Belgijskie banki naruszają prawo w kwestii zwrotów za phishing, twierdzi minister Rob Beenders

Warunki surowsze niż prawo

Belgijski minister ochrony konsumentów Rob Beenders (Vooruit) poinformował w sobotę 31 października, że niektóre banki stosują w swoich regulaminach zasady zwrotu środków dla ofiar phishingu surowsze, niż pozwala na to prawo. Wezwał banki do dostosowania zapisów do obowiązujących przepisów. W kwietniu Beenders zwrócił się do Komisji ds. Nieuczciwych Warunków przy Federalnej Służbie Publicznej ds. Gospodarki o zbadanie zapisów bankowych dotyczących phishingu. Przegląd objął regulaminy sześciu największych banków w kraju i wykazał, że niektóre z nich dodają warunki, których nie przewiduje ustawa.

„Zauważam, że ogólne warunki umów nie są w pełni zgodne z prawem we wszystkich bankach. Jest to niedopuszczalne.”

Obawą ministra jest to, że te mniej korzystne zapisy ograniczają ochronę, do której uprawnione są ofiary phishingu. Prawo wymaga natychmiastowej rekompensaty, chyba że istnieją uzasadnione podstawy, by podejrzewać ofiarę o oszustwo. Przegląd potwierdził jednak, że niektóre banki wprowadzają dodatkowe warunki lub zastrzeżenia przed dokonaniem wypłaty.

Rażące niedbalstwo a orzecznictwo sądowe

Analiza wykazała również bardzo szeroką interpretację pojęcia rażącego niedbalstwa w regulaminach. Niektóre banki klasyfikują udostępnienie kodu rodzinie lub znajomym, bądź pozostawienie karty bez nadzoru, jako rażące niedbalstwo. Belgijski Sąd Kasacyjny definiuje to pojęcie jako zachowanie, którego rozsądny, należycie staranny płatnik nigdy by nie przyjął lub którego nigdy by nie zaniechał. Oznacza to, że pojęcie to musi być interpretowane ściśle, a banki nie mogą się na nie powoływać w sposób dowolny. Około dwa tygodnie przed wypowiedzią ministra Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł, że banki muszą niezwłocznie zwracać kwoty nieautoryzowanych płatności ofiarom phishingu, nawet w przypadku zarzutu rażącego niedbalstwa. Zgodnie z tym wyrokiem klienci powinni co do zasady otrzymać zwrot pieniędzy w pierwszej kolejności, a bank może dopiero później próbować udowodnić rażące niedbalstwo.

Febelfin i prawa konsumenta

Beenders zamierza omówić tę sprawę z Febelfin, federacją sektora bankowego. Chce, aby każdy konsument znał przysługujące mu prawa w sytuacji, gdy przestępcy wypłacają pieniądze z konta. Jego zdaniem ofiara phishingu nie powinna samodzielnie analizować regulaminu swojego banku, aby dowiedzieć się, czy odzyska środki. Minister podkreślił, że ochrona prawna musi dotyczyć każdego.

„Bank nie może ograniczać ustawowej ochrony konsumentów poprzez swoje ogólne warunki umów.”

Dodał, że banki muszą przestrzegać przepisów, a regulaminy nie mogą stać się sposobem na unikanie zobowiązań prawnych.

Co to oznacza dla ofiar

Ponieważ przegląd dotyczył ogólnych warunków banków, praktycznym pytaniem dla ofiary pozostaje to, który zestaw zasad ma zastosowanie. Minister argumentował, że odpowiedź powinna być taka sama w każdym banku, a o wyniku sprawy powinny decydować przepisy ustawowe, a nie treść umowy.