Analiza skamieniałej kości udowej odkrytej w Bułgarii sugeruje, że najstarszy znany przodek człowieka mógł chodzić wyprostowany już 7,2 miliona lat temu. Odkrycie rzuca nowe światło na ewolucję dwunożności i kwestionuje dominującą dotąd teorię o afrykańskim pochodzeniu linii człowiekowatych. Znalezisko, przypisane gatunkowi Graecopithecus, wskazuje, że kluczowy etap ewolucji mógł zajść w Europie Południowej, a nie w Afryce. Naukowcy podkreślają jednak, że jest to pojedyncze znalezisko wymagające dalszych badań.

Dwunożność starsza niż sądzono

Badania kości udowej znalezionej w Azmace w Bułgarii sugerują, że przodek z gatunku Graecopithecus mógł poruszać się na dwóch nogach już 7,2 miliona lat temu. To o kilka milionów lat wcześniej niż u słynnej Lucy (Australopithecus afarensis) z Afryki, datowanej na około 3,2 mln lat.

Europejskie, nie afrykańskie pochodzenie?

Odkrycie podważa obowiązującą od dawna teorię, że linia człowiekowatych wywodzi się wyłącznie z Afryki. Skamieniałość Graecopithecus, znana wcześniej z zębów znalezionych w Grecji i Bułgarii, wskazuje na możliwość europejskiego pochodzenia kluczowej gałęzi ewolucyjnej prowadzącej do człowieka.

Metodyka badań i kontrowersje

Naukowcy wykorzystali zaawansowane techniki obrazowania 3D do analizy wewnętrznej struktury kości udowej. Odkrycie spotkało się z ostrożną reakcją części środowiska paleoantropologicznego, które wskazuje na potrzebę znalezienia więcej skamieniałości, by potwierdzić rewolucyjną tezę o dwunożności i europejskim pochodzeniu.

Znaczenie dla drzewa ewolucyjnego

Jeśli teza się potwierdzi, Graecopithecus mógłby być najstarszym znanym przedstawicielem podrodziny Homininae, do której należą ludzie, szympansy i goryle. Oznaczałoby to, że rozdzielenie linii człowiekowatych i szympansich mogło nastąpić w rejonie Morza Śródziemnego.

W paleoantropologii może dojść do znaczącej rewizji paradygmatu. Analiza skamieniałej kości udowej, odkrytej w miejscowości Azmaka w Bułgarii, wskazuje, że gatunek Graecopithecus mógł chodzić wyprostowany już około 7,2 miliona lat temu. To odkrycie, opisane w artykułach opublikowanych między 5 a 7 marca 2026 roku, przesuwa możliwe początki dwunożności – kluczowej cechy ludzkiej linii ewolucyjnej – o kilka milionów lat wstecz w porównaniu z wcześniejszymi dowodami z Afryki. Kość, znaleziona już wcześniej, została poddana nowoczesnym badaniom mikro-tomograficznym, które ujawniły charakterystyczną wewnętrzną strukturę, zdaniem naukowców wspierającą hipotezę o bipedalizmie. Debata o kolebce ludzkości toczy się od dziesięcioleci, z dominującą przez większość XX i XXI wieku teorią „Out of Africa”, która umiejscawia początki linii człowiekowatych na Czarnym Lądzie. Kluczowe skamieniałości, takie jak szkielet „Lucy” (Australopithecus afarensis) znaleziony w Etiopii i datowany na około 3,2 mln lat, stanowiły mocny filar tej narracji. Odkrycia w Azji i Europie, jak np. kopalne małpy człekokształtne z okresu miocenu, zawsze wprowadzały nutę wątpliwości co do wyłączności Afryki. Najnowsze badania sugerują, że Graecopithecus freybergi, znany dotąd głównie z zębów, może reprezentować najstarszego znanego przodka linii prowadzącej do ludzi, szympansów i goryli (podrodzina Homininae). Jeśli ta interpretacja się potwierdzi, oznaczałoby to, że rozdzielenie się linii człowiekowatych i szympansich mogło nastąpić w rejonie Morza Śródziemnego, a nie w Afryce. „This discovery could revolutionize our understanding of the beginnings of humanity.” (To odkrycie może zrewolucjonizować nasze rozumienie początków ludzkości.) — Profesor Madelaine Böhme, geolog i paleontolog Niemieccy i bułgarscy naukowcy zaangażowani w projekt podkreślają jednak, że jest to wstępna analiza oparta na pojedynczym, niekompletnym elemencie szkieletu. 7.2 mln lat — Szacowany wiek kości udowej GraecopithecusReakcja środowiska naukowego na te doniesienia jest mieszana. Część badaczy przyznaje, że dowód jest intrygujący i zasługuje na poważne potraktowanie, ale wzywa do ostrożności. Paleoantropologia zna wiele przypadków, gdy pojedyncze znaleziska początkowo wstrząsały ustalonymi teoriami, by później okazać się błędnie zinterpretowanymi. Potrzeba więcej skamieniałości – zwłaszcza miednicy, kręgów i innych kości kończyn – aby definitywnie potwierdzić dwunożność Graecopithecus. Bez nich hipoteza pozostanie spekulacją, choć niezwykle stymulującą naukowo. Niezależnie od ostatecznego werdyktu, odkrycie w Bułgarii z pewnością ożywi debatę na temat geograficznego pochodzenia naszej linii ewolucyjnej i zmusi naukowców do ponownego przyjrzenia się znaleziskom z Europy z okresu miocenu.

Mentioned People

  • Madelaine Böhme — Geolog i paleontolog zaangażowany w badania kości udowej Graecopithecus.

Sources: 5 articles from 5 sources