87. rocznica wybuchu II wojny światowej: polscy przywódcy na Westerplatte, Berlin zapowiada budowę pomnika na 2027 rok

Obchody na Westerplatte

Polscy przywódcy zgromadzili się na półwyspie Westerplatte w Gdańsku 1 września 2026 roku o godzinie 4:45, aby uczcić 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Uroczystość rozpoczęła się syrenami alarmowymi w momencie, w którym w 1939 roku niemiecki pancernik Schleswig-Holstein otworzył ogień do Wojskowej Składnicy Tranzytowej. W wydarzeniu wzięli udział prezydent Karol Nawrocki, premier Donald Tusk, wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz. Program obejmował odśpiewanie hymnu państwowego, podniesienie flagi, zapalenie Znicza Pokoju, salut armatni oraz odczytanie przez harcerzy Przesłania Westerplatte.

Tusk ostrzega przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa Europy

Premier Tusk powiązał lekcje historii z 1939 roku z trwającą rosyjską inwazją na Ukrainę, argumentując, że zachodnie demokracje muszą unikać powtórki z polityki ustępstw znanej z układu monachijskiego z 1938 roku. Przypomniał, że spośród 80 milionów ofiar wojny na świecie, sześć milionów stanowili obywatele Polski. Tusk stwierdził, że nadchodząca jesień i zima mogą okazać się decydujące dla suwerenności Ukrainy i bezpieczeństwa Europy, dodając, że NATO nie może funkcjonować jedynie jako porozumienie na papierze. Wskazał również na niedawne akty sabotażu w Europie, wspominając o podpaleniu fabryki komponentów do dronów WB Electronics w Skarżysku-Kamiennej 31 sierpnia, które spowodowało straty wynoszące co najmniej 15 mln PLN.

Mając w pamięci 80 milionów ofiar II wojny światowej, 6 milionów ofiar, którymi byli obywatele polscy, mając w pamięci zamordowanie niemal wszystkich Żydów w Europie przez opętanych szaleństwem nazistów, dzisiaj krzyczymy głośno z Westerplatte do całego wolnego świata: bądźcie solidarni, dzisiaj musimy pomóc Ukrainie przetrwać.

Nawrocki domaga się reparacji wojennych od Niemiec

Prezydent Nawrocki w swoim wystąpieniu skupił się na historycznych postawach antypolskich w Niemczech i ponowił żądania finansowych reparacji wojennych. Zwracając się do kanclerza Niemiec Friedricha Merza i niemieckiego rządu, Nawrocki podkreślił, że bezpośrednie odszkodowania powinny wesprzeć modernizację polskich sił zbrojnych i krajowego przemysłu obronnego. Argumentował, że prawdziwe partnerstwo dwustronne wymaga odpowiedzialności finansowej, a nie tylko symbolicznych deklaracji. Podczas porannych uroczystości głos zabrała również prezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, przypominając 85. rocznicę trwającego niemal 900 dni oblężenia Leningradu i ogrom cierpień jego mieszkańców.

Apeluję stąd, z Westerplatte, do kanclerza Niemiec, do narodu niemieckiego: uregulujmy kwestię reparacji i odszkodowań z myślą o sprawiedliwości dziejowej, ale także z myślą o przyszłości.

Harmonogram pomnika w Berlinie i reakcje dyplomatyczne

W Niemczech minister stanu ds. kultury i mediów Wolfram Weimer ogłosił 1 września, że budowa Pomnika Ofiar Polskich II Wojny Światowej w Berlinie rozpocznie się w 2027 roku. Monument, którego powstanie nakazał niemiecki Bundestag, stanie w miejscu dawnej Opery Krolla w pobliżu Urzędu Kanclerskiego i gmachu parlamentu. Jury ma wyłonić zwycięski projekt w grudniu 2026 roku, po tym jak w czerwcu 2025 roku zainstalowano tymczasowy kamień pamiątkowy. Nawrocki skrytykował w swoim przemówieniu obecny stan upamiętnienia w Berlinie, nazywając istniejący kamień niewystarczającym.

Pamięć o polskich ofiarach niemieckiej agresji jest długiem, który jesteśmy winni im oraz ich potomnym.