Wyniki PISA 2025: Globalny spadek wyników uczniów, Grecja i Niemcy poniżej średniej

Globalny spadek wyników w 91 systemach edukacji

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) opublikowała 8 września 2026 r. wyniki badania PISA 2025 (Programme for International Student Assessment). Cykl testów objął 765 000 uczniów reprezentujących 33 miliony 15-latków z 91 krajów i gospodarek, co oznacza rozszerzenie uczestnictwa o 10 krajów w porównaniu z edycją z 2022 r. Choć głównym przedmiotem badań były nauki przyrodnicze, uczestnicy rozwiązywali również testy z rozumienia tekstu czytanego, matematyki oraz cyfrowego rozwiązywania problemów. Średnie wyniki w krajach członkowskich OECD spadły do najniższego poziomu od rozpoczęcia badania w 2000 r. W latach 2015–2025 średnie wyniki OECD spadły o 28 punktów w czytaniu, 22 punkty w matematyce i 7 punktów w naukach przyrodniczych. Około 29% 15-latków w krajach członkowskich OECD nie osiągnęło podstawowego poziomu kompetencji we wszystkich trzech głównych dziedzinach. Największy międzynarodowy spadek odnotowano w rozumieniu tekstu czytanego, przy czym w Islandii i Słowenii różnica przekroczyła 50 punktów. Jedynie pięć systemów edukacji (Katar, Brunei, Kambodża, Filipiny i Zambia) odnotowało poprawę w czytaniu.

Wyniki Grecji a luki edukacyjne po pandemii

W Grecji badanie objęło 6 858 uczniów z 229 szkół, co stanowi 95% docelowej populacji 101 850 nastolatków. Greccy uczniowie uzyskali średnio 434 punkty w naukach przyrodniczych, 423 punkty w rozumieniu tekstu czytanego oraz 424 punkty w matematyce. Wyniki te plasują Grecję poniżej średniej OECD (482 w naukach przyrodniczych i 461 w czytaniu) oraz poniżej średniej Unii Europejskiej (476 w naukach przyrodniczych i 451 w czytaniu). W porównaniu z cyklem z 2022 r. wyniki w Grecji spadły o 7 punktów w naukach przyrodniczych, 16 punktów w czytaniu i 6 punktów w matematyce. Krajowi ewaluatorzy wiążą te trudności częściowo z zakłóceniami w nauce podczas pandemii COVID-19, kiedy obecni 15-latkowie byli w czwartej i piątej klasie, a także z częstszą absencją i nauką zdalną. Kostas Dimopoulos, krajowy koordynator programu PISA w Grecji, odniósł się do skutków poznawczych podczas prezentacji.

Uczniowie biorący udział w badaniu w 2025 r. zapłacili wyższą cenę poznawczą w porównaniu z uczniami, którzy doświadczyli kryzysu pandemicznego w starszych klasach i mieli dzięki temu lepiej rozwinięte fundamenty poznawcze.

Reakcja polityczna i porównania międzynarodowe

Grecka minister edukacji Sofia Zacharaki stwierdziła, że choć luki pozostają znaczące, tempo rozbieżności od średnich OECD wyhamowało w naukach przyrodniczych, a w matematyce widoczna jest konwergencja w porównaniu z głębszymi spadkami w innych krajach europejskich.

Dostrzegamy słabości, budujemy na pozytywnych elementach i idziemy naprzód z planowaniem, dokumentacją oraz mierzalnymi wynikami. Nie przygotowujemy uczniów do egzaminu. Budujemy wiedzę i umiejętności, których potrzebują, aby rozumieć, myśleć, rozwiązywać problemy i uczestniczyć z pewnością siebie we współczesnym życiu.

Przedstawiciele opozycji, Stefanos Parastatidis i Sokratis Katsikas z PASOK-KINAL, zakwestionowali ocenę rządu, zauważając, że greckie wyniki spadły o 35 punktów w czytaniu, 28 w matematyce i 17 w naukach przyrodniczych w latach 2018–2025. PASOK przywołał dane Eurostatu, według których Grecja wydała w 2024 r. 3,9% PKB na edukację przy średniej unijnej wynoszącej 4,8%, a wydatki na ucznia wyniosły 6 420 USD. Podobne spadkowe trajektorie wystąpiły w innych krajach europejskich, w tym w Niemczech, gdzie 6 700 uczniów z 250 szkół odnotowało najniższe wyniki od początku badania. Niemieccy uczniowie uzyskali średnio 486 punktów w naukach przyrodniczych, 465 w czytaniu i 464 w matematyce, przy czym około jedna trzecia nie osiągnęła minimalnych standardów w matematyce i czytaniu. Wyniki opcjonalnego badania języka angielskiego obejmującego 22 kraje zostaną opublikowane w maju 2027 r.