Zimbabwe zerwało rozmowy z USA w sprawie pakietu medycznego wartego 367 mln dolarów

Rząd Zimbabwe pod przewodnictwem prezydenta Emmersona Mnangagwy podjął decyzję o definitywnym zerwaniu wieloletnich negocjacji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawie pakietu pomocy zdrowotnej o wartości 367 milionów dolarów. Porozumienie, negocjowane od lat, miało na celu wsparcie walki z HIV/AIDS, gruźlicą i malarią, a także wzmocnienie lokalnych systemów opieki zdrowotnej. Według agencji Reuters i Bloomberg, negocjacje załamały się na punkcie nie do przezwyciężenia sporu o zakres dostępu amerykańskich instytucji do wrażliwych danych medycznych obywateli Zimbabwe. Kluczowym warunkiem strony amerykańskiej, reprezentowanej przez agencję rozwojową USAID i Centers for Disease Control and Prevention (CDC), było przekazywanie szczegółowych danych medycznych pacjentów objętych programem. Zimbabwe miało przekazywać dane w czasie rzeczywistym, co według prezydenta Mnangagwy stanowiło zagrożenie dla suwerenności i prywatności danych obywateli. W oficjalnym komunikacie rząd Zimbabwe określił te warunki jako formę szantażu i „bezwstydnego wyzysku”, cytując doniesienia brytyjskiego „Guardiana”. „„We thought we were partners in the fight for better health, but it turns out it's just business for them, with our data as the currency.”” (Myśleliśmy, że jesteśmy partnerami w walce o lepsze zdrowie, ale okazuje się, że dla nich to tylko biznes, w którym nasze dane są walutą.) — Rzecznik rządu Zimbabwe Od czasu zakończenia zimnej wojny Afryka stała się areną rywalizacji gospodarczej i dyplomatycznej między mocarstwami. W ostatnich dwóch dekadach Chiny ugruntowały swoją pozycję głównego inwestora i partnera w wielu krajach afrykańskich, oferując pożyczki i inwestycje infrastrukturalne bez politycznych warunków często stawianych przez Zachód. Administracja Donalda Trumpa, a obecnie powracająca administracja, prowadziła agresywną politykę „odsuwania” Chin, konkurując z Pekinem o wpływy na kontynencie. Decyzja z Harare zapadła w tym właśnie kontekście geopolitycznym. Jak zauważa polski portal Interia, próby przejęcia przez USA ról tradycyjnie odgrywanych przez Chiny – w tym finansowania systemów zdrowia – napotykają na opór ze strony lokalnych rządów, które nie chcą być pionkami w tej rozgrywce. Amerykański Departament Stanu, potwierdzając zakończenie rozmów, wyraził rozczarowanie „nieprzejednaną” postawą Zimbabwe w kwestii standardów przejrzystości i monitorowania efektów pomocy.367 mln USD — wartość zerwanego pakietu pomocy medycznejW praktyce zerwanie rozmów oznacza dla Zimbabwe utratę kluczowego źródła finansowania dla i tak już słabego i niedofinansowanego systemu ochrony zdrowia. Kraj, który w przeszłości był jednym z epicentrów epidemii HIV/AIDS, wciąż boryka się z wyzwaniami zdrowotnymi. Decyzja prezydenta Mnangagwy spotka się z mieszanymi reakcjami wewnątrz kraju; część środowisk medycznych może krytykować utratę funduszy, podczas zwolennicy twardej linii suwerenności ją pochwalą. Dla Stanów Zjednoczonych jest to kolejna porażka w staraniach o zwiększenie własnych wpływów w regionie Afryki Południowej i próbie wyparcia z niego Chin. W szerszej perspektywie sprawa ta ilustruje rosnącą czujność państw rozwijających się co do kontroli nad własnymi danymi, zwłaszcza w strategicznych sektorach takich jak zdrowie. Warunki postawione przez USA, choć przedstawiane jako standardowe wymogi audytowe, są postrzegane przez część obserwatorów jako narzędzie szerszej politycznej kontroli. Przyszłość współpracy rozwojowej między Zachodem a Afryką może zależeć od wypracowania nowych modeli, które respektują zarówno potrzebę transparentności, jak i suwerenność danych państw partnerskich.

Perspektywy mediów: Media liberalne podkreślają aspekt naruszenia prywatności i suwerenności danych, przedstawiając działania USA jako formę nowego kolonializmu cyfrowego. Media konserwatywne skupiają się na konieczności transparentności w wydatkowaniu pomocy zagranicznej i mogą przedstawiać stanowisko Zimbabwe jako przejaw niegospodarności i podejrzliwości wobec Zachodu.