Amerykańskie samoloty tankujące opuszczają bazę w Bułgarii po groźbach ze strony Iranu

Odlot z bazy lotniczej Bezmer

Dwa samoloty tankujące KC-135 Stratotanker Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych opuściły bazę lotniczą Bezmer w południowo-wschodniej Bułgarii w piątek, 21 sierpnia. Bułgarski minister obrony Dimitar Stojanow ogłosił zakończenie misji podczas briefingu dla dziennikarzy w sobotę, 22 sierpnia. Rozmieszczenie trwało około miesiąca po uzyskaniu zgody bułgarskiego parlamentu 22 lipca. Waszyngton wystąpił o tymczasowe stacjonowanie w ramach istniejącej umowy dwustronnej regulującej wspólne korzystanie z obiektów wojskowych. Rozmieszczenie miało miejsce w cieniu konfliktu zbrojnego między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, który rozpoczął się 28 lutego. Amerykańskie władze wojskowe nie wydały natychmiastowego publicznego komentarza w sprawie odlotu samolotów.

Współpracujemy w pełnej koordynacji z rządem USA i dysponowaliśmy wcześniejszymi informacjami, dlatego wszystkie nasze decyzje były dobrze uzasadnione.

Irańskie ostrzeżenia i obawy o bezpieczeństwo wewnętrzne

Przybycie amerykańskich tankowców pod koniec lipca wywołało ostrą reakcję dyplomatyczną Teheranu, który oskarżył Sofię o ułatwianie operacji wojskowych. Irańskie władze oświadczyły, że udostępnienie zasobów do tankowania stanowi współudział w agresji i zbrodniach wojennych, co bułgarski rząd formalnie odrzucił. Rozmieszczenie wywołało również protesty mieszkańców żyjących w pobliżu bazy Bezmer, którzy wyrażali obawy, że obiekt może stać się celem irańskich pocisków balistycznych i uzbrojonych dronów. Stojanow odniósł się do tych obaw, stwierdzając, że wszystkie loty wykonane przez samoloty KC-135 podczas ich pobytu składały się z misji szkoleniowych przeprowadzanych nad przestrzenią powietrzną sojuszników. Minister obrony utrzymywał, że bułgarski wywiad nie posiadał dowodów na bezpośrednie zagrożenia wymierzone w bezpieczeństwo narodowe.

Gwarancje zbiorowej obrony NATO

Niepokój o bezpieczeństwo regionalne wzrósł po doniesieniach, że irańscy planiści rozważali uderzenia odwetowe przeciwko amerykańskim zasobom w południowo-wschodniej Europie, wskazując w szczególności na bazy w Bułgarii i na Cyprze. Aby odnieść się do potencjalnego rozlania się konfliktu, sekretarz generalny NATO Mark Rutte przeprowadził rozmowę telefoniczną z premierem Bułgarii Rumenem Radewem 20 sierpnia. Rutte zapewnił bułgarskie władze, że jakikolwiek potencjalny atak Iranu na terytorium Bułgarii natychmiast uruchomi mechanizmy zbiorowej obrony określone w artykule 5 Traktatu Północnoatlantyckiego. Oświadczenie wydane przez rząd w Sofii wskazało, że Rutte osobiście potwierdził gotowość operacyjną sił sojuszniczych w regionie do przechwytywania i neutralizowania zagrożeń zewnętrznych.

Napięcia regionalne wzdłuż wschodniej flanki NATO

Bułgaria nie jest jedynym krajem nad Morzem Czarnym, który otrzymał ostrzeżenia od Teheranu w związku z amerykańską infrastrukturą wojskową. Wiosną irańscy dyplomaci wystosowali formalne ostrzeżenia do sąsiedniej Rumunii po jej decyzji o wsparciu logistyki wojskowej USA. Rząd w Bukareszcie zatwierdził 11 marca wniosek Stanów Zjednoczonych o przyjęcie samolotów tankujących w powietrzu, sprzętu rozpoznawczego oraz systemów łączności satelitarnej do operacji związanych z Iranem. W odpowiedzi rzecznik irańskiego MSZ Esmaeil Baghaei stwierdził, że ułatwianie działań zagranicznym zasobom wojskowym narusza międzynarodowe standardy prawne i nakłada bezpośrednią odpowiedzialność prawną na Bukareszt.

Jeśli Rumunia udostępni swoje bazy Stanom Zjednoczonym, będzie to równoznaczne z uczestnictwem w agresji wojskowej przeciwko Iranowi.

Wycofanie dwóch samolotów KC-135 kończy wrażliwy rozdział w bułgarskiej współpracy obronnej, podczas gdy sojusznicy regionalni monitorują szersze ryzyka eskalacji na Bliskim Wschodzie.