Von der Leyen broni budżetu UE na poziomie 1,26% dochodu narodowego w obliczu żądań Niemiec dotyczących cięć

Komisja broni pułapu budżetowego na siedem lat

Podczas wtorkowego wystąpienia w Parlamencie Europejskim w Strasburgu przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen wezwała państwa członkowskie do ochrony proponowanego budżetu na lata 2028–2034. Komisja ustaliła wieloletnie ramy finansowe na poziomie 1,26% dochodu narodowego brutto UE, określając to jako umiarkowaną korektę w porównaniu z obecnym okresem budżetowym. Choć von der Leyen wcześniej nazywała projekt najbardziej ambitnym w historii UE, jej ton stał się ostrożniejszy w miarę wchodzenia rozmów w decydującą fazę. Ostrzegła, że krajowe ograniczenia fiskalne nie mogą zniweczyć uzgodnionych inwestycji w obronność, rozwój sztucznej inteligencji, infrastrukturę energetyczną, pozyskiwanie surowców oraz konkurencyjność gospodarczą. Projekt ram utrzymuje również obecny poziom finansowania dopłat rolnych i polityki spójności regionalnej. Aby ograniczyć wzrost bezpośrednich składek państw członkowskich, Komisja zaproponowała pakiet nowych zasobów własnych UE w celu stworzenia dedykowanych centralnych strumieni dochodów.

Chciałabym przestrzec przed dużymi cięciami. Groziłoby to głębokim naruszeniem kluczowych priorytetów, na które wszyscy wspólnie się zgodziliśmy.

Państwa członkowskie podzielone między oszczędności a spójność

Propozycja wydatków podzieliła stolice państw w momencie, gdy negocjacje wchodzą w decydującą fazę. Niemcy, wspierane przez kilka rządów północnoeuropejskich, domagają się cięć wydatków liczonych w setkach miliardów euro, aby złagodzić krajowe obciążenia budżetowe. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz stwierdził w poniedziałek, że funkcjonowanie bez uzgodnionego budżetu wieloletniego byłoby dla Niemiec najkorzystniejszym finansowo rozwiązaniem, choć przyznał, że taki scenariusz osłabiłby zdolności operacyjne Unii Europejskiej. W odpowiedzi koalicja 17 państw południowej i wschodniej Europy, pod przewodnictwem Włoch i Rumunii, w tym Polski, złożyła w zeszłym tygodniu wspólny list, domagając się zachowania funduszy spójności i dopłat rolnych. Premier Portugalii Luís Montenegro również zabrał głos w Parlamencie Europejskim, broniąc wspólnych inwestycji w konkurencyjność.

Jeśli chcemy zachować nasze priorytety i poziom ambicji, jaki mamy dla Europy, musimy wykonać ciężką pracę po stronie dochodów.

Szoki cenowe energii zwiększają koszty paliw kopalnych

W drugiej części swojego wystąpienia von der Leyen oceniła bezpośrednie obciążenia finansowe dotykające europejskich obywateli i przedsiębiorstwa. Wzrost kosztów przypisała zewnętrznym szokom geopolitycznym, wskazując w szczególności na konflikt z udziałem Stanów Zjednoczonych, Izraela i Iranu. Ceny gazu ziemnego w Europie wzrosły od końca lutego o 140%, podczas gdy ceny oleju napędowego w tym samym czasie podwoiły się. Łącznie wyższe koszty importu paliw kopalnych zwiększyły wydatki europejskie o 100 mld euro od wybuchu działań wojennych. Komisja zaleciła rządom państw członkowskich stopniowe wycofywanie powszechnych dopłat do energii i przejście na ukierunkowaną pomoc finansową dla najbardziej wrażliwych konsumentów i przedsiębiorstw.

Harmonogram negocjacji przed wyborami w 2027 roku

Irlandzka prezydencja w Radzie UE przygotowuje zrewidowaną propozycję negocjacyjną dla przywódców krajowych przed październikowym szczytem. Europejscy liderzy zaplanowali dedykowany szczyt Rady Europejskiej na 26 i 27 listopada, po którym w grudniu ma nastąpić szczyt mający na celu osiągnięcie ostatecznego porozumienia politycznego. Negocjatorzy dążą do zawarcia porozumienia przed 2027 rokiem, kiedy to zaplanowane wybory parlamentarne i prezydenckie we Francji, Włoszech i Polsce mogą zmienić układy polityczne i utrudnić ratyfikację.