Hiszpania odtajni tajne akta po 45 latach od nieudanego zamachu stanu 23-F

Zapowiedziane na wtorek odtajnienie dokumentów stanowi próbę spłacenia „historycznego długu” wobec hiszpańskiego społeczeństwa, które przez blisko pół wieku opierało swoją wiedzę na niepełnej wersji oficjalnej. Dotychczasowe próby ujawnienia akt blokowała prekonstytucyjna ustawa z 1968 roku. Wokół wydarzeń z 1981 roku narosło wiele teorii spiskowych, dotyczących zwłaszcza stopnia poinformowania dworu królewskiego o planach wojskowych. Nowe dowody mogą wyjaśnić rolę generała Juste, który według części historyków był kluczową postacią hamującą zapędy puczystów, choć przez lata pozostawał w cieniu jako postać tragiczna. Po śmierci generała Francisco Franco w 1975 roku Hiszpania wkroczyła na drogę transformacji ustrojowej, która była systematycznie sabotowana przez kręgi wojskowe i skrajną prawicę, co doprowadziło do kulminacji w lutym 1981 roku. Rocznicowe obchody zostały wzmocnione przez premierę miniserialu „Anatomia chwili” (hiszp. „Anatomía de un instante”), opartego na głośnej powieści Javiera Cercasa. Produkcja, wyemitowana przez publicznego nadawcę RTVE, osiągnęła wysokie wyniki oglądalności, przyciągając przed ekrany blisko milion widzów. Serial szczegółowo analizuje moment wejścia Gwardii Cywilnej do Kongresu Deputowanych. 23-F pozostaje w hiszpańskiej pamięci zbiorowej symbolem kruchości systemu wolnościowego, co w rocznicowych komentarzach podkreślają politycy tacy jak José Manuel García-Margallo, ostrzegając przed współczesnymi zagrożeniami dla Konstytucji. „¡Quieto todo el mundo! ¡Se sienten coño!” — Antonio Tejero Zarówno badacze, jak i opiania publiczna liczą, że zniesienie klauzuli tajności pozwoli zweryfikować udział poszczególnych jednostek wojskowych oraz wpływ zagranicznych wywiadów na przebieg buntu. Do dziś w sufitach parlamentu zachowały się ślady po kulach wystrzelonych podczas puczu, pełniąc rolę memento dla kolejnych pokoleń parlamentarzystów.