Europa·od 26 maja·396 wpisów
Suwerenność w Unii Europejskiej jest nieustannie kwestionowana i renegocjowana poprzez orzeczenia sądowe, reguły fiskalne i warunki polityczne, a kompetencje przesuwają się między Brukselą a stolicami państw członkowskich.
tekst AI
Posiedzenie Rady Europejskiej w dniach 15–16 października zakończyło się bez porozumienia w sprawie budżetu na lata 2028–2034. Tekst prezydencji irlandzkiej obcina około 141 miliardów euro z planu Komisji. Szwecja go nie poprze, Meloni odrzuca cięcia w rolnictwie, rybołówstwie i spójności, a Merz twierdzi, że propozycja musi być jeszcze mniejsza.
Przyjęcie wymaga jednomyślności wszystkich 27 państw oraz zgody Parlamentu bezwzględną większością głosów. Costa przygotowuje kompromis na nadzwyczajne spotkanie przywódców 26 listopada.
Szczyt odrzucił przesunięcie ETS2 na 2030 rok, o które zabiegały Polska, Włochy i Grupa Wyszehradzka, i nakazał Komisji ponowną ocenę konstrukcji ETS2. Niemcy, Włochy i Belgia chcą unijnego hamulca awaryjnego dla uciążliwych nowych przepisów. Ambasador USA Andrew Puzder ostrzegł przed działaniami odwetowymi w związku z ograniczeniami widma satelitarnego.
Otwierane są klastry 2 i 3 dla Ukrainy i Mołdawii, choć w tekście szczytu usunięto sformułowanie „tak szybko, jak to możliwe”. W Albanii premier Edi Rama odrzuca wezwania do dymisji w obliczu protestów. W Wielkiej Brytanii think tank IPPR wzywa do traktowania członkostwa w UE jako celu średnioterminowego, przed szczytem Burnhama w Brukseli 20 listopada. Testem jest, czy Szwecja i Niemcy ruszą przed 26 listopada.
Antonio Costadotrzymana
Dwa klastry negocjacyjne dotyczące akcesji Ukrainy zostaną otwarte na październikowym szczycie Rady Europejskiej, a pozostałe klastry być może do końca roku.
8 paź · termin 16 paź · lemonde.fr
European Commissionotwarta
Komisja przedstawi pod koniec października mapy drogowe dla Ukrainy, Mołdawii, Albanii i Czarnogóry.
8 paź · termin 28 paź · dw.com
Paweł Zalewski, Polish Deputy Defence Ministerotwarta
Polska przedstawi w ciągu dwóch tygodni projekt ustawy o gotowości obronnej państwa, umożliwiającej militarne operacje kinetyczne przed stanem wojennym.
8 paź · termin 22 paź · pollar.news
Ambasador USA przy UE Andrew Puzder ostrzegł, że europejskie firmy mogą spotkać się z odwetem, jeśli Bruksela ograniczy częstotliwości satelitarne dla firm spoza UE, takich jak SpaceX. Ostrzeżenie to łączy decyzję dotyczącą widma z handlem transatlantyckim oraz z planami europejskich operatorów telekomunikacyjnych dotyczącymi pasma 2 GHz.
Co najmniej 1500 żołnierzy z Wielkiej Brytanii, Francji i Niemiec ma przybyć do Polski w listopadzie, aby przećwiczyć zaopatrywanie potencjalnych europejskich sił dla Ukrainy. Scenariusz ćwiczeń zakłada zawieszenie broni w wojnie z Rosją.
Szczyt w Brukseli zakończył się bez przesunięcia ETS2 na 2030 rok, o co zabiegały Polska, Włochy oraz Grupa Wyszehradzka. Dokument końcowy nakazuje natomiast Komisji ponowną ocenę konstrukcji ETS2 i mechanizmów ochronnych.
Premier Szwecji Ulf Kristersson oświadczył 15 października, że Sztokholm nie poprze projektu budżetu na lata 2028–2034 przygotowanego przez prezydencję irlandzką. Ponieważ przyjęcie wymaga jednomyślności, obecny tekst nie może zostać zatwierdzony, a Szwecja dołącza do innych płatników netto, którzy są mu przeciwni.
Bratysława zgodziła się na wznowienie prac swojej komisji międzyrządowej z Moskwą, z sesją zaplanowaną na 25 listopada, oraz na wymianę attaché wojskowych po raz pierwszy od inwazji na Ukrainę w 2022 roku, co odróżnia ją od linii większości stolic UE wobec Rosji.
Premier Giorgia Meloni powiedziała 14 października włoskiemu Senatowi, że Rzym nie zaakceptuje budżetu UE na lata 2028–2034, który ograniczałby środki na Wspólną Politykę Rolną, rybołówstwo lub fundusze spójności. Tym samym Włochy sprzeciwiają się propozycji irlandzkiej prezydencji opiewającej na 1,622 biliona euro, przed szczytem przywódców.
Deutsche Telekom, Orange, Vodafone i Telefónica prowadzą wstępne rozmowy na temat wspólnego podejścia do częstotliwości 2 GHz, podczas gdy ministrowie telekomunikacji UE spotkali się w Limerick 13 października. Celem jest zmniejszenie europejskiej zależności od Starlinka.
Niemcy, Włochy i Belgia zwróciły się do przewodniczącego Rady Costy w liście o umożliwienie państwom członkowskim wstrzymywania nowych unijnych przepisów uznawanych za nadmiernie obciążające dla rządów i biznesu. Wniosek wpływa na kilka dni przed szczytem przywódców (15–16 października) i dotyczy sposobu stanowienia prawa.
Irlandzki minister ds. europejskich Thomas Byrne poinformował 13 października, że wszystkie 27 państw członkowskich zgodziło się otworzyć klastry negocjacyjne 2 i 3 dla Ukrainy i Mołdawii, obejmujące rynek wewnętrzny, konkurencyjność i wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu, po przeprowadzeniu reform związanych z akcesją.
Czarnogóra zamknęła trzy rozdziały negocjacji akcesyjnych z UE 12 października, a rozpoczęto prace nad projektem traktatu akcesyjnego. Członkostwo wciąż wymaga zgody wszystkich 27 państw członkowskich, co daje każdej stolicy prawo weta przy ratyfikacji.
Ambasador USA Matthew Whitaker powiedział 12 października na Warszawskim Forum Bezpieczeństwa, że NATO potrzebuje zmodernizowanych baz, sieci paliwowych i porozumień o stacjonowaniu wojsk, aby przenieść siły z Europy Zachodniej do Wschodniej, i umieścił Europę na czwartym miejscu wśród priorytetów USA.
Komisja poinformowała ambasadorów UE 12 października, że cięcia prezydencji irlandzkiej w funduszach rezerwowych wynoszące ponad 22 mld euro osłabią zdolność Unii do reagowania na przyszłe kryzysy, zaostrzając spór o budżet na lata 2028–2034 przed szczytem.
Ministrowie finansów UE uzgodnili 9 października przekazanie niektórych uprawnień nadzorczych nad giełdami, izbami rozliczeniowymi i depozytami papierów wartościowych na poziom struktur unijnych, ale w znacznie osłabionej formie po sprzeciwie władz krajowych. Krajowi nadzorcy zachowują większą swobodę niż proponowała Komisja.
Słowacja wznowiła kontakty attache wojskowego z Moskwą po czteroletniej przerwie, wysyłając dwóch słowackich oficerów do Rosji, podczas gdy rosyjski oficer marynarki udaje się do Bratysławy. Słowacka opozycja ostrzega przed ryzykiem szpiegostwa i nazywa tę decyzję szkodliwą. Posunięcie to odbiega od głównego nurtu UE, który zakłada militarną izolację Rosji.
Kanadyjski premier Mark Carney ogłosił, że Ursula von der Leyen i Antonio Costa wezmą udział w szczycie w Montrealu w dniach 29–30 października, aby zainicjować sojusz z UE. Decyzja ta zapada po zewnętrznej ingerencji politycznej wymierzonej w suwerenność kanadyjskich prowincji.
Prezydencja Irlandii przygotowała 9 października poprawiony projekt negocjacyjny, który zmniejsza propozycję Komisji dotyczącą wieloletniego budżetu UE na lata 2028–2034 o 100–200 miliardów euro (z pierwotnych 2 bilionów euro). Kompromis jest odpowiedzią na skoordynowane naciski ze strony Niemiec, Holandii, Danii, Austrii, Finlandii i Szwecji.
Wiceminister obrony narodowej Paweł Zalewski ogłosił projekt ustawy o gotowości obronnej państwa, która upoważniałaby wojsko do działań kinetycznych przed ogłoszeniem stanu wojennego. Projekt ma być gotowy w ciągu dwóch tygodni i stanowi odpowiedź na eskalację zagrożeń hybrydowych na granicach UE.
Polscy prokuratorzy umorzyli śledztwo w sprawie wtargnięcia rosyjskiego drona w dniach 9–10 września 2025 r. bez ustalenia sprawców, znajdując w niektórych dronach polskie karty SIM. Większość akt sprawy jest utajniona. Zamknięcie postępowania podkreśla trudność przypisania odpowiedzialności za incydenty hybrydowe.
Holenderski minister obrony Dilan Yesilgöz powiedział 8 października w parlamencie, że Rosja jest „naszym wrogiem”, co skłoniło ambasadę Rosji do zażądania wyjaśnień od holenderskiego rządu. Premier Rob Jetten poparł to sformułowanie następnego dnia.
Komisja odrzuciła 8 października włoskie i greckie wnioski o dodatkową elastyczność fiskalną, podkreślając, że zasady strefy euro nie mogą być wielokrotnie zmieniane z powodu inflacji związanej z energią. Odmowa wzmacnia egzekwowanie przez Brukselę wspólnej dyscypliny budżetowej w obliczu nacisków krajowych.
Przewodniczący Rady Europejskiej Costa zaprosił prezydenta Ukrainy Zełenskiego na szczyt 15–16 października, spodziewając się, że wówczas zostaną otwarte dwa klastry negocjacyjne dotyczące akcesji, a pozostałe klastry potencjalnie do końca roku. Zaproszenie stawia ścieżkę członkostwa Ukrainy w centrum agendy szczytu.
Komisja przedstawiła 8 października plan stopniowej integracji z UE, dający kandydatom wcześniejszy dostęp do części jednolitego rynku i ograniczający możliwości blokowania etapów negocjacji przez poszczególne państwa. Osobne mapy drogowe dla Ukrainy, Mołdawii, Albanii i Czarnogóry mają zostać opublikowane w październiku, a komisarz Kos prognozuje przyjęcie dwóch lub trzech nowych członków do 2030 roku.
Europejski Trybunał Obrachunkowy skrytykował wydatki UE w wysokości 6,7 mld euro, poinformował 8 października dziennik Frankfurter Allgemeine Zeitung. To ustalenie zwiększa presję na propozycję Komisji, by wiązać więcej środków z wieloletnich ram finansowych z reformami i kamieniami milowymi, podczas gdy państwa członkowskie negocjują ramy na lata 2028–2034.
Amerykańscy dyplomaci naciskali na Kanadę, Litwę i UE, aby wycofały sponsorowanie konferencji Disinfo2026 w Wilnie z powodu panelu analizującego Waszyngton jako zagrożenie informacyjne. Wycofania te pokazują, jak presja USA może ograniczać inicjatywy polityki zagranicznej UE.
Francuskie rentowności obligacji sięgnęły 5,0% 7 października, gdy różnica w dochodowości w porównaniu z niemieckimi bundami osiągnęła najwyższy poziom od 2011 roku, a dług Francji zbliżył się do 118% PKB. Wyprzedaż obciążyła akcje europejskich banków i sprowadziła euro do 17-miesięcznego minimum.
Komisja przygotowuje ryczałtowy podatek od korporacji o rocznych przychodach przekraczających 100 mln euro, aby zwiększyć dochody budżetu UE i opodatkować amerykańskie giganty technologiczne bez wywoływania odwetu handlowego. Plan zakłada kierowanie opłat od dużych firm do kolejnego WRF.
Ambasadorowie UE uzgodnili 7 października, że przyspieszą otwarcie dwóch klastrów negocjacyjnych dotyczących akcesji Ukrainy i Mołdawii, a konferencja międzyrządowa może odbyć się 13 października. Ścieżki obu krajów pozostają politycznie powiązane.
Fińska Straż Graniczna poinformowała 7 października, że w tym roku zatrzymała dziesięć osób w ramach siedmiu nielegalnych prób przekroczenia granicy z Rosją, przy czym coraz więcej z nich ma wykształcenie wojskowe i wykorzystuje niezabezpieczone płotem obszary dzikiej przyrody, mimo istnienia nowego ogrodzenia granicznego.
Uzbrojony białoruski eskortowiec grozi łotewskim strażnikom granicznym, skradziono sprzęt monitorujący. Uzbrojeni mężczyźni eskortujący migrantów grozili łotewskim żołnierzom na granicy z Białorusią, zanim zamaskowani intruzi ukradli kamery monitoringu. Incydent zaostrza presję hybrydową na wschodniej granicy UE.
Minister rolnictwa Ukrainy oświadczył 6 października, że Kijów nie może zaakceptować modelu członkostwa, który trwale ograniczałby dostęp ukraińskich produktów rolnych do rynku UE, jednocześnie sygnalizując otwartość na tymczasowe środki przejściowe, takie jak kontyngenty i zabezpieczenia.
Komisja Europejska przedstawiła 6 października pakiet reform proponujący głosowanie kwalifikowaną większością przy otwieraniu klastrów akcesyjnych oraz niektórych decyzji pośrednich, 15-letni mechanizm ochronny umożliwiający zawieszenie praw głosu nowych członków w przypadku naruszeń praworządności, a także klauzule pomostowe rozszerzające głosowanie kwalifikowaną większością na sankcje i środki przeciwdziałania oszustwom podatkowym. Propozycje wymagają jednomyślnej zgody wszystkich 27 państw członkowskich.
nrc.nl · reuters.com · lemonde.fr · eunews.it
Szwecja ogłosiła, że w grudniu rozmieści systemy rakietowe Patriot oraz około 100 żołnierzy w hubie logistycznym w Rzeszowie we wschodniej Polsce, zastępując jednostki holenderskie. Rotacja utrzymuje osłonę powietrzną NATO dla linii zaopatrzeniowych Ukrainy przy udziale nordyckiego kontrybutora.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen ostrzegła 6 października, że proponowany budżet na lata 2028–2034, wynoszący 1,26% dochodu narodowego brutto UE, stanowi jedynie ograniczony wzrost i nie powinien być osłabiany. Wezwała do przyjęcia pakietu nowych zasobów własnych, aby zmniejszyć zależność od składek krajowych.
Litewski Sejm 6 października w pierwszym czytaniu stosunkiem głosów 106-18 przegłosował zniesienie konstytucyjnego zakazu posiadania broni jądrowej i zagranicznych baz wojskowych, a ostateczne głosowanie zaplanowano na styczeń 2027 roku. Nowelizacja usuwa barierę prawną uniemożliwiającą stacjonowanie sił sojuszniczych i uzbrojenia na terytorium Litwy.
Europejscy i natowscy urzędnicy zażądali skoordynowanej odpowiedzi na eskalację rosyjskich aktów sabotażu oraz wtargnięć dronów na terytorium kilku państw europejskich. Apel ten nadaje pilności wysiłkom na rzecz koordynacji obrony UE przed posiedzeniem Rady ds. Ogólnych 13 października oraz szczytem Rady Europejskiej w dniach 15–16 października.
Węgry 5 października zasygnalizowały, że przestaną blokować kolejny etap rozmów akcesyjnych Ukrainy i Mołdawii z UE. Przedstawiciele państw członkowskich mieli 6 października omówić otwarcie dwóch kolejnych klastrów, a formalna decyzja spodziewana jest na posiedzeniu Rady do Spraw Ogólnych 13 października. Ta zmiana usuwa groźbę weta narodowego z procesu rozszerzenia.
Kanclerz Merz powiedział 5 października, że brak porozumienia w sprawie kolejnego MFF może być lepszy niż przyjęcie propozycji Komisji opiewającej na 2 biliony euro, domagając się cięć rzędu kilkuset miliardów euro wraz z Austrią, Szwecją, Danią, Finlandią i Holandią. Jeśli do 2028 roku nie zostanie osiągnięte porozumienie, obowiązujące pułapy wydatków pozostaną w mocy na mocy traktatów.
Komisarz ds. rozszerzenia Marta Kos poinformowała 5 października, że dwa kolejne klastry negocjacyjne dla Ukrainy i Mołdawii mogą zostać otwarte podczas konferencji międzyrządowej w Luksemburgu w tygodniu 12 października, pod warunkiem że Ukraina przyjmie wymagane przepisy. Węgry zasugerowały, że mogą wycofać swoje weto.
Niemiecka AfD przedstawiła 5 października dokument strategiczny, proponujący całkowitą renegocjację traktatów UE w celu przekształcenia bloku w „związek suwerennych państw” z narodowymi klauzulami wyłączenia w zakresie migracji, finansów i polityki społecznej. Jako pierwszy o dokumencie poinformował Bild.
Rząd Słowacji zatwierdził 5 października budżet na 2027 rok z deficytem wynoszącym 4,9% PKB, co jest największym planowanym niedoborem od trzech lat i naruszeniem unijnych reguł fiskalnych. Decyzja ta pokazuje, jak wydatki w roku wyborczym wchodzą w kolizję z unijnymi ograniczeniami dotyczącymi deficytu.
Październikowy program Parlamentu Europejskiego określił stanowisko negocjacyjne w sprawie WRF na lata 2028–2034, popierając budżet o około 10% wyższy od propozycji Komisji opiewającej na 2 biliony euro. Projekt prezydencji cypryjskiej zakładał natomiast redukcję o 2%.
Euro spadł do 1,1161 dolara 5 października, gdy japońskie fundusze wyprzedawały francuskie obligacje, poszerzając spread między obligacjami francuskimi a niemieckimi do 152 punktów bazowych. Polityczny impas w Paryżu i Madrycie pogłębił presję na obligacje skarbowe na kilka dni przed październikowym szczytem Rady Europejskiej w sprawie WRF.
Tekst wątku pisze AI na podstawie źródeł cytowanych przy każdym wpisie. Jak to działa
Irlandzka prezydencja w Radzie UE Sprawująca prezydencję Rady UE
16 paź
Komisja Europejska Komisja Europejska
16 paź
Antonio Costa przewodniczący Rady Europejskiej
16 paź
Ulf Kristersson premier Szwecji
15 paź
Niemcy, Holandia, Szwecja, Austria i sojusznicy Państwa członkowskie oszczędzające w budżecie
16 paź
Giorgia Meloni premier Włoch
15 paź
Słowacki rząd Rząd krajowy
15 paź
Andrew Puzder Ambasador USA przy UE
18 paź
Antonio Costadotrzymana
Dwa klastry negocjacyjne dotyczące akcesji Ukrainy zostaną otwarte na październikowym szczycie Rady Europejskiej, a pozostałe klastry być może do końca roku.
8 paź · termin 16 paź
European Commissionotwarta
Komisja przedstawi pod koniec października mapy drogowe dla Ukrainy, Mołdawii, Albanii i Czarnogóry.
8 paź · termin 28 paź
Paweł Zalewski, Polish Deputy Defence Ministerotwarta
Polska przedstawi w ciągu dwóch tygodni projekt ustawy o gotowości obronnej państwa, umożliwiającej militarne operacje kinetyczne przed stanem wojennym.
8 paź · termin 22 paź
Irlandzka prezydencja w Radzie UE Sprawująca prezydencję Rady UE
Przedłożył projekt budżetu na lata 2028–2034 o wartości około 1,62 bln EUR, czyli mniej więcej 140 mld EUR poniżej propozycji Komisji, a szczyt październikowy zakończył się bez porozumienia w tej sprawie.
16 paź
Komisja Europejska Komisja Europejska
Sprzeciwia się cięciom przekraczającym 22 mld EUR w funduszach rezerwowych i w związku z wymogiem szczytu musi ponownie ocenić konstrukcję i zabezpieczenia ETS2.
16 paź
Antonio Costa przewodniczący Rady Europejskiej
Otrzymał zadanie przygotowania kompromisu budżetowego, z dodatkowym spotkaniem przywódców 26 listopada, i otrzymał list w sprawie hamulca awaryjnego.
16 paź
Ulf Kristersson premier Szwecji
15 października powiedział, że Szwecja nie poprze projektu budżetu na lata 2028–2034 przygotowanego przez prezydencję irlandzką.
15 paź
Niemcy, Holandia, Szwecja, Austria i sojusznicy Państwa członkowskie oszczędzające w budżecie
Domagał się cięć w propozycji Komisji na lata 2028–2034, a Szwecja odrzuca obecnie irlandzki projekt.
16 paź
Giorgia Meloni premier Włoch
14 października powiedział Senatowi, że Włochy nie zaakceptują cięć w rolnictwie, rybołówstwie ani funduszach spójności w budżecie na lata 2028-2034.
15 paź
Słowacki rząd Rząd krajowy
Zgodzono się na wznowienie obrad komisji z Rosją 25 listopada oraz na wymianę attaché wojskowych, odchodząc od głównego nurtu UE.
15 paź
Andrew Puzder Ambasador USA przy UE
Ostrzeżono, że europejskie firmy mogą spotkać się z działaniami odwetowymi, jeśli Bruksela ograniczy dostęp do widma satelitarnego dla firm spoza UE, takich jak SpaceX.
18 paź