Litewski parlament przegłosował zniesienie konstytucyjnego zakazu posiadania broni jądrowej

Głosowanie parlamentarne w sprawie zakazu konstytucyjnego

Sejm Litwy przegłosował 6 października 2026 roku poprawkę do konstytucji, która znosi zakaz rozmieszczania broni masowego rażenia oraz obcych baz wojskowych na terytorium kraju. W pierwszym czytaniu projekt poparło 106 ze 141 posłów, 18 było przeciw, a sześciu wstrzymało się od głosu. Ustawa uchyla artykuł 137 Konstytucji Litwy, wprowadzony ponad trzy dekady temu po odzyskaniu przez kraj niepodległości od Związku Radzieckiego. Zmiany konstytucyjne na Litwie wymagają dwóch oddzielnych głosowań w odstępie co najmniej trzech miesięcy, z których każde musi uzyskać poparcie większości dwóch trzecich głosów, czyli co najmniej 94 posłów. Marszałek Sejmu Juozas Olekas ogłosił, że drugie i ostateczne głosowanie odbędzie się 12 stycznia 2027 roku.

Przy obecnych ograniczeniach nie możemy w pełni uczestniczyć w planach odstraszania nuklearnego NATO. Ponieważ odstraszanie nuklearne jest fundamentem odstraszania, decyzja ta ma znaczenie strategiczne.

Uzasadnienie bezpieczeństwa i odstraszanie regionalne

Litewski minister obrony Robertas Kaunas stwierdził, że rewizja konstytucji jest odpowiedzią na rosyjską agresję wobec Ukrainy i daje Wilnu wszelkie narzędzia do wzmocnienia bezpieczeństwa. Kaunas zauważył, że bez wojny na Ukrainie kraj nie rozważałby tych zmian konstytucyjnych. Litwa graniczy zarówno z Białorusią, jak i z rosyjską eksklawą, obwodem królewieckim, czyli dwoma terytoriami, na których stacjonują rosyjskie zasoby wojskowe. W lipcu 2026 roku prezydent Gitanas Nausėda ogłosił, że partie polityczne osiągnęły porozumienie w sprawie usunięcia ograniczenia. Nausėda zaznaczył, że Litwa pozostanie stroną Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej i nie ma natychmiastowych planów rozmieszczenia broni jądrowej, jednak poprawka pozwala na szybkie działanie w przypadku zmiany warunków regionalnych. Litwa podąża śladem podobnej inicjatywy w Finlandii, gdzie rząd w marcu 2026 roku zaproponował zmianę przepisów z lat 80. XX wieku, aby zezwolić na tranzyt, import lub posiadanie broni atomowej w ramach zobowiązań wobec NATO lub obrony narodowej.

Propozycje stałej bazy wojsk USA

Oprócz głosowania parlamentarnego premier Mindaugas Sinkevičius potwierdził 6 października 2026 roku, że Litwa jest gotowa pokryć koszty budowy stałej bazy wojskowej Stanów Zjednoczonych. Wojsko USA od 2019 roku utrzymuje na Litwie rotacyjny batalion pancerny liczący około 1000 żołnierzy. Sinkevičius zaproponował przekształcenie rotacji w stałą obecność podczas wrześniowego spotkania w Wilnie z wysłannikiem prezydenta USA Johnem Coale'em. 5 października 2026 roku prezydent USA Donald Trump oświadczył, że Waszyngton rozpatrzy tę propozycję.

To moi przyjaciele, wspaniali ludzie, więc z pewnością się temu przyjrzymy.

Sinkevičius stwierdził na Facebooku, że stała obecność stanowi kluczową gwarancję odstraszania, zauważając, że sojusznicy muszą jedynie podjąć decyzję polityczną, podczas gdy Litwa pokryje wszystkie związane z tym koszty. Korekty prawne następują również w czasie, gdy Niemcy zwiększają swoją obecność wojskową poprzez na stałe rozmieszczoną brygadę, a Francja rewiduje europejską rolę swojego odstraszania nuklearnego. W odpowiedzi na dyskusje regionalne rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow ostrzegł we wrześniu 2026 roku, że Litwa stanie się celem rosyjskim, jeśli na jej terytorium zostanie rozmieszczona broń jądrowa sojuszników.