Frederick Wiseman nie żyje. Legendarny dokumentalista i laureat Oscara miał 96 lat

Świat filmu żegna Frederick Wiseman, pioniera nowoczesnego dokumentu, który przez niemal sześć dekad analizował mechanizmy działania instytucji publicznych. Artysta zmarł w poniedziałek, 16 lutego 2026 roku, pozostawiając po sobie imponujący dorobek ponad 40 filmów. Jego kariera rozpoczęła się od głośnego i kontrowersyjnego dzieła „Titicut Follies” z 1967 roku. Film ten, ukazujący drastyczne warunki w szpitalu dla obłąkanych przestępców, został na wiele lat zakazany przez sąd, co tylko potwierdziło siłę oddziaływania dokumentalisty. Wiseman wypracował unikalną metodę pracy, nazywaną często kinem obserwacyjnym lub bezpośrednim. Rezygnował z wywiadów, lektora oraz muzyki, pozwalając, by obraz i naturalne dźwięki same opowiadały historię. W swoich pracach, takich jak „At Berkeley”, „National Gallery” czy „Ex Libris”, z niezwykłą precyzją przyglądał się uniwersytetom, muzeom i bibliotekom. Jego filmy nie były jedynie rejestracją zdarzeń, lecz głęboką analizą socjologiczną, którą sam porównywał do struktury dobrej powieści pod względem subtelności i złożoności. Frederick Wiseman otrzymał honorowego Oscara za całokształt twórczości w 2016 roku, co było uznaniem jego wpływu na rozwój języka filmowego. Choć zaczynał karierę jako prawnik, szybko porzucił ten zawód na rzecz kamery, wierząc, że kino może być narzędziem realnej zmiany społecznej. Mimo zaawansowanego wieku, Wiseman pozostawał aktywny zawodowo niemal do końca życia. Jeszcze po 80. roku życia tworzył dzieła, które zdobywały uznanie na najważniejszych festiwalach filmowych świata. Jego ostatnie filmy, w tym „Monrovia, Indiana”, pokazały, że nie stracił on swojej legendarnej czujności i umiejętności wychwytywania niuansów życia codziennego. Śmierć artysty kończy pewną epokę w kinie autorskim, w którym dokument był traktowany jako najwyższa forma sztuki i świadectwo prawdy o człowieku w obliczu systemu. „Dokumenty mogą być tak samo złożone i subtelne jak dobra powieść.” — Frederick Wiseman