Archeolodzy odkryli makabryczną historię masowej mogiły z wczesnej epoki żelaza w Serbii. Nowe badania dowodzą, że szczątki kilkudziesięciu osób, głównie kobiet i dzieci, nie są wynikiem epidemii, jak sądzono przez pół wieku, lecz świadczą o celowej masakrze. Masowy grób o średnicy poniżej trzech metrów w miejscowości Gomolava wskazuje na prehistoryczny konflikt o władzę w basenie Karpat.

Makabryczne odkrycie sprzed pół wieku

Masowy grób odkryto w latach 70. ubiegłego wieku w Gomolavie, 70 kilometrów na północny zachód od Belgradu. Zawierał dziesiątki szczątków ludzi wrzuconych do jamy o niewielkich rozmiarach.

Fałszywa teoria o epidemii

Przez dekady archeolodzy sądzili, że nadzwyczajna liczba dzieci i kobiet w grobie wynika z zarazy, która szczególnie dotknęła te grupy. Nowe analizy wykluczyły tę hipotezę.

Dowód na celową eksterminację

Badania antropologiczne i kontekst archeologiczny wskazują na brutalną, zorganizowaną przemoc. Ofiary zostały zabite i wrzucone do wspólnego dołu w trakcie jednego wydarzenia.

Świadectwo prehistorycznego konfliktu

Masakra datowana na około 800 rok p.n.e. łączy się z okresem niestabilności i walk o dominację w regionie naddunajskim i karpackim, w epoce przejścia z brązu do żelaza.

Na stanowisku archeologicznym w serbskiej wiosce Gomolava, nad rzeką Sawą, odkryto masowy grób z wczesnej epoki żelaza, który przez pół wieku błędnie interpretowano. Badacze przez dekady uważali, że dziesiątki szkieletów kobiet i dzieci wrzuconych do jamy o średnicy 2,9 metra i głębokości pół metra to ofiary zarazy. Najnowsze analizy, w tym badania osteologiczne i datowanie, radykalnie zmieniły tę narrację. Dowodzą one, że doszło tam do celowej, zorganizowanej masakry sprzed około 2800 lat. Wczesna epoka żelaza na Bałkanach i w Kotlinie Panońskiej (ok. 1200–800 p.n.e.) to okres głębokich przemian społecznych, migracji ludów i upadku starszych struktur kulturowych z epoki brązu. Region ten stanowił pomost między światem śródziemnomorskim a Europą Środkową.Artykuły naukowe, na które powołują się media, wskazują, że analiza 77 osobników z grobu wykazała niemal wyłącznie kobiety i dzieci w różnym wieku. Brakuje wśród nich dorosłych mężczyzn w wieku produkcyjnym i wojowniczym, co wyklucza przypadek losowej epidemii. „La violence de la scène reste profondément troublante” – pisze „Le Figaro”, podkreślając makabryczny charakter znaleziska. „Esta guerra por el poder en la cuenca de los Cárpatos prehistóricos no respetó absolutamente” – dodaje „La Vanguardia”, interpretując wydarzenie jako fragment szerszego konfliktu o hegemonię. Archeolodzy sugerują, że masakra mogła być aktem terroru w ramach walk między społecznościami o kontrolę nad zasobami lub szlakami handlowymi. Ofiary prawdopodobnie zostały zabite w jednym, gwałtownym akcie przemocy, a ich ciała wrzucono do przygotowanej jamy. Wyjątkowość tego znaleziska polega na jego selektywnym charakterze, który rzadko występuje w materiale archeologicznym z tego okresu. Miejsce Gomolava leży na strategicznym szlaku wzdłuż Sawy, łączącym Bałkany z Europą Środkową, co mogło czynić je przedmiotem sporów. 77 — szkieletów zidentyfikowano w masowym grobieOdkrycie zmusza do ponownej oceny obrazu pokojowych społeczności wczesnej epoki żelaza w tej części Europy. Wskazuje ono, że zorganizowana przemoc na dużą skalę, w tym eksterminacja cywilów, nie była obca prehistorycznym kulturom środkowoeuropejskim. Badania te stanowią ważny głos w dyskusji o źródłach wojny i przemocy w społeczeństwach przedpiśmiennych. Publikacja wyników w renomowanych czasopismach naukowych nadaje odkryciu wagi i otwiera nowy rozdział w interpretacji pradziejów regionu.

Sources: 5 articles from 5 sources