Biennale Arte 2026 zaprezentowane pod hasłem „W tonacjach minorowych”

Fundacja Biennale di Venezia oficjalnie zaprezentowała koncepcję artystyczną 61. Międzynarodowej Wystawy Sztuki, która odbędzie się w 2026 roku. Kuratorką generalnej wystawy, decydującej o kształcie całego wydarzenia, została brazylijska artystka i badaczka Jota Mombaça. Zaproponowany przez nią tytuł „In minor Keys” („W tonacjach minorowych”) stanowi programowe credo nadchodzącej edycji. Jak wyjaśniła podczas konferencji prasowej, chodzi o skierowanie uwagi ku historiom mniejszym, często pomijanym narracjom oraz głosom wykluczonym z głównego obiegu. Mombaça wskazała, że sztuka może działać jako medium do badania i wyrażania złożoności współczesnego świata, targanego konfliktami, kryzysami klimatycznymi i nierównościami. Biennale Sztuki w Wenecji, założone w 1895 roku, jest najstarszą i jedną z najbardziej prestiżowych międzynarodowych wystaw sztuki współczesnej na świecie. Wydarzenie, odbywające się co dwa lata, od dziesięcioleci wyznacza globalne trendy artystyczne i stanowi kluczową platformę prezentacji dla kuratorów i artystów. Każda edycja organizowana jest wokół tematu zaproponowanego przez wybranego kuratora generalnego, który nadaje ton zarówno wystawie głównej w Giardini i Arsenale, jak i licznym pawilonom narodowym. Prezentacja koncepcji spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem ze strony władz Biennale. Prezydent fundacji, włoski pisarz i eseista Pietrangelo Buttafuoco, określił wybór Mombaçy jako „odważny i konieczny”. W swoim wystąpieniu podkreślił, że w epoce zdominowanej przez głośne, często agresywne komunikaty, instytucja kultury ma obowiązek tworzyć przestrzeń dla refleksji i słuchania. „Mentre tutti alzano il volume, noi proponiamo di ascoltare le frequenze minori, quelle che di solito restano in disparte, ma che custodiscono la verità del nostro tempo.” (Kiedy wszyscy podgłaśniają, my proponujemy, by wsłuchać się w częstotliwości mniejsze, te, które zwykle pozostają na uboczu, ale które niosą w sobie prawdę o naszych czasach.) — Pietrangelo Buttafuoco Buttafuoco dodał, że Biennale musi być miejscem, gdzie sztuka nie tylko komentuje rzeczywistość, ale też aktywnie na nią wpływa, stawiając pytania o etykę, sprawiedliwość i wspólnotę. W kontekście ogłoszonego tematu, szczególne znaczenie może mieć reprezentacja artystów z Afryki i diaspory afrykańskiej, co sugeruje już sam tytuł artykułu w „Il Messaggero”. Kuratorka Mombaça, znana ze swoich prac poruszających kwestie dekolonizacji, queerowości i oporu, z pewnością zaprosi do udziału twórców spoza tradycyjnych centrów sztuki Zachodu. Oczekuje się, że wystawa podejmie dialog z krytyczną teorią postkolonialną oraz ruchami społecznymi walczącymi o równość. Włoskie media podkreślają, że jest to kontynuacja linii zapoczątkowanej przez poprzednich kuratorów, takich jak Cecilia Alemani, która w 2022 roku skupiła się na sztuce kobiet i postaci cyborga. Nowa edycja wydaje się jeszcze mocniej akcentować polityczny i zaangażowany wymiar sztuki. Organizacyjnie, 61. Biennale odbędzie się w standardowym, weneckim rytmie: od 25 kwietnia do 25 listopada 2026 roku. Wystawa główna przygotowywana przez Mombaçę będzie sercem wydarzenia, ale jego pełny obraz stworzą również narodowe pawilony, dla których temat przewodni jest punktem wyjścia, a nie sztywnym zobowiązaniem. Pozostaje też otwarte pytanie, jak kraje z całego świata zareagują na tak sformułowany program i czy wykorzystają szansę na zaprezentowanie sztuki odpowiadającej na wezwanie do „tonacji minorowych”. Już teraz widać, że wybór Mombaçy spotyka się z uznaniem jako gest otwarcia i dekolonizacji jednej z najważniejszych instytucji artystycznych globu.