Decyzja rządu

Holenderski rząd wycofał się z planu ograniczenia oprocentowania kredytów studenckich do 2,5 proc. Minister edukacji Rianne Letschert (D66) przedstawiła tę decyzję w liście do Izby Reprezentantów w czwartek, 22 października. Partie D66, VVD i CDA uzgodniły wprowadzenie limitu w umowie koalicyjnej, rezerwując na ten cel 40 mln euro rocznie. Minister wskazuje obecnie, że kwota ta jest niewystarczająca, ponieważ utrzymanie oprocentowania na poziomie 2,5 proc. kosztowałoby znacznie więcej. Szacunki rocznych kosztów są rozbieżne: niektóre raporty wskazują na 160 mln euro, inne na 120 mln euro, podczas gdy nadawca NOS określa koszty jako co najmniej czterokrotnie wyższe od zarezerwowanego budżetu.

Przyczyny wzrostu stóp procentowych

Oprocentowanie kredytów studenckich jest ustalane przez rząd i zamrażane na pięcioletnie okresy. Globalne stopy procentowe wzrosły, częściowo z powodu wojny w Iranie, a długoterminowe oprocentowanie kredytów studenckich ma wzrosnąć z 2,7 do 3,3 proc. Na początku października urząd Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) podniósł stawkę do 3,28 proc. dla kredytów spłacanych w ciągu 15 lat, podczas gdy oprocentowanie kredytów spłacanych w ciągu 35 lat wzrosło o 0,37 punktu procentowego do 2,7 proc. W styczniu 2023 r. oprocentowanie po raz pierwszy od lat przekroczyło zero, wynosząc 0,46 proc., a rok później osiągnęło 2,56 proc. Ten wzrost skłonił D66, VVD i CDA do uzgodnienia maksymalnego limitu.

Koalicja zamierzała wprowadzić limit tylko dla obecnego pokolenia studentów, więc byli studenci z tzw. pechgeneratie, którzy przez lata nie otrzymywali stypendiów, zostaliby wykluczeni. NOS donosi również, że były minister edukacji ostrzegał w 2023 r., iż limit może wyczerpać budżet ministerstwa. Jeśli koszty pożyczek zaciąganych przez rząd rosną, resort musi pokryć różnicę, co może szybko sięgnąć dziesiątek milionów euro rocznie.

Alternatywy i reakcje

Letschert rozważa stałą obniżkę oprocentowania o około 0,2 punktu procentowego, niezależnie od rynkowych stóp procentowych. Przy wysokich stopach opcja ta mogłaby kosztować więcej niż budżet 40 mln euro, ponieważ studenci spłacaliby swoje kredyty wolniej. Innym rozwiązaniem jest ruchomy limit, który minister określa jako bardzo złożony i trudny do zrozumienia dla grupy docelowej. Przyznaje ona, że dostępny budżet jest zbyt mały na znaczące rozwiązanie, z którego studenci i byli studenci mogliby realnie skorzystać.

Związek studentów Landelijke Studentenvakbond (LSVb) wyraził wściekłość, argumentując, że rząd obarcza studentów ciężkim długiem.

„Jedyną pewnością, jaką ten rząd daje studentom, jest pewność, że stopy procentowe będą nadal rosły w nadchodzących latach.”

Organizacja Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) również jest rozczarowana niedotrzymaniem obietnicy.

„Koalicja złożyła obietnicę, której teraz nie może dotrzymać. Studenci po raz kolejny są ofiarami pustych obietnic.”

Co dalej

Letschert będzie debatować nad budżetem na edukację z Izbą Reprezentantów w przyszłym tygodniu. W liście zaznaczyła, że chce szybko omówić ten problem z parlamentem. Artykuł w dzienniku de Volkskrant zauważa, że oprocentowanie kredytów utrzymywało się poniżej inflacji od czasu wprowadzenia systemu pożyczek, powołując się na prognozę Centralnego Biura Planowania (CPB) zakładającą 3,3 proc. inflacji w tym roku. Ten sam tekst wskazuje, że oprocentowanie kredytów pokolenia pechgeneratie jest powiązane z kosztami obsługi długu państwowego.