Hiszpański Kongres Deputowanych przyjął ustawę o obywatelstwie dla Saharyjczyków urodzonych w czasach kolonialnych

Głosowanie w parlamencie

10 września 2026 r. hiszpański Kongres Deputowanych przyjął projekt ustawy przyznającej hiszpańskie obywatelstwo Saharyjczykom urodzonym pod administracją hiszpańską oraz ich bezpośrednim potomkom. Inicjatywa uzyskała poparcie 168 posłów, 31 było przeciw, a 145 wstrzymało się od głosu. Projekt wsparła koalicja rządząca (PSOE i Sumar) wraz z regionalnymi sojusznikami. Partia Ludowa (PP) oraz Junts wstrzymały się od głosu, natomiast prawicowy Vox zagłosował przeciwko. Ustawa trafi teraz do Senatu w celu ostatecznego przeglądu legislacyjnego. Szacunki dotyczące liczby uprawnionych osób wahają się od 70 000 do 110 000, choć inne wyliczenia wskazują na 80 000 lub nawet 200 000 osób.

Mechanizmy prawne i kryteria kwalifikacji

Ustawa wprowadza nadzwyczajne okoliczności przyznawania obywatelstwa hiszpańskiego w drodze nadania (carta de naturaleza) Saharyjczykom urodzonym w Saharze Zachodniej przed 29 września 1977 r., niezależnie od ich obecnego miejsca zamieszkania. Wnioskodawcy mogą potwierdzić uprawnienia za pomocą oficjalnych dokumentów, w tym wygasłych hiszpańskich dowodów osobistych (DNI), potwierdzeń spisu ludności ONZ dla Sahary Zachodniej, aktów urodzenia lub dokumentów administracyjnych. Wnioski będą bezpłatne i przyjmowane przez trzy lata od wejścia w życie ustawy, z możliwością przedłużenia o rok. Potomkowie pierwszego stopnia osób, które uzyskają obywatelstwo, będą mieli pięć lat na złożenie własnych wniosków. Ponadto ustawa nowelizuje Kodeks cywilny, skracając wymagany okres legalnego pobytu dla Saharyjczyków ubiegających się o obywatelstwo z dziesięciu do dwóch lat, co zrównuje ich status z obywatelami krajów Ameryki Łacińskiej, Andory, Filipin, Gwinei Równikowej, Portugalii oraz osobami pochodzenia sefardyjskiego. Ustawa wejdzie w życie cztery miesiące po publikacji w Dzienniku Urzędowym (BOE).

Debata parlamentarna i stanowiska partii

Inicjatywę przygotowała i przedstawiła lewicowa koalicja Sumar, której przewodzi Tesh Sidi, pierwsza parlamentarzystka pochodzenia saharyjskiego w hiszpańskim parlamencie. Podczas debaty Sidi zwróciła się do izby w obecności przedstawicieli Saharyjczyków zasiadających na galerii publicznej.

Przyjmując tę ustawę, przywracamy – i podkreślam, przywracamy – hiszpański dowód osobisty tym Saharyjczykom, którzy kiedyś go posiadali i którym państwo go odebrało.

Podczas gdy koalicjanci rządowi przedstawili projekt jako formę zadośćuczynienia za terytorium administrowane przez Hiszpanię do 1976 r., partie opozycyjne zakwestionowały tryb procedowania. Partia Ludowa argumentowała, że obywatelstwo powinno wynikać z rezydencji, a nie z dekretów rządowych. Poseł PP Pedro Muñoz wyjaśnił stanowisko ugrupowania podczas wystąpienia.

Jesteśmy za tym, aby naturalizacje były możliwe, oczywiście, ale nie w drodze nadania, lecz po udowodnieniu dwuletniego pobytu w Hiszpanii, tak jak ma to miejsce w przypadku obywateli Gwinei Równikowej czy krajów iberoamerykańskich.

Vox sprzeciwił się ustawie w całości, twierdząc, że kryteria są zbyt szerokie i pozbawione odpowiednich gwarancji.

Kontekst dyplomatyczny i relacje z Marokiem

Głosowanie odbywa się w okresie napiętych relacji między Madrytem a Rabatem po nieuregulowanym przybyciu co najmniej 70 000 migrantów do hiszpańskiej enklawy w Ceucie 30 lipca 2026 r. Maroko rości sobie prawo do suwerenności nad Saharą Zachodnią i sprzeciwia się międzynarodowemu uznaniu tego terytorium, podczas gdy wspierany przez Algierię Front Polisario dąży do niepodległości Saharyjskiej Arabskiej Republiki Demokratycznej. Hiszpania wcześniej popierała referendum pod nadzorem ONZ, dopóki w 2022 r. premier Pedro Sánchez nie zmienił stanowiska Madrytu, popierając plan autonomii Maroka jako poważny, wiarygodny i realistyczny. Wielu Saharyjczyków mieszka obecnie w obozach dla uchodźców w okolicach Tinduf w Algierii lub za granicą.