Hiszpania: rząd odmawia uznania śmierci z 1977 r. za akt terroru, dzieląc lewicę

Hiszpański rząd centralny, kierowany przez premiera Pedra Sáncheza, podjął decyzję ostatecznie zamykającą – na gruncie obecnego prawa – długoletni spór o status Manuela José Garcíi Caparrósa. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (Ministerio del Interior) odmówiło uznania tego młodego robotnika, śmiertelnie postrzelonego przez policjanta 4 grudnia 1977 roku w Maladze, za ofiarę terroryzmu. Oficjalne uzasadnienie, przekazane rodzinie, jest ściśle prawne i opiera się na literalnym brzmieniu ustawy 29/2011 o uznaniu i kompleksowej ochronie ofiar terroryzmu. Resort wskazuje, że prawo definiuje terroryzm jako działanie „organizacji lub grup terrorystycznych”, podczas gdy śmierć Caparrósa była wynikiem czynu pojedynczego funkcjonariusza. Reakcja polityczna na tę decyzję była natychmiastowa i gwałtowna, odsłaniając głęboki podział w obozie hiszpańskiej lewicy. Partia Socjalistyczna w Andaluzji (PSOE-A) oraz lewicowa koalicja Sumar wystąpiły z ostrym sprzeciwem. PSOE-A w oficjalnym oświadczeniu wezwała zarówno rząd centralny, jak i regionalny rząd Junta de Andalucía do uznania Caparrósa za ofiarę, określając jego śmierć jako „jasny przykład terroru państwowego”. Ta otwarta krytyka ze strony regionalnych struktur własnej partii stawia rząd Sáncheza w trudnej sytuacji, balansującego między literalnym stosowaniem prawa a oczekiwaniami swojego historycznego elektoratu w kwestiach pamięci i sprawiedliwości okresu przejściowego. Okres hiszpańskiej Transition, czyli pokojowej transformacji od dyktatury Franco do demokracji parlamentarnej po 1975 roku, nie był pozbawiony aktów przemocy. Aparat bezpieczeństwa państwa, wciąż w dużym stopniu złożony z kadr frankistowskich, często brutalnie tłumił protesty robotnicze i regionalne, takie jak andaluzyjskie demonstracje o autonomię. Śmierć Caparrósa jest jednym z najbardziej symbolicznych epizodów tej ciemnej strony transformacji.Rodzina ofiary oraz stowarzyszenia pamięci, jak „Asociación 4 de Diciembre”, całkowicie odrzucają rządową argumentację. Powołują się na przełomowy wyrok hiszpańskiego Sądu Najwyższego (Tribunal Supremo) z 2022 roku, który po raz pierwszy uznał odpowiedzialność państwa za tę śmierć i zasądził odszkodowanie dla rodziny. Dla nich ten wyrok jest dowodem, że mamy do czynienia z przestępstwem instytucjonalnym, czyli właśnie formą terroru państwowego (terrorismo de Estado). Adwokat rodziny, Antonio Segura, zapowiedział już złożenie skargi do sądu administracyjnego (Tribunal Contencioso-Administrativo) w Madrycie, aby zakwestionować decyzję ministerstwa. Spór przenosi się więc z powrotem na salę sądową. Decyzja zapadła w newralgicznym momencie – tuż przed obchodami Día de Andalucía (28 lutego). Caparrós zginął podczas manifestacji poprzedzającej pierwsze demokratyczne obchody tego święta w 1977 roku. Jego postać jest zatem nierozerwalnie związana z walką o autonomię Andaluzji, co nadaje bieżącemu sporowi dodatkowy, emocjonalny wymiar. W odpowiedzi na narastające kontrowersje, minister sprawiedliwości Félix Bolaños w rozmowie z Cadena SER zasugerował możliwość przyszłej zmiany prawa. Stwierdził, że rząd jest gotów „przeanalizować i dokonać ewentualnej reformy” ustawy o ofiarach terroryzmu, aby podobne przypadki z przeszłości mogły znaleźć w niej „swoje miejsce”.