Tanzania: Tundu Lissu skazany za podżeganie, uniewinniony od zarzutu zdrady stanu

Wyrok za mniejszy czyn

Sąd Najwyższy w Dar es Salaam uznał w piątek, 6 listopada 2026 r., lidera partii Chadema, Tundu Lissu, za winnego podżegania i skazał go na cztery lata pozbawienia wolności. Trzyosobowy skład sędziowski uniewinnił go od zarzutu zdrady stanu, za który groziła kara śmierci. Jak podała stacja Al Jazeera, sędzia pozostawił otwartą drogę do apelacji, a BBC zaznaczyło, że Lissu może odwołać się do Sądu Apelacyjnego, najwyższej instancji w kraju. Według Notícias ao Minuto, za podżeganie grozi do pięciu lat więzienia, grzywna lub obie te kary.

„Jesteśmy przekonani, że poprzez swoje wypowiedzi oskarżony zamierzał zakłócić wybory i wywołać przemoc.”

Przewodniczący składu sędziowskiego, Dunstan Ndunguru, odczytał uzasadnienie, w którym stwierdzono, że oskarżony dopuścił się lżejszego czynu, a argumentacja sądu skupiła się na treści przemówień Lissu.

Zarzuty i aresztowanie

Lissu został zatrzymany w kwietniu 2025 r. po zakończeniu przemówienia na wiecu, a prokuratura postawiła mu zarzut zdrady stanu następnego dnia, 10 kwietnia 2025 r. Prokuratorzy argumentowali, że jego uwagi, które krążyły również w internecie, stanowiły zdradę stanu i miały na celu podżeganie ludzi do zakłócenia głosowania oraz zagrażały rządowi. Sędziowie nie przyjęli argumentacji dotyczącej zdrady stanu, uznając, że oskarżenie nie przedstawiło dowodów na poparcie tych twierdzeń. Wyrok za podżeganie opiera się na jego wezwaniu do zakłócenia wyborów powszechnych, które odbyły się 29 października 2025 r., a które według niego miały zostać sfałszowane.

Obrona i pobyt w areszcie

Lissu, z zawodu prawnik, reprezentował się w sądzie samodzielnie i utrzymywał, że jego przemówienia były częścią kampanii na rzecz reform konstytucyjnych i wyborczych. Argumentował, że prokuratura wyrwała jego słowa z kontekstu. Kampania prowadzona była pod hasłem "Bez reform, bez wyborów", jak podało BBC. Lissu powiedział sądowi, że sprawa została sfabrykowana, aby go uciszyć.

„Stworzono wymówki, by mnie uwięzić.”

Przebywając w więzieniu Ukonga w Dar es Salaam, dwukrotnie podejmował krótkie strajki głodowe, twierdząc, że odmawiano mu kontaktu z prawnikami lub rodziną, a także skarżył się, że strażnicy podsłuchiwali jego prywatne konsultacje z obrońcami. Według jego głównego prawnika, zakończył krótki strajk głodowy 27 października. Relacje dotyczące czasu spędzonego w areszcie są rozbieżne: Al Jazeera podaje 19 miesięcy, podczas gdy inne źródło wskazuje na ponad 18 miesięcy.

Wybory i liczba ofiar

Partia Chadema została wykluczona z wyborów w październiku 2025 r. po odmowie podpisania nowego kodeksu postępowania wyborczego, który według ugrupowania pomijał żądane reformy. Prezydent Samia Suluhu Hassan wygrała, uzyskując 98% głosów, a opozycja uznała wynik za "kpinę" z demokracji. Wybory wywołały protesty i krwawą przemoc. W kwietniu opublikowano raport z dochodzenia, z którego wynika, że zginęło co najmniej 518 osób. Mohamed Chande Othman, który kierował tym dochodzeniem, argumentował, że rzeczywista liczba może być wyższa, ponieważ część rodzin pochowała bliskich, zanim ciała trafiły do kostnic.

Raport z dochodzenia (kwiecień)518

Szacunki Chadema2000

Raport z dochodzenia (kwiecień)

518 ofiary

Szacunki Chadema

2000 ofiary

Dane z tekstu artykułu

Opozycja szacuje liczbę ofiar na około 2000, co według ONZ jest niemożliwe do zweryfikowania ze względu na brak bezpieczeństwa i wyłączenie internetu. ONZ wezwała również do przeprowadzenia śledztwa w sprawie zabójstw oraz doniesień, że policja przenosiła ciała z kostnic w nieznane miejsca.

Reakcje i dalsze kroki

Przed ogłoszeniem wyroku sąd w Dar es Salaam był otoczony przez silne oddziały bezpieczeństwa, a zwolennicy Lissu zgromadzili się na miejscu. Brytyjscy i unijni parlamentarzyści określili sprawę jako motywowaną politycznie i wezwali do jego natychmiastowego uwolnienia. Jak podało Notícias ao Minuto, Lissu został w tym roku nominowany do Nagrody im. Sacharowa za wolność myśli przyznawanej przez Parlament Europejski. Może on złożyć apelację do Sądu Apelacyjnego.