Robert Hall i Michael Woodford laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii za badania nad stabilizacją makroekonomiczną

Nagroda

Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła w poniedziałek, 12 października 2026 r., że Nagroda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych za 2026 rok trafi do Roberta E. Halla, profesora Uniwersytetu Stanforda, oraz Michaela Woodforda, profesora Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku. Jury doceniło ich prace nad mikroekonomicznymi podstawami stabilizacji makroekonomicznej. Hall ma 83 lata i urodził się w Kalifornii w 1943 roku, natomiast Woodford urodził się w Massachusetts w 1955 roku. Woodford dołączył do ogłoszenia za pośrednictwem łącza na żywo z Nowego Jorku, opisując nagrodę jako wielki zaszczyt i zaskoczenie.

Hassler, przewodniczący komitetu przyznającego nagrodę, stwierdził, że prace laureatów dostarczyły solidnych podstaw teoretycznych dla modeli, z których korzystają dziś banki centralne i rządy na całym świecie. Dodał, że modele te pozwalają decydentom lepiej radzić sobie ze wstrząsami gospodarczymi, takimi jak kryzysy energetyczne czy nagłe zmiany w konsumpcji gospodarstw domowych.

Co stworzyli laureaci

Hall i Woodford przebudowali modele, na których polegają decydenci. Zamiast opierać je na statystycznych zależnościach między zmiennymi takimi jak inflacja, produkcja i konsumpcja, zbudowali je na fundamentach mikroekonomicznych, które uwzględniają wpływ działań wielu indywidualnych gospodarstw domowych i firm na gospodarkę. Centralną cechą tych modeli jest to, że gospodarstwa domowe i firmy podejmują decyzje dotyczące oszczędności i cen w oparciu o swoje oczekiwania co do przyszłości. Rządy i banki centralne mogą wpływać na te oczekiwania, na przykład gdy bank centralny sygnalizuje rynkom finansowym przyszłą ścieżkę stóp procentowych.

Jury podkreśliło, że terminowe działania fiskalne i monetarne, kierowane przez te modele, mogą łagodzić szczyty i dołki wahań gospodarczych. Wcześniejsza praca Halla z 1978 roku wykazała, że jeśli gospodarstwa domowe wydają pieniądze w oczekiwaniu na przyszłe dochody, zmiany w ich konsumpcji zależą od nowych i nieprzewidywalnych informacji. Jury uznało, że Hall rozwiązał problem, który od dawna intrygował badaczy. Woodford stwierdził, że jego celem było stworzenie lepszej podstawy do debaty o polityce gospodarczej i pomoc opinii publicznej w zrozumieniu zależności ekonomicznych.

Dlaczego starsze podejście keynesowskie okazało się niewystarczające

Przez długi czas polityka gospodarcza była kształtowana przez teorię Johna Maynarda Keynesa, która ma niemal sto lat. W czasie recesji polityka keynesowska zakłada obniżanie stóp procentowych i zwiększanie deficytu budżetowego w celu stymulowania gospodarki, podczas gdy odwrotne działania mają schłodzić przegrzewającą się gospodarkę. Podejście to napotkało bariery podczas kryzysów naftowych lat 70. Według jury polityka ta nie zredukowała bezrobocia, a doprowadziła do niekontrolowanej inflacji. Zachód przeszedł wówczas dekadę niskiego wzrostu, wysokiego bezrobocia i wysokiej inflacji, a keynesizm stracił na znaczeniu.

Modele keynesowskie, używane przez dekady do decydowania o tym, jak i kiedy reagować na recesję, przestały działać podczas szoku naftowego lat 70. Hall i Woodford podjęli się opracowania nowych narzędzi, aby zidentyfikować, które środki byłyby najskuteczniejsze.

Tło nagrody

Nagroda nosi oficjalną nazwę Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych. Nie została ona przewidziana w testamencie Alfreda Nobla. Bank centralny Szwecji ufundował ją w 1968 roku z okazji swojego 300-lecia, a przyznawana jest od 1969 roku. Tegoroczna nagroda wynosi 12 mln koron szwedzkich, czyli około 1,2 mln USD. Jest to ostatnia z nagród Nobla ogłoszonych w tym sezonie, po nagrodach w dziedzinie medycyny, fizyki, chemii, literatury i pokoju przyznanych w poprzednim tygodniu.

Zeszłoroczna nagroda trafiła do Joela Mokyra, Philippe'a Aghiona i Petera Howitta za badania nad wpływem innowacji na wzrost, w tym koncepcję twórczej destrukcji, w której nowe technologie i metody produkcji zastępują starsze. Mokyr otrzymał połowę nagrody, a Aghion i Howitt podzielili się drugą połową.