Japonia wystrzeliła sondę MMX, która ma sprowadzić próbki z Fobosa na Ziemię w 2031 roku

Start z Tanegashimy

Japońska rakieta H3 wystartowała z Centrum Kosmicznego Tanegashima o godzinie 04:41 czasu lokalnego we wtorek, 20 października, wynosząc sondę Martian Moons eXploration (MMX). Japońska Agencja Eksploracji Aerokosmicznej (JAXA) potwierdziła podczas transmisji na żywo, że MMX oddzieliła się od rakiety H3 i rozpoczęła podróż w stronę układu Marsa. Tysiące osób w Japonii śledziło start na żywo mimo wczesnej pory i publikowało w internecie słowa wsparcia. JAXA kieruje projektem, w którym biorą udział francuska agencja CNES, NASA, Europejska Agencja Kosmiczna oraz niemiecka DLR. Sonda ma być pierwszą w historii, która pobierze próbki z jednego z dwóch księżyców Marsa.

Lot, lądowanie i pobieranie próbek

Podróż do Marsa potrwa mniej niż rok, a sonda ma dotrzeć do układu Marsa w sierpniu 2027 roku. Spędzi tam około trzech lat w pobliżu Fobosa, księżyca w kształcie ziemniaka, którego średnicę szacuje się według jednego źródła na około 22 kilometry, a według innego na blisko 27 kilometrów. Zanim główna sonda osiądzie na powierzchni, łazik Idefix, francusko-niemiecka konstrukcja wielkości kuchenki mikrofalowej wyposażona w cztery koła, zbada teren i pomoże wybrać miejsce lądowania. Główna sonda ma wylądować na czterech nogach i użyć ramienia robotycznego do pobrania co najmniej 10 gramów regolitu z głębokości co najmniej 2 centymetrów podczas operacji zaplanowanej na trzy godziny. Ze względu na bardzo słabą grawitację Fobosa, łazik po wylądowaniu będzie prawdopodobnie odbijał się od powierzchni przez kilka minut, zanim osiądzie na stałe.

Powrót i pytania naukowe

Moduł powrotny ma opuścić orbitę Marsa w 2030 roku, a kapsuła z próbkami ma wylądować w Australii w 2031 roku. Naukowcy chcą dowiedzieć się, czy Fobos i Deimos są przechwyconymi asteroidami, czy też szczątkami powstałymi po wielkim uderzeniu w Marsa. Mają również nadzieję, że próbki pokażą, w jaki sposób woda i związki organiczne dotarły na planety skaliste oraz czy pył zawiera ślady dawnego życia. Zespół przewiduje, że poszczególne ziarna będą badane jedno po drugim, mimo że łączna ilość materiału jest niewielka, a najlepszym wynikiem byłoby znalezienie w próbce pyłu marsjańskiego. Profesor Sara Russell, zastępczyni kierownika misji ds. analizy próbek, opisała projekt w następujący sposób:

„Uważam, że to niezwykle ambitna i fascynująca misja”

Russell wskazała również na wyzwanie techniczne: księżyc ma słabą grawitację, ale bliskość Marsa utrudnia posadzenie łazika na powierzchni.

Konkurencyjne programy

Japonia przystępuje do prac z przewagą, mając już za sobą sprowadzenie próbek z dwóch asteroid w ramach wcześniejszych misji. Program NASA dotyczący sprowadzenia próbek z Marsa, który opierał się na materiale zbieranym przez łazik Perseverance od jesieni 2021 roku, odnotował wzrost kosztów do 11 mld USD, a przewidywany termin dotarcia próbek na Ziemię przesunął się najwcześniej na 2040 rok. Kongres USA wstrzymał finansowanie w styczniu 2026 roku za kadencji prezydenta Donalda Trumpa, a projekt został faktycznie anulowany. Nicky Fox, zastępczyni administratora Dyrekcji Misji Naukowych NASA, powiedziała:

„Próbki z MMX przyniosą przełomową naukę o układzie Marsa dla przyszłych pokoleń, zwłaszcza w czasie, gdy NASA przygotowuje się do wysłania pierwszych ludzi na Marsa”

Chińska misja Tianwen-3 ma wystartować w 2028 roku i sprowadzić co najmniej 500 gramów materiału z powierzchni Marsa, z lądowaniem w 2031 roku.

MMX (Japonia)10

Tianwen-3 (Chiny)500

MMX (Japonia)

10 g

Tianwen-3 (Chiny)

500 g

Dane z tekstu artykułu

Astrofizyk NASA Tom Statler, który jest zaangażowany w projekt, opisał duże podekscytowanie wokół misji. Koszt misji MMX wyceniono na 578 mln USD.