Hiszpania uznaje frankistowski obóz dla homoseksualistów za oficjalne miejsce pamięci demokratycznej

Hiszpańskie władze autonomiczne Wysp Kanaryjskich dokonały historycznego gestu, oficjalnie uznając dawny obóz represji w Tefíi na Fuerteventurze za pierwsze w kraju „Miejsce Pamięci LGTBIQ+” oraz za „Miejsce Pamięci Demokratycznej”. Decyzja, zapowiadana już w zeszłym roku, została sfinalizowana podczas uroczystości w czwartek, 26 lutego 2026 roku. Obiekt, określany w mediach jako „pole karne” lub „obóz koncentracyjny na pustyni”, funkcjonował w latach 1954-1966 jako miejsce izolacji i „reedukacji” mężczyzn skazanych za homoseksualizm na mocy represyjnego frankistowskiego prawa. Dyktatura generała Francisco Franco w Hiszpanii trwała od zakończenia wojny domowej w 1939 roku aż do jego śmierci w 1975 roku. Reżim charakteryzował się silnymi represjami politycznymi, nacjonalizmem i kontrolą społeczną opartą na katolickiej moralności. Osoby homoseksualne były prześladowane i karane, między innymi na podstawie „Ustawy o vagos y maleantes” (o włóczęgach i złoczyńcach) z 1933 roku, zmienionej w 1954 roku, oraz późniejszego „Prawa o niebezpieczeństwie społecznym i rehabilitacji” z 1970 roku. Według relacji mediów, w tym „El País” i RTVE, obóz w Tefíi znajdował się w odludnej, pustynnej części wyspy. Trafiali tam mężczyźni skazani za homoseksualizm, którzy mieli odbywać kary pozbawienia wolności lub zostali tam wysłani w ramach środków „prewencyjnych”. Więźniowie byli zmuszani do ciężkich prac, między innymi przy budowie pobliskiego lotniska i innych obiektów infrastrukturalnych. Warunki bytowe opisywane są jako wyjątkowo surowe. Ceremonia upamiętnienia zgromadziła przedstawicieli rządu Wysp Kanaryjskich, rady wyspy Fuerteventura oraz organizacji broniących praw człowieka i stowarzyszeń pamięci historycznej, takich jak „Memoria de Canarias”. Wydarzenie miało na celu oddanie hołdu ofiarom oraz symboliczną reparację historyczną wobec społeczności LGTBIQ+. „Un campo de castigo franquista para gais en Fuerteventura, primer lugar de memoria LGTBIQ+ de España” (pole karne frankistowskie dla osób homoseksualnych na Fuerteventurze, pierwsze miejsce pamięci LGTBIQ+ w Hiszpanii) — El País Uznanie Tefíi jest częścią szerszego procesu wdrażania hiszpańskiej ustawy o pamięci demokratycznej z 2022 roku. Prawo to nakłada na wspólnoty autonomiczne obowiązek identyfikacji, oznaczania i zachowania miejsc związanych z naruszeniami praw człowieka podczas wojny domowej i dyktatury. Tym samym Tefía dołącza do rosnącej listy miejsc upamiętnionych w ramach tej polityki historycznej. Działanie władz kanaryjskich spotkało się z pozytywnym odbiorem ze strony organizacji społecznych, które od lat zabiegały o oficjalne uznanie cierpień osób homoseksualnych w okresie frankistowskim. Jest to widoczny krok w kierunku pełniejszego rozliczenia z dziedzictwem dyktatury, uwzględniający perspektywę mniejszości seksualnych.