Niemcy: polityczna blokada przedłużenia kadencji Ulrike Malmendier w Radzie Ekspertów

Niemiecki rząd federalny nie przedłuży mandatu profesor Ulrike Malmendier w prestiżowej Radzie Ekspertów Gospodarczych. Jej kadencja wygaśnie 28 lutego 2026 roku, ponieważ koalicja rządząca nie osiągnęła wymaganej jednomyślności w tej sprawie. Zgodnie z procedurą, decyzja o powołaniu lub odwołaniu członka rady wymaga jednogłośnej zgody całego rządu federalnego. Kanclerz Olaf Scholz (SPD) oraz minister finansów Christian Lindner (FDP) opowiadali się za przedłużeniem współpracy z ekonomistką. Przeciwnego zdania jest jednak minister gospodarki i ochrony klimatu Robert Habeck z partii Zielonych, który – jak podają źródła prasowe – blokuje decyzję. Spór ten ujawnia wewnętrzne napięcia w koalicji SPD, Zielonych i FDP oraz polityczny charakter decyzji o składzie teoretycznie niezależnego gremium. Ulrike Malmendier, profesor ekonomii behawioralnej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, była jedyną kobietą w pięcioosobowym składzie rady. Znana była z bezpośrednich i często krytycznych wobec działań rządu ocen, szczególnie w kwestiach polityki fiskalnej oraz realizacji transformacji energetycznej. Jej postawa, określana w mediach jako „niewygodna”, stała się prawdopodobnie główną przyczyną politycznej blokady. Rzecznik rządu federalnego potwierdził, że w sprawie nie ma zgody, co w praktyce oznacza koniec jej członkostwa. „„Malmendier ist politisch keinem Lager zuzuordnen.”” (Malmendier nie da się politycznie przypisać do żadnego obozu.) — Handelsblatt Rada Ekspertów Gospodarczych została powołana w 1963 roku, aby dostarczać rządowi i parlamentowi obiektywnych analiz gospodarczych. Jej członkowie są wybierani przez prezydenta federalnego na pięcioletnie kadencje na wniosek rządu federalnego, który musi podjąć decyzję jednogłośnie. W historii rady dochodziło do sporów między jej członkami a rządem, jednak nieodnowienie kadencji aktywnego członka, szczególnie z powodu braku politycznego konsensusu, stanowi precedens i podnosi pytania o niezależność instytucji. Decyzja spotkała się z krytyką w niemieckich mediach. „Süddeutsche Zeitung” określiła sytuację jako „smutną dla politycznego doradztwa”, podkreślając, że Malmendier została „złożona w ofierze”. „Handelsblatt” wskazał, że ekonomistka nie jest związana z żadnym politycznym obozem, co dodatkowo uwypukla charakter sporu. Brak zgody Habecka, reprezentującego Zielonych, pokazuje, że opór nie wynika z klasycznego podziału lewica-prawica, lecz z konkretnych, merytorycznych różnic zdań co do polityki gospodarczej. Odejście Malmendier pozbawi radę nie tylko jedynej kobiety, ale także unikalnej perspektywy ekonomii behawioralnej, która bada irracjonalne czynniki w podejmowaniu decyzji ekonomicznych. Nie jest jeszcze znane, kto ją zastąpi. Proces wyłonienia nowego członka może być równie kontrowersyjny, a sam incydent postawił pod znakiem zapytania mechanizmy chroniące radę przed nadmiernymi wpływami politycznymi.