Ada Colau proponuje płatny urlop opiekuńczy dla „wybranej rodziny”, Pedro Sánchez zapowiada unię przyjaźni

Propozycja Frente Amplio dotycząca „wybranej rodziny”

W niedzielę 15 listopada koalicja Frente Amplio zaproponowała, aby tzw. wybrana rodzina, czyli bliscy przyjaciele i sąsiedzi, mogli korzystać z płatnego urlopu w celu sprawowania opieki. Propozycję przedstawiła w nagraniu opublikowanym w mediach społecznościowych kandydatka koalicji, Ada Colau, krótko przed wiecem wyborczym w Saragossie. W materiale zapytała widzów, jak często czuli, że przyjaciel jest dla nich jak rodzina.

„Ile razy czuliście, że wasz przyjaciel jest waszą rodziną?”

Colau argumentowała, że coraz więcej osób, zwłaszcza kobiet, migrantów bez sieci rodzinnych w Hiszpanii oraz osób LGBTI, polega na przyjaciołach lub sąsiadach w czasie choroby, hospitalizacji czy opieki nad dziećmi. Koalicja chce, aby ustawa o rodzinie (Ley de Familias) uwzględniała zasadę swobodnego wyznaczania więzi uczuciowych i opiekuńczych, zapewniając większą ochronę zatrudnienia. Obecnie płatny urlop przysługuje tylko w przypadku więzi rodzinnych w sytuacjach choroby, hospitalizacji, śmierci, opieki nad osobami zależnymi czy wychowywania dzieci. Frente Amplio podkreśla, że uznanie takich sieci byłoby dobrowolne i nie nakładałoby automatycznie obowiązków opiekuńczych.

Podczas wiecu w Saragossie Colau wyraziła się jasno.

„Najwyższy czas, abyśmy uznali wybraną rodzinę.”

Unia przyjaźni PSOE

Pedro Sánchez przedstawił podobny pomysł w Alcorcón pod Madrytem, opisując go jako jeden z pięciu kluczowych punktów programu PSOE na wybory 29 listopada. Program zakłada stworzenie w kodeksie cywilnym nowej figury prawnej, „unii przyjaźni” (unión de amistad), która miałaby zapewnić ochronę prawną osobom połączonym przyjaźnią lub towarzystwem, które zobowiązują się do wzajemnej opieki. Sánchez stwierdził, że nazwa odzwierciedla relacje z osobami, na których nam zależy i które wybierają wzajemną troskę. Program nie precyzuje, jakie prawa wiązałyby się z taką unią, wskazując jedynie, że jej zawarcie pozwoliłoby na korzystanie z określonych świadczeń. W przeciwieństwie do modelu katalońskiego, propozycja PSOE nie wymaga wspólnego zamieszkiwania.

Hiszpania posiada już częściowe rozwiązania. Kodeks cywilny Katalonii reguluje wspólne zamieszkiwanie w celu wzajemnej pomocy dla dorosłych, którzy dzielą dom, wydatki lub obowiązki domowe z zamiarem stałego pożycia, co pozwala na objęcie do czterech niespokrewnionych osób. Z kolei Fuero Nuevo w Nawarrze uznaje „wspólnoty wzajemnej pomocy” (comunidades de ayuda mutua).

Precedensy w Niemczech i Francji

Niemcy również analizowały podobne rozwiązanie. W 2024 roku ówczesny minister sprawiedliwości Marco Buschmann przedstawił podstawy dla tzw. Verantwortungsgemeinschaft, czyli „wspólnoty odpowiedzialności”, która pozwoliłaby dorosłym bez więzów krwi czy małżeństwa na uzyskanie praw przed notariuszem, takich jak prawo do uzyskania informacji medycznych. Model ten ograniczono do sześciu osób.

We Francji partia La Francia Insumisa, której liderem jest Jean-Luc Mélenchon, złożyła w Zgromadzeniu Narodowym projekt ustawy, który miałby nadać prawne uznanie przyjaźni i wybranej rodzinie poprzez nową formę prawną przypominającą związek cywilny między dwojgiem dorosłych, którzy nie są w związku romantycznym ani nie są spokrewnieni. Środki te obejmują siedem dni płatnego urlopu po śmierci bliskiej osoby bez więzów krwi, łatwiejsze dziedziczenie między przyjaciółmi oraz możliwość wskazania przyjaciela jako spadkobiercy w testamencie z korzyściami podatkowymi. Ustawa wciąż czeka na zatwierdzenie i pojawia się również w programie Mélenchona na wybory prezydenckie w 2027 roku.

Kontekst kampanii

Colau wykorzystała wiec w Saragossie, aby przekonać wyborców Sáncheza, nazywając swoją listę „użytecznym głosem” potrzebnym dla postępowego rządu. Stwierdziła, że Sánchez popełnia błąd, wdając się w wymianę obelg z prawicą i skrajną prawicą, zamiast przedstawić silniejszą argumentację. Colau dodała, że mandat, który Jorge Pueyo zdobył w 2023 roku dla Sumar, a który Frente Amplio stara się teraz utrzymać, może okazać się decydujący. Obie propozycje – Frente Amplio i PSOE – są obietnicami wyborczymi przed głosowaniem 29 listopada i żadna z nich nie została jeszcze przedłożona jako projekt ustawy.