Kazachstan: Partia Adilet prowadzi w pierwszych wyborach do jednoizbowego Kurultaju

Nowy parlament i sondażowe prognozy

Kazachstan przeprowadził 23 sierpnia 2026 r. przedterminowe wybory, w których wyłoniono 145 deputowanych do nowego, jednoizbowego parlamentu – Kurultaju. Głosowanie odbyło się po zmianach konstytucyjnych, które doprowadziły do rozwiązania poprzedniego, dwuizbowego parlamentu składającego się z Senatu i Mażylisu. Według sondaży exit poll opublikowanych w mediach państwowych, proprezydencka partia Adilet uzyskała od 70% do 72% głosów. Ugrupowanie to powstało na początku 2026 r. po wchłonięciu rządzącej przez lata partii Amanat, przejmując jej majątek i kadry. W wyborach wystartowało siedem partii politycznych i 545 kandydatów, którzy rywalizowali o miejsca w parlamencie na pięcioletnią kadencję przy progu wyborczym wynoszącym 5%.

Frekwencja i różnice regionalne

Centralna Komisja Wyborcza poinformowała o wstępnej frekwencji na poziomie 74,19%. Głos oddało 9 352 151 z 12 605 788 uprawnionych wyborców. Władze otworzyły 10 423 lokale wyborcze w kraju oraz 79 punktów przy ambasadach i konsulatach za granicą. Dane wykazały znaczne różnice geograficzne. Najwyższą frekwencję odnotowano w obwodzie turkiestańskim (92,16%), a następnie w obwodach żetysuskim i kyzyłordyńskim. Ośrodki miejskie odnotowały znacznie niższą frekwencję. W stolicy, Astanie, wyniosła ona 51,67%, natomiast w byłej stolicy i największym mieście kraju, Ałmaty, 43,23%. Kazachskie prawo wyborcze nie przewiduje minimalnego progu frekwencji dla ważności wyborów.

Reforma konstytucyjna i nowe uprawnienia władzy

Kurultaj powstał w wyniku reformy konstytucyjnej zainicjowanej przez prezydenta Kasym-Żomarta Tokajewa jesienią 2025 r. Nowa konstytucja weszła w życie 1 lipca 2026 r. Władze argumentowały, że przejście na system jednoizbowy przyspieszy prace legislacyjne i zwiększy rolę partii politycznych. Nowy parlament ma prawo uchwalać ustawy, zatwierdzać budżet państwa, głosować nad wotum nieufności wobec rządu oraz zatwierdzać kandydatów na premiera, sędziów sądu konstytucyjnego i innych organów państwowych. Nowa ustawa zasadnicza wprowadziła również urząd wiceprezydenta. Tokajew zapowiedział, że wyznaczy osobę na to stanowisko w ciągu dziesięciu dni od wyborów.

Międzynarodowa agencja informacyjna Reuters oceniła polityczne skutki głosowania.

Oczekuje się, że wynik ten umocni władzę prezydenta nad krajem, który jest kluczowym eksporterem zasobów energetycznych i mineralnych.

Reakcje obserwatorów i krytyka wyborów

Grupy opozycyjne i niezależni obserwatorzy skrytykowali proces wyborczy, wskazując na całkowity brak autentycznej opozycji i niezależnych kandydatów na listach. Wszystkie siedem partii uczestniczących w wyborach, w tym Auyl, Ak Żoł, Ludowa Partia Kazachstanu, Bajtak, Ogólnokrajowa Partia Socjaldemokratyczna oraz Respublica, popiera administrację Tokajewa. Wyborcy mieli również możliwość oddania głosu na opcję „przeciw wszystkim”. Głosowanie monitorowało kilkuset międzynarodowych obserwatorów i parlamentarzystów z ponad 40 krajów, w tym z Polski. Centralna Komisja Wyborcza musi ogłosić oficjalne wyniki wyborów do 30 sierpnia 2026 r., po czym Kurultaj rozpocznie procedury formowania nowego rządu.