Belgia i Rwanda wznawiają stosunki dyplomatyczne po 18-miesięcznym kryzysie

Przywrócenie relacji dyplomatycznych w ONZ

Belgia i Rwanda uzgodniły 22 września 2026 r. przywrócenie stosunków dyplomatycznych, kończąc 18-miesięczny kryzys wywołany walkami we wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga. Belgijski minister spraw zagranicznych Maxime Prévot oraz szef dyplomacji Rwandy Olivier Nduhungirehe ogłosili tę decyzję podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Ministerstwa spraw zagranicznych obu państw opublikowały wspólne oświadczenie wraz ze zdjęciami ministrów uściskających dłonie przed siedzibą ONZ, potwierdzając, że ambasady w Brukseli i Kigali zostaną wkrótce otwarte.

Porozumienie jest efektem serii spotkań i nieformalnych kontaktów między Prévotem a Nduhungirehe, które trwały przez kilka miesięcy. We wspólnym oświadczeniu rządy wyraziły wdzięczność Katarowi za mediację w nawiązaniu pierwszego kontaktu i ułatwienie spotkania ministrów w czerwcu 2025 r. Obie administracje potwierdziły zaangażowanie w otwarty i przejrzysty dialog, mający na celu rozwiązywanie dwustronnych sporów oraz zarządzanie różnicami w kwestiach międzynarodowych w konstruktywnym duchu.

Geneza zerwania stosunków w marcu 2025 r.

Formalne zerwanie relacji nastąpiło 17 marca 2025 r., gdy rząd prezydenta Rwandy Paula Kagame zerwał więzi z Belgią i wydalił belgijskich dyplomatów. Kigali oskarżyło belgijski rząd o opowiedzenie się po stronie Kinszasy w wojnie we wschodnim Kongu i odrzuciło belgijską presję dyplomatyczną jako próbę podtrzymania neokolonialnych iluzji. Belgia i Rwanda wydaliły wzajemnie personel dyplomatyczny, a komunikacja dwustronna ustała.

Kryzys dyplomatyczny wynikał bezpośrednio z eskalacji walk we wschodniej części DR Konga, gdzie oba kraje są byłymi koloniami belgijskimi. W grudniu 2024 r. ruchy rebelianckie AFC i M23 rozpoczęły ofensywę w prowincjach Kiwu Północne i Kiwu Południowe. Na początku 2025 r. siły rebeliantów przejęły kontrolę nad Gomą, stolicą Kiwu Północnego, oraz Bukavu, stolicą Kiwu Południowego, ustanawiając władzę na dużych obszarach obu prowincji. Belgia stała się jednym z najgłośniejszych krytyków Kigali, wzywając Unię Europejską do nałożenia sankcji na Rwandę za naruszanie suwerenności Konga. Po przyjęciu przez Radę Unii Europejskiej sankcji wymierzonych w osoby odpowiedzialne za destabilizację wschodniego Konga, Rwanda zdecydowała się na zerwanie wszelkich formalnych więzi z Brukselą.

Trwające napięcia wokół konfliktu we wschodnim Kongu

Choć oba rządy zgodziły się na otwarcie ambasad i przywrócenie bezpośrednich kanałów komunikacji, merytoryczne różnice w polityce dotyczącej wschodniego Konga pozostają nierozwiązane. ONZ i rządy państw zachodnich stwierdziły, że Rwanda zapewnia bezpośrednie wsparcie wojskowe ruchowi M23, czemu rząd Rwandy zaprzecza. Władze Rwandy twierdzą, że ich działania są środkami obronnymi przeciwko milicji Hutu działającej u boku kongijskich sił zbrojnych. W Rwandzie ekstremiści Hutu zamordowali około 800 000 osób podczas ludobójstwa w 1994 r., głównie członków mniejszości Tutsi.

Prévot oświadczył, że przywrócenie formalnych stosunków dyplomatycznych nie zmienia polityki zagranicznej Belgii wobec Afryki Środkowej ani suwerenności Konga. Opisał porozumienie jako niezbędny krok do ustrukturyzowanego zaangażowania i zauważył, że rozmowy dwustronne będą kontynuowane w celu bezpośredniego rozwiązywania sporów regionalnych.

Przywrócenie stosunków dyplomatycznych między państwami nie oznacza porzucenia naszego stanowiska, lecz posiadanie ustrukturyzowanych kanałów dialogu. Będę nadal bronił integralności terytorialnej i suwerenności DR Konga.

Oba ministerstwa spraw zagranicznych potwierdziły, że dialog dwustronny będzie prowadzony systematycznie, a personel ambasad powróci na swoje stanowiska w Brukseli i Kigali po zakończeniu ustaleń dotyczących otwarcia placówek.