Gubernator Banku Grecji Janis Sturnaras o wzroście gospodarczym Attyki i kryzysie mieszkaniowym w Atenach

Wzrost gospodarczy i rozwój turystyki

Podczas konferencji „Dialogi dla Aten: Od mitu do nowoczesnego miasta”, zorganizowanej przez dziennik To Vima na Narodowym Uniwersytecie Kapodistriańskim w Atenach, gubernator Banku Grecji Janis Sturnaras omówił rolę stolicy w gospodarce kraju. Attyka generuje niemal połowę greckiej wartości dodanej, absorbuje około jednej trzeciej krajowych nakładów brutto na środki trwałe i odpowiada za blisko 40% całkowitego zatrudnienia. Według danych regionalnych ELSTAT, na które powołał się gubernator, produkt krajowy brutto na mieszkańca w Attyce wynosi około 30 000 euro, przy średniej krajowej na poziomie 21 000 euro. Gospodarka regionu opiera się w dużej mierze na sektorze usług, w tym transporcie, handlu, zakwaterowaniu, gastronomii, zarządzaniu nieruchomościami oraz usługach finansowych.

Ekspansja turystyki przyspieszyła tę koncentrację. Attyka była w 2025 roku najczęściej odwiedzanym regionem Grecji, przy czym wpływy z turystyki wzrosły o 125,3% w porównaniu z 2019 rokiem, a liczba przyjazdów zwiększyła się o 63,8%. W ciągu tych sześciu lat udział Attyki w całkowitych krajowych wpływach z turystyki wzrósł z 14,7% do 25,8%, a udział w liczbie turystów z 16,2% do 23,2%.

Presja mieszkaniowa i ograniczenia infrastrukturalne

Sturnaras ostrzegł, że szybki wzrost gospodarczy wywołał poważne napięcia strukturalne w całym obszarze metropolitalnym. Koncentracja mieszkańców, firm i turystów zwiększyła popyt na mieszkania, transport publiczny, energię oraz infrastrukturę komunalną. Ceny nieruchomości mieszkalnych w Attyce wzrosły o 6,6% w 2025 roku i o 5% rok do roku w drugim kwartale 2026 roku. Sturnaras stwierdził, że wzrost cen nieruchomości wyprzedza wzrost płac gospodarstw domowych, co ogranicza mobilność pracowników i utrudnia rekrutację lokalnym przedsiębiorstwom.

Niektóre z największych obecnych wyzwań Aten są w pewnym stopniu konsekwencją ich własnego sukcesu gospodarczego.

Polityka kulturalna i decentralizacja miejska

Minister kultury Lina Mendoni przedstawiła podczas wydarzenia rządową mapę drogową dla kultury w Attyce, argumentując, że ochrona dziedzictwa musi wyznaczać kierunki przyszłego planowania miasta.

Dla Aten przeszłość zajmuje wybitne i wyjątkowe miejsce. Nie jest ona czymś przestarzałym i martwym. Wręcz przeciwnie, jej obecność jest ciągła i wszechobecna.

Mendoni szczegółowo opisała trzy cele polityki: prezentację ciągłości historycznej Aten, stworzenie policentrycznej sieci kulturalnej poza zatłoczonym centrum historycznym oraz integrację zarządzania dziedzictwem ze strategiami rozwoju gospodarczego. Zauważyła, że obecna aktywność kulturalna pozostaje silnie skoncentrowana w centrum Aten i cierpi na fragmentaryzację narracji, co resort zamierza rozwiązać poprzez powiązane szlaki kulturowe i projekty infrastrukturalne w całym regionie.

Wyzwania demograficzne i rola instytucji

Były premier Antonis Samaras odniósł się do ryzyka demograficznego i społecznego związanego z megamiastami. Kreśląc paralele historyczne ze starożytnym Rzymem i Konstantynopolem, Samaras ostrzegł przed spadkiem liczby urodzeń, wyczerpaniem duchowym i materializmem w przeludnionych ośrodkach miejskich. Argumentował, że liderzy polityczni muszą wykraczać poza podstawowe zarządzanie administracyjne, aby oferować długoterminową wizję.

W jednym mieście żyje, pracuje, uczy się, kocha, bawi, cierpi i starzeje się połowa populacji naszego kraju.

Liderzy akademiccy przeanalizowali również relację między szkolnictwem wyższym a tkanką miejską. Gerasimos Siasos, rektor Narodowego Uniwersytetu Kapodistriańskiego w Atenach, zauważył, że instytucja powstała w 1837 roku, gdy stolica liczyła około 10 000 mieszkańców. Dziś EKPA przyjmuje około 4000 studentów zagranicznych bez greckiego obywatelstwa. Podczas panelu poświęconego tożsamości kulturowej, profesor emerytowany Janis Wulgaris dodał, że współczesne Ateny od 1842 roku konsekwentnie podążają w stronę zachodnią, definiując rozwój Grecji jako dążenie do konwergencji ze standardami europejskimi.