Sąd w Damaszku skazał zaocznie Baszszara al-Asada na karę śmierci za zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości

Wyrok sądu

Sąd karny w Damaszku skazał 11 sierpnia 2026 roku byłego prezydenta Baszszara al-Asada na karę śmierci w trybie zaocznym. Sąd uznał go za winnego zaplanowanego i celowego morderstwa wielu osób, w tym dzieci, a także tortur, bezprawnych aresztowań oraz zbrodni przeciwko ludzkości. Sędzia Fachr ad-Din al-Arjan ogłosił wyrok podczas transmitowanej na żywo rozprawy, stwierdzając, że al-Asad wykorzystywał agencje państwowe do popełniania zbrodni wojennych. Jest to pierwszy wyrok skazujący wobec al-Asada od czasu jego obalenia w grudniu 2024 roku przez koalicję rebeliantów, którzy po błyskawicznej ofensywie zajęli Damaszek. Al-Asad wraz z rodziną uciekł do Moskwy, gdzie otrzymał azyl polityczny. Sąd orzekł, że powinien być ścigany na arenie międzynarodowej.

Współoskarżeni i jedyny obecny na sali

Oprócz al-Asada na karę śmierci w trybie zaocznym skazano sześciu byłych wysokich rangą urzędników wojskowych i służb bezpieczeństwa. Wśród nich znaleźli się jego brat Maher al-Asad, który dowodził elitarną Czwartą Dywizją armii i również zbiegł z kraju, były minister obrony Fahd al-Freij oraz Louay al-Ali, który w 2011 roku kierował wywiadem wojskowym w prowincji Dara. Jedynym oskarżonym, który stawił się osobiście, był Atef Nadżib, kuzyn al-Asada i były szef bezpieczeństwa politycznego w Dara, aresztowany w styczniu 2025 roku. Nadżib został uznany za winnego zbrodni przeciwko ludzkości, w tym celowego zabijania dzieci poniżej 15. roku życia oraz tortur prowadzących do śmierci. Syryjska Komisja Narodowa ds. Sprawiedliwości Okresowej określiła ten wyrok jako kamień milowy w procesie rozliczania osób odpowiedzialnych za najcięższe zbrodnie.

Sceny przed budynkiem sądu

Dziesiątki osób zgromadziły się przed Pałacem Sprawiedliwości w centrum Damaszku, trzymając zdjęcia zaginionych lub uwięzionych krewnych i świętując ogłoszenie wyroku. Podczas rozprawy przed budynkiem rozmieszczono oddziały policji. Wielu zgromadzonych przyjechało z Dara, południowego miasta uważanego za kolebkę powstania z 2011 roku, gdzie działania Nadżiba, w tym aresztowanie i torturowanie nastolatków za namalowanie antyrządowych haseł na murze szkoły, stały się katalizatorem masowych protestów.

Tło 14-letniej wojny

Al-Asad objął urząd prezydenta w 2000 roku po śmierci swojego ojca Hafiza al-Asada, utrzymując dominację mniejszości alawickiej w kraju z sunnicką większością muzułmańską. Wojna domowa wybuchła w wyniku Arabskiej Wiosny w 2011 roku, gdy Syryjczycy domagający się demokracji wyszli na ulice i zostali potraktowani z użyciem siły. Dochodzenia Organizacji ds. Zakazu Broni Chemicznej oraz ONZ wykazały, że siły rządowe pod dowództwem al-Asada używały sarinu i chloru jako broni w atakach na tereny kontrolowane przez rebeliantów. Po jednym z ataków gazem bojowym w 2018 roku ówczesny prezydent USA Donald Trump nazwał al-Asada „zwierzęciem”. Władze syryjskie zaprzeczały użyciu broni chemicznej. W wojnie zginęło ponad pół miliona ludzi, miliony zostały przesiedlone, a dziesiątki tysięcy zaginęły, trafiając do systemu więziennego reżimu.

Słowa al-Asada

W parlamencie w 2012 roku al-Asad porównał brutalne tłumienie rebelii do chirurga operującego ranę.

„Czy mówimy do niego: „twoje ręce są splamione krwią”? Czy może dziękujemy mu za uratowanie pacjenta?”

Jego władza wydawała się słabnąć w pierwszych latach wojny, gdy znaczna część Syrii wpadła w ręce rebeliantów wspieranych przez Turcję, państwa Zatoki Perskiej i Stany Zjednoczone. Szyickie milicje wspierane przez Iran przybyły w 2012 roku, by walczyć po jego stronie, a rosyjskie siły powietrzne dołączyły w 2015 roku, co pozwoliło al-Asadowi odzyskać teren przed ostatecznym upadkiem w grudniu 2024 roku. Syria rozpoczęła proces przeciwko al-Asadowi i innym urzędnikom w kwietniu 2026 roku. Obecny prezydent, Ahmad al-Sharaa, przejął władzę po ofensywie rebeliantów i jest wspierany przez Turcję.