych do powrotu do komentowania polityki na antenie. Mendes zaznaczył, że nie podjął jeszcze decyzji i nie będzie spieszył się z powrotem do mediów. Odmówił komentarza w sprawie trwających kontrowersji wokół ministra administracji wewnętrznej, stwierdzając, że odniesie się do spraw polityki krajowej bezpośrednio, jeśli powróci do telewizji.