Hiszpania wnioskuje do Sądu Najwyższego o przywrócenie prawa głosu dla 160 tys. obywateli przed przedterminowymi wyborami

Pilny wniosek do Sądu Najwyższego

Hiszpańska Prokuratura Generalna zwróciła się do Sądu Najwyższego o zniesienie tymczasowego zawieszenia praw wyborczych dla obywateli, którzy uzyskali obywatelstwo na mocy ustawy o pamięci demokratycznej, znanej jako ustawa o wnukach. Spór prawny zaostrzył się po przyspieszeniu wyborów parlamentarnych na 29 listopada 2026 r., co nastąpiło po odrzuceniu przez parlament rządowych dekretów mieszkaniowych. 8 września 2026 r. sąd zawiesił prawa wyborcze nowo zarejestrowanych wyborców za granicą, którzy nie udowodnili pochodzenia od osób prześladowanych lub wygnanych za czasów Francisco Franco. W poniedziałek partie Vox oraz organizacje sojusznicze złożyły pilne wnioski domagając się egzekwowania zakazu podczas listopadowego głosowania. Prokuratorzy reprezentujący Ministerstwo Sprawiedliwości, Centralną Komisję Wyborczą oraz Narodowy Instytut Statystyki złożyli odpowiedzi przed czwartkowym terminem wyznaczonym na godzinę 15:00. Izba dała stronom 48 godzin na złożenie pism procesowych i planuje wydać orzeczenie w sprawie wszystkich powiązanych wniosków w kolejnym tygodniu.

Napięty kalendarz list wyborców za granicą

Harmonogram przedterminowych wyborów uniemożliwia władzom przeprowadzenie indywidualnych kontroli administracyjnych przed rozpoczęciem głosowania. Hiszpański spis wyborców przebywających za granicą (CERA) został zamknięty 1 sierpnia 2026 r., na długo przed wydaniem przez Sąd Najwyższy nakazu zawieszenia. Zgodnie z ustawą wyborczą, lista wyborców musi zostać udostępniona do konsultacji publicznych w poniedziałek, 12 października 2026 r. Sąd Najwyższy początkowo zamierzał rozstrzygnąć sprawę co do istoty przed wyborami, jednak przedwczesne rozwiązanie parlamentu pokrzyżowało te plany. Dane konsularne wskazują, że 16 placówek obsługuje 85% wszystkich weryfikowanych rejestracji. Wcześniejsza ocena rządowa wykazała, że urzędy konsularne potrzebowałyby czasu do 1 stycznia 2027 r., aby zweryfikować każdą teczkę, co jest terminem nierealnym w obliczu listopadowych wyborów.

Rozbieżne dane i ochrona konstytucyjna

Dokumenty sądowe wskazują na liczbę od 163 020 do 168 896 wyborców, którzy nabyli obywatelstwo na podstawie instrukcji z 2022 r. przyznającej domniemanie statusu wygnańca. Całkowity rejestr wyborców za granicą wzrósł o ponad 400 tys. osób po wyborach w 2023 r. Rząd argumentował, że pozbawienie tych obywateli prawa głosu bez wysłuchania narusza konstytucyjne gwarancje ochrony czynnego prawa wyborczego. Prokuratorzy utrzymywali, że zachowanie udziału wyborców w głosowaniu musi mieć pierwszeństwo przed środkami zapobiegawczymi.

W bilansie interesów, w obliczu ryzyka natychmiastowego poświęcenia prawa podstawowego, przeważać musi możliwość skorzystania z prawa do udziału w wyborach.

Techniczne przeszkody w rozróżnieniu wyborców

Prokuratorzy wyjaśnili, że bazy danych wyborczych przechowują wyborców za granicą zbiorczo, bez rozróżnienia ścieżki prawnej nabycia obywatelstwa. Oddzielenie wyborców, którzy otrzymali obywatelstwo na mocy ustawy o wnukach, w ciągu kilku dni jest technicznie niemożliwe. Rząd stwierdził, że urzędnicy wyborczy musieliby albo zawiesić wszystkich Hiszpanów z rejestru zagranicznego, albo pozwolić im wszystkim na oddanie głosu. W piśmie argumentowano, że odwołania złożone przez Vox i Iustitia Europa mają na celu pozbawienie praw wyborczych potomków wygnanych Hiszpanów, co jest sprzeczne z ustawami uchwalonymi przez Kongres od 2007 r. Wniosek podkreśla, że ustawowe terminy nie pozostawiają miejsca na proces naprawczy.

Przy terminach wskazanych przez LOREG, system zawieszenia, weryfikacji i przywrócenia skutków wyborczych staje się niemożliwy, a efektem jest całkowite i nieodwracalne pozbawienie czynnego prawa wyborczego.