Australia wzywa izraelskiego ambasadora po umorzeniu śledztwa w sprawie śmierci pracowników World Central Kitchen

Reakcja dyplomatyczna w Canberze

Australijska minister spraw zagranicznych Penny Wong wezwała w czwartek izraelskiego ambasadora Hillela Newmana do gmachu parlamentu. Decyzja ta nastąpiła po zamknięciu przez Izrael śledztwa w sprawie ataku z kwietnia 2024 roku, w którym zginęło siedmioro pracowników organizacji World Central Kitchen. Rząd Australii otrzymał informację o ustaleniach wojska późnym wieczorem w środę, tuż przed ogłoszeniem decyzji w Światowy Dzień Pomocy Humanitarnej. Wong oświadczyła, że Canberra nie ma zaufania do wewnętrznej oceny izraelskiej armii, a termin publikacji raportu uznała za obraźliwy dla rodziny Frankcom oraz pracowników humanitarnych. Australijski ambasador w Izraelu otrzymał instrukcje złożenia formalnego sprzeciwu, podczas gdy Canberra rozważa dalsze kroki dyplomatyczne. Relacje między krajami uległy ochłodzeniu, ponieważ rząd Australii domaga się odpowiedzialności karnej za śmierć obywatelki Australii, Lalzawmi "Zomi" Frankcom.

Australia jest oburzona decyzją izraelskiego rządu o nieprowadzeniu żadnego postępowania karnego wobec osób odpowiedzialnych za śmierć Zomi Frankcom i jej współpracowników z World Central Kitchen.

Ustalenia wojskowe i działania dyscyplinarne

Atak miał miejsce w kwietniu 2024 roku, gdy izraelska operacja powietrzna wymierzona była w oznakowany konwój humanitarny składający się z trzech pojazdów, dostarczający żywność wzdłuż wybrzeża Strefy Gazy. W ataku zginęło siedmioro pracowników pomocy z Australii, Wielkiej Brytanii, Polski, terytoriów palestyńskich oraz osoba posiadająca obywatelstwo Stanów Zjednoczonych i Kanady. World Central Kitchen poinformowało, że personel koordynował ruchy pojazdów bezpośrednio z Siłami Obronnymi Izraela, a na dachach aut widniały wyraźne logotypy. Po przeprowadzeniu wewnętrznej procedury wyjaśniającej, izraelskie wojsko stwierdziło, że operatorzy dronów pomylili osoby w pobliżu konwoju z uzbrojonymi bojownikami Hamasu, gdy pojazdy zboczyły z ustalonej trasy. Wojsko usunęło dwóch oficerów ze stanowisk i udzieliło formalnych nagan trzem innym, jednak orzekło, że decyzje dowódców nie dają podstaw do podejrzenia o przestępstwo.

Stanowisko Izraela i potępienie ze strony organizacji

Po spotkaniu z Wong w Canberze, ambasador Hillel Newman stwierdził, że siły izraelskie działały bez zamiaru popełnienia przestępstwa, przyznając jednocześnie błędy operacyjne. Newman wyraził żal wobec bliskich Frankcom, nalegając jednak na uszanowanie ustaleń wojskowego dochodzenia. Zauważył również, że w Australii nie brakuje krytyków Izraela i powtórzył twierdzenie wojska, jakoby konwój mógł przewozić uzbrojony personel po opuszczeniu wyznaczonej trasy. Założyciel World Central Kitchen, José Andrés, odrzucił wnioski izraelskiego wojska w mediach społecznościowych, twierdząc, że nie ma usprawiedliwienia dla ataku na zespół ratunkowy. Organizacja opisała decyzję jako niezgodną z pełną prawdą i zażądała powołania niezależnej komisji do przeprowadzenia kompleksowego śledztwa.

Z perspektywy czasu był to błąd, ale ustalenia sądu są takie, że nie było zamiaru popełnienia przestępstwa, nie było intencji uderzenia w pracowników pomocy, a zatem nie ma odpowiedzialności karnej.

Szerszy kontekst ofiar w konflikcie regionalnym

Spór dyplomatyczny zbiega się z międzynarodową uwagą skupioną na ofiarach cywilnych i humanitarnych w trakcie wojny w Strefie Gazy. Od początku wojny w 2023 roku w izraelskich operacjach wojskowych zginęło ponad 73 000 Palestyńczyków, a tysiące kolejnych straciło życie podczas działań bojowych w południowym Libanie. Wśród ofiar w strefie konfliktu znajdują się lekarze, dziennikarze i personel organizacji pomocowych. Premier Anthony Albanese poruszył kwestię ataku bezpośrednio w rozmowie z prezydentem Izraela Isaakiem Herzogiem, domagając się pełnej przejrzystości dochodzenia. Australijscy urzędnicy zapowiedzieli, że Canberra będzie nadal naciskać na izraelski rząd w sprawie sprawiedliwości, podczas gdy ministrowie oceniają kolejne kroki dwustronne.