Budżet nie zyska miliardów na luce VAT. Nowy raport ekspertów obala mity

Najnowszy raport przygotowany przez zespół ekspertów, szeroko omawiany na łamach „Rzeczpospolitej” oraz portali ekonomicznych, przynosi pesymistyczne wieści dla resortu finansów. Analiza dowodzi, że luka VAT przestała pełnić rolę „bezpiecznika” finansów publicznych. Przez lata politycy różnych opcji przekonywali, że walka z oszustwami podatkowymi może stanowić niemal niewyczerpane źródło finansowania wydatków socjalnych i inwestycyjnych. Obecne dane sugerują jednak, iż margines błędu w systemie został sprowadzony do poziomu naturalnego, wynikającego z błędów administracyjnych i upadłości firm, a nie z wielkoskalowych wyłudzeń. Specjaliści podkreślają, że większość łatwych do odzyskania środków została już zabezpieczona dzięki wprowadzeniu takich narzędzi jak JPK czy mechanizm podzielonej płatności. Obecnie każda kolejna złotówka odzyskana z systemu kosztuje państwo coraz więcej w ujęciu administracyjnym. Oznacza to, że rząd nie może już planować przyszłorocznych budżetów w oparciu o spektakularne wzrosty ściągalności. Eksperci brutalnie oceniają, że twierdzenia o możliwości pozyskania dodatkowych kilkunastu miliardów złotych rocznie wyłącznie poprzez uszczelnianie systemu są mitem, który nie wytrzymuje zderzenia z twardą statystyką gospodarczą. W latach 2016-2021 Polska odnotowała jeden z najszybszych w Unii Europejskiej spadków luki VAT, co pozwoliło na sfinansowanie szerokich programów osłonowych, jednak od 2022 roku trend ten uległ wyhamowaniu.W obliczu rosnących potrzeb pożyczkowych państwa oraz konieczności utrzymania dyscypliny fiskalnej, brak dodatkowych dochodów z VAT staje się poważnym problemem strukturalnym. Media zwracają uwagę, że sytuacja ta wymusi na rządzących albo szukanie oszczędności w wydatkach, albo wprowadzenie nowych danin. Dominująca w publikacjach narracja wskazuje, że okres „renty z uszczelniania” bezpowrotnie minął, co stawia pod znakiem zapytania finansowanie części obietnic wyborczych bez zwiększania deficytu budżetowego lub długu publicznego. „VAT gap is not a bottomless piggy bank.” (Luka VAT to nie skarbonka bez dna.) — Raport ekspertów Podsumowując, zgromadzone artykuły tworzą spójny obraz końca pewnej epoki w polskiej ekonomii. Rząd, który liczył na miliardy z podatków, musi obecnie zweryfikować swoją strategię finansową. Eksperci ostrzegają przed nadmiernym optymizmem, wskazując, że realne wpływy będą oscylować wokół standardowych wskaźników wzrostu konsumpcji, a nie efektownych sukcesów w walce z szarą strefą. Sytuacja ta jest o tyle trudna, że dotyczy kluczowego źródła dochodów państwa, które odpowiada za niemal połowę wpływów budżetowych.