Belgia i Rwanda wznawiają stosunki dyplomatyczne po 18-miesięcznym kryzysie wywołanym konfliktem w DR Konga

Wznowienie stosunków dyplomatycznych

Belgia i Rwanda uzgodniły 22 września 2026 r. przywrócenie stosunków dyplomatycznych po 18-miesięcznej przerwie. Ogłoszenie nastąpiło w Nowym Jorku na marginesie 81. Zgromadzenia Ogólnego ONZ przez belgijskiego ministra spraw zagranicznych Maxime'a Prévota oraz szefa dyplomacji Rwandy Oliviera Nduhungirehego. Zgodnie z porozumieniem, oba państwa w najbliższym czasie otworzą swoje ambasady. Misje dyplomatyczne będą początkowo kierowane przez chargé d'affaires, zanim formalne nominacje ambasadorów zostaną przedłożone do zatwierdzenia.

Wspólna deklaracja potwierdziła wzajemne zobowiązanie do bezpośredniego zaangażowania między Kigali a Brukselą.

„Przywrócenie stosunków dyplomatycznych między państwami nie oznacza rezygnacji z naszych stanowisk, lecz posiadanie ustrukturyzowanych kanałów dialogu.”

Tło zerwania stosunków w marcu 2025 r.

Relacje zostały całkowicie zerwane 17 marca 2025 r., gdy władze Rwandy zakończyły współpracę z Belgią i dały belgijskim dyplomatom 48 godzin na opuszczenie Kigali. Decyzja ta nastąpiła po odmowie udzielenia przez Belgię zgody dyplomatycznej (agrément) dla wyznaczonego przez Rwandę ambasadora Vincenta Karegi oraz po wyraźnym poparciu przez Brukselę sankcji Unii Europejskiej. Już 18 lutego 2025 r. Rwanda zawiesiła dwustronną współpracę rozwojową z Belgią, zarzucając Brukseli opowiedzenie się po jednej ze stron konfliktu we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga (DRK).

Kryzys dyplomatyczny rozegrał się równolegle z eskalacją walk w prowincjach Kiwu Północne i Kiwu Południowe, gdzie grupa rebeliantów M23 zajęła stolice prowincji: Gomę i Bukavu. Rząd DRK poinformował w lutym 2025 r., że podczas ofensywy zginęło 7000 osób, a 450 000 musiało opuścić swoje domy. Belgia, która sprawowała rządy w Rwandzie od 1916 r. do uzyskania niepodległości w 1962 r., potępiła Kigali za rzekome wspieranie M23, czemu Rwanda zaprzecza.

Katarska mediacja i droga do zbliżenia

Przełom nastąpił po wstępnych negocjacjach ułatwionych przez Katar w Dosze w czerwcu 2025 r. Rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Kataru Majed al-Ansari stwierdził, że Doha była gospodarzem pierwszego spotkania obu resortów spraw zagranicznych, co stworzyło platformę do dalszych dyskusji. We wspólnej deklaracji oba rządy przypisały Katarowi zasługę w zorganizowaniu tego pierwszego spotkania ministerialnego.

Przedstawiciele Rwandy zauważyli, że przywrócenie kanałów dyplomatycznych powinno sprzyjać ustrukturyzowanej współpracy przy jednoczesnym rozwiązywaniu utrzymujących się regionalnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa.

„Poszanowanie integralności terytorialnej wszystkich krajów w regionie, neutralizacja FDLR oraz rozwiązanie konfliktu w Kiwu poprzez zajęcie się jego przyczynami źródłowymi są niezbędne do zapewnienia trwałego pokoju.”

Utrzymujące się spory o wschodnie Kongo

Pomimo pojednania, żadne z państw nie zmieniło swoich merytorycznych stanowisk w polityce zagranicznej dotyczących konfliktu w regionie Wielkich Jezior. Sankcje Unii Europejskiej wymierzone w rwandyjskich dowódców wojskowych, liderów M23 oraz handlarzy nielegalnymi minerałami pozostają w mocy. Maxime Prévot oświadczył, że Belgia będzie nadal bronić suwerenności i integralności terytorialnej DRK, wzywając jednocześnie do przestrzegania ścieżek dyplomatycznych z Dohy i Waszyngtonu.

Tymczasem władze Rwandy podtrzymują żądania działań przeciwko Demokratycznym Siłom Wyzwolenia Rwandy (FDLR), grupie zbrojnej utworzonej przez ekstremistów Hutu, którzy uciekli po ludobójstwie w Rwandzie w 1994 r. Obie strony podkreśliły, że utrzymywanie otwartych kanałów komunikacji jest konieczne do zarządzania tymi nierozwiązanymi sporami.