Wybory w Walii dwugodzinne między nacjonalistami a prawicą według Plaid Cymru

Zbliżające się wybory do walijskiego parlamentu, Seneddu, przybierają nieoczekiwany kształt. Dominująca od ćwierćwiecza Partia Pracy, która nieprzerwanie tworzyła rząd w Cardiff od czasu pierwszych wyborów w 1999 roku, dramatycznie traci poparcie. Najnowsze sondaże wskazują, że spadła na trzecie miejsce z wynikiem około 20%. Ta polityczna próżnia została wypełniona przez dwa przeciwstawne obozy: walijskich nacjonalistów z Plaid Cymru oraz prawicową, antyestablishmentową partię Reform UK. Obie formacje mają według badań po około 30% poparcia, co skłoniło przywódcę Plaid, Rhuna ap Iorwertha, do przedstawienia nadchodzącej rywalizacji jako wyścigu dwugodzinnego, z pominięciem laburzystów. W swojej kampanii ap Iorwerth posługuje się ostrym, wartościującym językiem. Przedstawia wybór jako decyzję między „kulturą a ignorancją”, gdzie jego partia uosabia troskę o walijskie interesy, język i przyszłość. „„It's a choice between a party that believes in Wales, in our communities, in our culture, in our language, and a party that wants to use Wales as a platform for its vision of Britain.”” (To wybór między partią, która wierzy w Walię, w nasze społeczności, w naszą kulturę, w nasz język, a partią, która chce wykorzystać Walię jako platformę dla swojej wizji Wielkiej Brytanii.) — Rhun ap Iorwerth Z drugiej strony, Reform UK, partia Nigeła Farage'a, postrzegana jest jako siła obca, której anglocentryczny program zagraża specyfice i postępowi Walii. Ap Iorwerth nie pozostawia wątpliwości co do konsekwencji ewentualnego zwycięstwa przeciwnika, twierdząc, że rząd Reform UK „cofnąłby Walię o dziesięciolecia”. Krytykuje jej postulaty cięć w wydatkach publicznych oraz sprzeciw wobec polityki ekologicznej, którą Walia prowadziła bardziej ambitnie niż Westminster. Proces dewolucji w Zjednoczonym Królestwie, czyli przekazywania uprawnień z parlamentu w Londynie do regionalnych zgromadzeń, rozpoczął się pod koniec lat 90. XX wieku. Walia, podobnie jak Szkocja i Irlandia Północna, uzyskała wówczas własny parlament, choć o nieco węższych kompetencjach niż szkocki. Przez ponad 25 lat władzę w Cardiff niepodzielnie sprawowała Partia Pracy, która stała się synonimem walijskiego establishmentu. Analiza wyników sondażowych potwierdza tezę ap Iorwertha. Partia Pracy, dotknięta problemami na poziomie krajowym i postrzegana przez część wyborców jako zbyt bliska westminsterskiemu establishmentowi, traci grunt pod nogami. Poparcie w sondażach przed wyborami do Senedd: Plaid Cymru: 30, Reform UK: 29, Partia Pracy: 20, Konserwatyści: 10, Liberalni Demokraci: 6 Ta dynamika prowadzi do wniosku, że dla wielu wyborców głos na Plaid Cymru stał się głosem przeciwko zarówno słabnącym laburzystom, jak i postrzeganej jako radykalna Reform UK. Przewodniczący Plaid zdaje się wykorzystywać ten moment, by zająć pozycję głównej siły opowiadającej się za progresywną, prowalijską polityką. Redakcja „The Guardiana” w swoim artykule wstępnym idzie jeszcze dalej, mówiąc o walijskiej polityce stojącej „na krawędzi rewolucji”. Zwycięstwo Plaid Cymru, które pozwoliłoby im na przejęcie przywództwa w rządzie lub stworzenie koalicji, zakończyłoby hegemonię Partii Pracy i zasadniczo zmieniło polityczny krajobraz regionu. Byłoby to wydarzenie o znaczeniu historycznym, potwierdzające odrębność polityczną Walii i rosnącą siłę nacjonalizmu, który w Szkocji już dawno przekształcił się w główną siłę opozycyjną. Wybory te mogą więc być nie tylko testem popularności Reform UK poza Anglią, ale przede wszystkim momentem, w którym walijski nacjonalizm po raz pierwszy stanie się największą siłą w swoim regionie, co będzie miało głębokie konsekwencje dla przyszłości Zjednoczonego Królestwa.

Perspektywy mediów: Media liberalne (The Guardian) podkreślają historyczny moment i rewolucyjny potencjał wzrostu Plaid Cymru, widząc w tym szansę na postępową zmianę i wzmocnienie dewolucji. Krytycy z prawicy mogą postrzegać narrację ap Iorwertha jako próbę dzielenia społeczeństwa i straszenia wyborców wizją Reform UK, by odwrócić uwagę od własnych słabości programu gospodarczego.