Włoski rząd wprowadza trzy nowe specjalizacje dla pielęgniarek

Rząd Włoch, reprezentowany przez ministra zdrowia Orazia Schillaciego, oraz minister uniwersytetów Annę Marię Bernini, ogłosił zatwierdzenie nowych ścieżek kształcenia dla zawodu pielęgniarki. Decyzja ta, zapowiedziana 23 lutego 2026 roku, stanowi istotną reformę w strukturze zawodów medycznych we Włoszech i ma na celu wzmocnienie oraz unowocześnienie personelu pielęgniarskiego w obliczu wyzwań demograficznych i zdrowotnych. Nowe ścieżki kształcenia dla pielęgniarstwa: Specjalizacja pediatryczna: Brak dedykowanej ścieżki magisterskiej → Specjalistyczne studia magisterskie; Specjalizacja geriatryczna: Brak dedykowanej ścieżki magisterskiej → Specjalistyczne studia magisterskie; Specjalizacja zdrowia publicznego: Brak dedykowanej ścieżki magisterskiej → Specjalistyczne studia magisterskie Reforma wprowadza trzy nowe kierunki studiów magisterskich: pielęgniarstwo pediatryczne, geriatryczne oraz zdrowia publicznego. Ukończenie tych studiów ma umożliwić absolwentom, określanym jako pielęgniarze preskrybenci, podejmowanie szerszego zakresu zadań. Chodzi przede wszystkim o prowadzenie wstępnej diagnostyki oraz o samodzielne przepisywanie pewnych leków i terapii w ściśle określonych ramach prawnych i klinicznych. Minister Schillaci podkreślał, że jest to „historyczny krok” mający na celu „zwiększenie autonomii i odpowiedzialności pielęgniarstwa” oraz „odciążenie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej”. Minister Bernini wskazywała z kolei na aspekt inwestycji w kapitał ludzki i stworzenie nowych możliwości kariery, które mogą zatrzymać w kraju wysoko wyspecjalizowanych pracowników.„Un passo storico per la sanità italiana. Valorizzeremo la professione infermieristica, incrementandone autonomia e responsabilità, per sgravare i medici di medicina generale.” (To historyczny krok dla włoskiej służby zdrowia. Wzmocnimy pielęgniarstwo, zwiększając jego autonomię i odpowiedzialność, aby odciążyć lekarzy rodzinnych.) — Orazio Schillaci Koncepcja pielęgniarstwa z rozszerzonymi kompetencjami, w tym z uprawnieniami do przepisywania leków, nie jest nowa w skali globalnej. W krajach takich jak Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Kanada czy Australia role Advanced Nurse Practitioners (ANP) lub Nurse Practitioners (NP) funkcjonują od dekad, odgrywając kluczową rolę w podstawowej opiece zdrowotnej, szczególnie na obszarach wiejskich lub z niedoborem lekarzy.Reakcje środowiska medycznego na tę decyzję są skrajnie różne i ilustrują głęboki podział. Związki zawodowe pielęgniarek, takie jak Nursind, przyjęły ją z entuzjazmem. Sekretarz generalny Nursindu, Maddalena Rinaldi, określił ją jako „konkretną szansę na rozwój zawodowy” oraz „ważną odpowiedź na potrzeby systemu zdrowotnego i obywateli”. W oczach pielęgniarek reforma stanowi uznanie ich kompetencji i możliwość awansu zawodowego oraz zatrzymania w profesji najlepszych specjalistów. Natomiast stanowcze „nie” wyraził samorząd lekarski. W wydanym komunikacie wyraził on „stanowczy sprzeciw” wobec projektu pielęgniarzy preskrybentów. Lekarze argumentują, że przepisywanie leków jest „aktem medycznym o wysokiej odpowiedzialności, który wymaga pełnego i kompleksowego przygotowania zapewnianego wyłącznie przez studia medyczne”. Obawiają się oni „zamazania ról” i podkreślają, że współpraca między zawodami ma się opierać na „wzajemnym uznaniu konkretnych i różnorodnych kompetencji, a nie na ich nakładaniu się”. Ten spór odzwierciedla tradycyjną rywalizację o zakres kompetencji i prestiż w systemie ochrony zdrowia.

Perspektywy mediów: Przekaz liberalnych/lewicowych mediów może podkreślać konieczność modernizacji przestarzałego systemu zdrowotnego, postępującą profesjonalizację pielęgniarstwa oraz potrzebę zwiększenia dostępu do opieki, szczególnie dla osób starszych i dzieci. Przekaz konserwatywnych/prawicowych mediów może koncentrować się na obronie tradycyjnej hierarchii zawodów medycznych, podkreślaniu ryzyka związanego z powierzaniem zbyt odpowiedzialnych zadań osobom z innym wykształceniem oraz konieczności ochrony jakości i bezpieczeństwa opieki. Wprowadzenie reformy jest odpowiedzią na długotrwałe problemy włoskiej służby zdrowia, takie jak niedobór personelu, przeciążenie lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej oraz starzejące się społeczeństwo z rosnącymi potrzebami w zakresie opieki długoterminowej. Rządzący liczą, że wyspecjalizowani pielęgniarze będą mogli przejąć część rutynowych zadań, usprawniając przepływ pacjentów i skracając czas oczekiwania. Kolejnym krokiem będzie teraz opracowanie szczegółowych programów nauczania oraz ram prawnych definiujących dokładny zakres uprawnień „pielęgniarzy preskrybentów”. Kalendarz wdrożenia reformy nie jest jeszcze precyzyjnie określony, ale pierwsze nabory na nowe kierunki mogą ruszyć już w nadchodzącym roku akademickim.Harmonogram wdrażania reformy (szacunkowy): Marzec 2026 — Opracowanie programów studiów; Czerwiec 2026 — Finalizacja ram prawnych; Wrzesień 2026 — Możliwy start pierwszego naboru