Białoruś zwalnia 25 więźniów w zamian za zniesienie amerykańskich sankcji na dwie państwowe firmy

Warunki dwustronnej wymiany

Specjalny wysłannik Stanów Zjednoczonych John Coale ogłosił 16 września 2026 r. w Mińsku tymczasowe porozumienie, które zapewnia uwolnienie 25 więźniów przetrzymywanych przez władze białoruskie. W zamian Stany Zjednoczone zgodziły się znieść sankcje gospodarcze nałożone na dwa przedsiębiorstwa państwowe: producenta wyrobów drzewnych i papierniczych Bellesbumprom oraz producenta powłok przemysłowych Lakokraska. Amerykańskie sankcje obejmowały Lakokraskę od 2008 r., a Bellesbumprom od 2023 r. Coale przekazał również, że Waszyngton odmrozi dziesiątki milionów dolarów białoruskich aktywów państwowych, które znajdują się obecnie w amerykańskich bankach komercyjnych. Sankcje Unii Europejskiej wobec rządu w Mińsku pozostają w pełni utrzymane ze względu na trwające represje wewnętrzne oraz wsparcie logistyczne Białorusi dla rosyjskich operacji wojskowych przeciwko Ukrainie.

Uzgodniliśmy tymczasowe porozumienie i w geście dobrej woli Białoruś zwolni 25 osób. W zamian Stany Zjednoczone zniosą sankcje na dwie firmy.

Więźniowie objęci porozumieniem

Wśród 25 uwolnionych osób znajdują się znani dziennikarze, działacze społeczni i aktywiści zatrzymani podczas fali represji po wyborach prezydenckich w 2020 r. Na wolność wyszli m.in. Ludmiła Czekina, była szefowa niezależnego portalu informacyjnego tut.by, oraz Dmitrij Nawożyłow, były dyrektor agencji informacyjnej BelaPAN. Zwolnienie obejmuje również Pawła Bieławusa, założyciela centrum kultury Art Siadziba, oraz Alenę Łazarczyk, aktywistkę kampanii społecznej Europejska Białoruś. Były śledczy milicji Jewgienij Juszkiewicz, który założył inicjatywę ByChange pomagającą funkcjonariuszom odchodzącym ze służby, został zwolniony po zatrzymaniu w następstwie demonstracji z 2020 r. Dziennikarz Andriej Aleksandrow odbył prawie pięć lat wyroku w kolonii karnej, a w momencie zawarcia porozumienia pozostało mu dziewięć lat. Pięciu innych uwolnionych więźniów odbywało kary przekraczające dziesięć lat za zarzuty obejmujące ekstremizm, spisek i znieważenie prezydenta.

Ścieżka dyplomatyczna i poprzednie zwolnienia

Bezpośrednie rozmowy prowadzone przez Coale'a doprowadziły w ciągu ostatniego roku do uwolnienia około 500 więźniów politycznych w kilku turach. Podczas wcześniejszych negocjacji w marcu 2026 r. Mińsk zwolnił 250 więźniów politycznych na formalny wniosek Waszyngtonu. Poprzednie rundy zapewniły uwolnienie laureata Pokojowej Nagrody Nobla Alesia Bialackiego, dziennikarza mniejszości polskiej Andrzeja Poczobuta oraz opozycjonisty Siarhieja Cichanouskiego. W zamian za wcześniejsze zwolnienia Stany Zjednoczone zniosły sankcje wobec producenta nawozów potasowych Biełaruśkalij po bezpośrednich rozmowach prezydenta Aleksandra Łukaszenki z przedstawicielami USA. Przebywająca na emigracji liderka opozycji Swiatłana Cichanouska z zadowoleniem przyjęła uwolnienie i potwierdziła, że grupy opozycyjne pomogą uwolnionym osobom w relokacji za granicę i odbudowie życia.

Każda uwolniona osoba to zwycięstwo.

Planowane rozmowy w październiku i pozostali więźniowie

Coale potwierdził plany powrotu do Mińska za około miesiąc, aby negocjować uwolnienie kolejnych setek więźniów. Organizacja praw człowieka Wiasna podaje, że na Białorusi nadal przebywa 904 więźniów politycznych, podczas gdy inne grupy obrońców praw człowieka szacują, że w aresztach pozostaje nawet 1400 osób. Wiasna udokumentowała 362 nowe zatrzymania polityczne od czasu wymiany z marca 2026 r., co pokazuje, że aresztowania trwają mimo okresowych zwolnień. Podczas bezpośrednich spotkań 15 września 2026 r. Łukaszenka zaprzeczył istnieniu więźniów politycznych na Białorusi i odrzucił wyliczenia przedstawione przez grupy monitorujące prawa człowieka. Coale stwierdził, że bezpośrednia dyplomacja będzie kontynuowana w celu rozwiązania sporów dwustronnych i doprowadzenia do dalszych zwolnień.

Mam nadzieję, że setki zostaną zwolnione. Nie wiem. To moja nadzieja.