Francuski sąd utrzymał wyrok 14 lat więzienia dla Claude Muhayimany za współudział w ludobójstwie w Rwandzie

Paryski sąd apelacyjny utrzymał w mocy wyrok 14 lat pozbawienia wolności dla Claude Muhayimany, Francuza rwandyjskiego pochodzenia, za współudział w ludobójstwie Tutsi w 1994 roku. Decyzja, zapadła 27 lutego 2026 roku, kończy proces apelacyjny, który został wniesiony po skazaniu 62-letniego mężczyzny przez sąd pierwszej instancji w kwietniu ubiegłego roku. Zarzuty dotyczą działań Muhayimany w okresie od 7 do 14 kwietnia 1994 roku w prefekturze Kibuye, na zachodzie Rwandy. Ludobójstwo w Rwandzie wybuchło po zestrzeleniu samolotu z prezydentami Rwandy i Burundi 6 kwietnia 1994 roku, co stało się sygnałem do rozpoczęcia planowej eksterminacji Tutsi przez ekstremistów Hutu. Masakry, często przeprowadzane z użyciem maczet, były koordynowane przez władze, wojsko i milicję Interahamwe. Po zakończeniu ludobójstwa w lipcu 1994 roku, odpowiedzialność karna sprawców była ścigana przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy oraz sądy krajowe, w tym tradycyjne sądy gacaca. Według ustaleń sądu, Claude Muhayimana, będący wówczas kierowcą ciężarówki w przedsiębiorstwie transportowym, aktywnie ułatwiał masakry. Jego ciężarówka służyła do przewożenia uzbrojonych członków milicji Interahamwe oraz ich broni, w tym maczet, pomiędzy miejscowościami Mabanza, Gishyita i Gisovu. Sąd uznał, że jego działania miały kluczowe znaczenie logistyczne dla mobilności oprawców. Ponadto, Muhayimana został uznany za bezpośredniego uczestnika co najmniej dwóch konkretnych masakr – w lokalnej szkole oraz w okolicach Jeziora Kiwu – gdzie pomagał w organizacji blokad dróg, uniemożliwiając ofiarom ucieczkę. „Son véhicule a constitué un outil logistique essentiel pour les escadrons Interahamwe, leur permettant de se déplacer rapidement et de transporter des armes à travers la Kibuye, contribuant ainsi à l’efficacité des opérations d’extermination.” (Jego pojazd był istotnym narzędziem logistycznym dla oddziałów Interahamwe, umożliwiając im szybkie przemieszczanie się i przenoszenie broni na terenie Kibuye, co przyczyniło się do skuteczności operacji eksterminacyjnych.) — Sąd apelacyjny w Paryżu Droga prawna do tego wyroku była długa. Claude Muhayimana został aresztowany we Francji w 2016 roku, na podstawie międzynarodowego nakazu aresztowania wydanego przez Rwandę. Jego proces toczył się w Paryżu na mocy zasady jurysdykcji uniwersalnej, która upoważnia krajowe sądy do ścigania zbrodni międzynarodowych, niezależnie od miejsca ich popełnienia. Proces ten jest częścią szerszego trendu we Francji, gdzie sądy coraz częściej rozpatrują sprawy związane z ludobójstwem w Rwandzie, korzystając z tej właśnie zasady. Wcześniej, w 2021 roku, francuski sąd skazał innego Francuza rwandyjskiego pochodzenia, Pascala Simbikangwę, na 25 lat więzienia za podobne przestępstwa. Decyzja sądu apelacyjnego w sprawie Muhayimany przypomina, że odpowiedzialność za zbrodnie sprzed ponad trzech dekad wciąż jest aktualna. Pomimo upływu czasu, wymiar sprawiedliwości we Francji i innych krajach kontynuuje wysiłki na rzecz pociągnięcia sprawców do odpowiedzialności, co ma znaczenie symboliczne dla ocalałych i rodzin ofiar. Ten wyrok podkreśla również rolę logistycznego wsparcia w masowych zbrodniach, pokazując, że nie tylko bezpośredni sprawcy, ale także ci, którzy ułatwiali ich działania, ponoszą konsekwencje prawne.